వాయుపురాణమ్

విజయస్య ఋతః పుత్ర ఋతస్య సునయః స్మృతః। సునయాద్వీతహవ్యస్తు వీతహవ్యాత్మజో ధృతిః ।। ౨౭.

విజయునికి కుమారుడు ఋతుడు, ఋతునికి కుమారుడు సునయుడు. సునయునికి కుమారుడు వీతహవ్యుడు, వీతహవ్యునికి కుమారుడు ధృతి.

ధృతేస్తు బహులాశ్వోఽభూద్బహులాశ్వసుతః కృతిః। తస్మిన్ సన్తిష్టతే వంశో జనకానాం మహాత్మనామ్। ఇత్యేతే మైథిలాః ప్రోక్తాః సోమస్యాపి నిబోధత ।। ౨౭.

ధృతికి కుమారుడు బహులాశ్వుడు, బహులాశ్వునికి కుమారుడు కృతి. అతనివద్ద జనకుల వంశం స్థిరపడింది. ఇంతవరకు మైతిలులు వివరించబడ్డారు. ఇప్పుడు సోముని గురించి వినండి.

ఇతి శ్రీమహాపురాణే వాయుప్రోక్తే వైవస్వతమనువంశకీర్త్తనం నామ సప్తవింశోఽధ్యాయః

ఇలా మహాపురాణంలో వాయువు చెప్పిన వైవస్వత మనువంశ వర్ణన అనే ఇరవై ఏడవ అధ్యాయం ముగిసింది.

వాయూమహాపురాణమ్ - ఉత్తరార్ద్ధమ్ -

వాయు మహాపురాణం – ఉత్తరార్థం –

దక్షిణామదదత్సోమస్త్రీల్లోఁకానితి నః శ్రుతమ్। తేభ్యో బ్రహ్మర్షిముఖ్యేభ్యః సదస్యేభ్యశ్చ వై ద్విజాః ।। ౨౮.

సోముడు దక్షిణ దిశను బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాడని మేము విన్నాము. ఆ బ్రహ్మర్షులకూ, సభ్యులకూ ఆయన దక్షిణాన్ని అప్పగించాడు.

తం సినీ చ కుహూశ్చైవ వపుః పుష్టిః ప్రభావసుః। కీర్త్తిర్ధృతిశ్చ లక్ష్మీశ్చ నవ దేవ్యః సిషేవిరే ।। ౨౮.

సినీ, కుహూ, వపు, పుష్టి, ప్రభావసు, కీర్తి, ధృతి, లక్ష్మీ – ఈ తొమ్మిది దేవతలు ఆయనకు సేవ చేశారు.

ప్రాప్యావభృథమవ్యగ్రః సర్వ్వదేవర్షిపూజితః। అతిరాజాతిరాజేన్ద్రో దశధాతాపయద్దిశః ।। ౨౮.

అవభృథస్నానం పూర్తి చేసి, అన్ని దేవతలు, ఋషులు ఆయనను గౌరవించారు. ఆ రాజాధిరాజు పది దిక్కులను ప్రకాశింపజేశాడు.

స యాచ్యమానో దేవైశ్చ తథా దేవర్షిభిశ్చ హ। నైవ వ్యసర్జయత్తారాం తస్మాయాఙ్గిరసే తదా ।। ౨౮.

దేవతలు, ఋషులు కోరినా, ఆ సమయంలో ఆయన తారను అంగిరసునికి అప్పగించలేదు.

ఉశనాస్తస్య జగ్రాహ పార్ష్ణిమఙ్గిరసో ద్విజాః। స హి శిష్యో మహాతేజాః పితుః పూర్వం బృహస్పతేః ।। ౨౮.

ఉశనుడు అంగిరసుని నుండి ఆమెను తీసుకున్నాడు. అతడు తన తండ్రి బృహస్పతికి పూర్వం శిష్యుడు, మహాతేజస్సుతో ఉన్నవాడు.

తేన స్నేహేన భగవాన్ రుద్రస్తస్య బృహస్పతేః। పార్ష్ణిగ్రాహోఽభవద్దేవః ప్రగృహ్యాజగవన్ధనుః ।। ౨౮.

ఆ ప్రేమతో భగవంతుడు రుద్రుడు బృహస్పతికి రక్షకుడై, తన విల్లు పట్టుకొని సిద్ధంగా నిలిచాడు.

తేన బ్రహ్మర్షిముఖ్యేభ్యః పరమాస్త్రం మహాత్మనా। ఉద్దిశ్య దేవానుత్సృష్టం యేనైషాం నాశితం యశః ।। ౨౮.

ఆ మహాత్ముడు బ్రహ్మర్షుల్లో ముఖ్యులైనవారిపై పరమాస్త్రాన్ని ప్రయోగించి, దాన్ని దేవతలపై వదిలాడు. దాని వల్ల వారి కీర్తి నశించిపోయింది.

తత్ర తద్యుద్ధమభవత్ ప్రత్యక్షన్తారకామయమ్। దేవానాం దానవానాఞ్చ లోకక్షయకరం మహత్ ।। ౨౮.

అక్కడ దేవతలు, దానవుల మధ్య అందరికీ కనిపించేలా ఒక గొప్ప యుద్ధం జరిగింది. అది లోకాలను నాశనం చేసేంతటి ఘోరమైన పోరాటం.

తత్ర శిష్టాస్త్రయో దేవాస్తుషితాశ్చైవ యే స్మృతాః। బ్రహ్మాణం శరణం జగ్మురాదిదేవం పితామహమ్ ।। ౨౮.

అక్కడ మిగిలిన ముగ్గురు దేవతలు, తుషిత దేవతలు బ్రహ్మను, ఆదిదేవుడైన పితామహుడిని ఆశ్రయంగా వెళ్ళారు.

తతో నివార్యోశనసం రుద్రం జ్యేష్ఠఞ్చ శఙ్కరమ్। దదావాఙ్గిరసే తారాం స్వయమేవ పితామహః ।। ౨౮.

అప్పుడు ఉశనసును, రుద్రుడిని, పెద్దవాడైన శంకరుడిని ఆపి, పితామహుడు తానే తారను ఆంగిరసునికి ఇచ్చాడు.

అన్తర్వత్నీం చ తాం దృష్ట్వా తారాన్తారాధిపాననామ్। గర్భముత్సృజసే న త్వం విప్రః ప్రాహ బృహస్పతిః ।। ౨౮.

తార గర్భవతిగా ఉండటం చూసి, నక్షత్రాధిపతిని గర్భంగా ధరించిందని తెలుసుకొని, బృహస్పతి, 'నీవు ఈ గర్భాన్ని బయటకు వేయకూడదు' అని చెప్పాడు.

మదీయాయాం తనౌ యోనౌ గర్భో ధార్యః కథఞ్చన। అథో నావసృజత్తన్తు కుమారం దస్యుహన్తమమ్ ।। ౨౮.

'నా శరీరంలో, నా గర్భంలో ఈ శిశువు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఉండాలి,' అని చెప్పినా, ఆమె శత్రువులను సంహరించే కుమారుడిని బయటకు వదలలేదు.

ఈషికాస్తమ్బమాసాద్య జ్వలన్తమివ పావకమ్। జాతమాత్రోఽథ భగవాన్ దేవానామాక్షిపద్వపుః ।। ౨౮.

ఆ శిశువు, అగ్నిలా మండుతున్న గడ్డి కాండాన్ని చేరి, పుట్టిన వెంటనే తన రూపాన్ని దేవతల మధ్య విడిచిపెట్టాడు.

తతః సంశయమాపన్నాస్తారామకథయన్ సురాః। సత్యం బ్రూహి సుతః కస్య సోమస్యాథ బృహస్పతేః ।। ౨౮.

అప్పుడు దేవతలు సందేహంతో తారను అడిగారు: 'నిజం చెప్పు, ఈ కుమారుడు సోమునిదా, లేక బృహస్పతినిదా?'

హ్రీయమాణా యదా దేవాన్నాహ సా సాధ్వసాధు వా । తదా తాం శప్తుమారబ్ధః కుమారో దస్యుహన్తమః ।। ౨౮.

దేవతల ముందు తారకు సిగ్గు వేసి, ఆమె ఏమీ చెప్పలేదు. అప్పుడు ఆ శత్రు సంహారి కుమారుడు ఆమెను శపించడానికి సిద్ధమయ్యాడు.

సన్నివార్య తదా బ్రహ్మా తారాం చన్ద్రస్య సంశయః। యదత్ర తథ్యన్తద్‌బ్రూహి తారే కస్య సుతస్త్వయమ్ ।। ౨౮.

అప్పుడు బ్రహ్మ ఆ కుమారుడిని, తారను ఆపి, చంద్రునిపై ఉన్న సందేహాన్ని తీర్చేందుకు, 'నిజం చెప్పు తార, ఈ కుమారుడు ఎవరిది?' అని అడిగాడు.

సా ప్రాఞ్జలిరువాచేదం బ్రహ్మాణం వరదం ప్రభుమ్। సోమస్యేతి మహాత్మానం కుమారన్దస్యుహన్తమమ్ ।। ౨౮.

ఆమె చేతులు ముడిచుకొని, వరదుడైన ప్రభువైన బ్రహ్మను ఉద్దేశించి, 'ఈ కుమారుడు సోమునిదే, మహాత్ముడైన శత్రు సంహారి' అని చెప్పింది.

తతః స తముపాఘాయ సోమో దాతా ప్రజాపతిః। బుధ ఇత్యకరోన్నామ తస్య పుత్రస్య ధీమతః ।। ౨౮.

అప్పుడు ప్రాణదాత, ప్రజాపతి అయిన సోముడు తన కుమారుడిని ఆలింగనం చేసి, ఆ జ్ఞానవంతుడికి 'బుధుడు' అని పేరు పెట్టాడు.

ప్రతిపూర్వ్వఞ్చ గమనే సమభ్యుత్తిష్ఠతే బుధైః। ఉత్పాదయామాస తదా పుత్రం వై రాజపుత్రికా ।। ౨౮.

ప్రతి తరంలో బుధుడు జ్ఞానుల మధ్య ఎదిగాడు. ఆ సమయంలో రాజకుమార్తె ఒక కుమారుని ప్రసవించింది.

తస్య పుత్రో మహాతేజా బభూవైలః పురూరవాః । ఉర్వశ్యాం జజ్ఞిరే తస్య పుత్రాః షట్ సుమహౌజసః ।। ౨౮.

ఆ కుమారుడే మహాతేజస్సుతో కూడిన పురూరవుడు, ఉర్వశిలో జన్మించాడు. అతనికి ఆరు మంది పరాక్రమశాలులు కుమారులు పుట్టారు.

ప్రసహ్య ధర్షితస్తత్ర వివశో రాజయక్ష్మణా । తతో యక్ష్మాభిభూతస్తు సోమః ప్రక్షీణమణ్డలః । జగామ శరణాయాథ పితరం సోఽత్రిమేవ తు ।। ౨౮.

అక్కడ బలవంతంగా అవమానించబడి, రాజయక్ష్మ వ్యాధితో బలహీనుడై, సోముడు వ్యాధితో బాధపడి, తన వలయం తగ్గిపోవడంతో తండ్రి అత్రిని ఆశ్రయించాడు.

తస్య తత్పాపశమనం చకారాత్రిర్మహాయశాః। స రాజయక్ష్మణా ముక్తః శ్రియా జజ్వాల సర్వ్వశః ।। ౨౮.

అత్రి మహాశయుడు ఆ పాపాన్ని తొలగించాడు. రాజయక్ష్మ వ్యాధి నుంచి విముక్తుడై, సోముడు మళ్లీ తన మహిమతో ప్రకాశించాడు.

ఏతత్సోమస్య వై జన్మ కీర్త్తితం ద్విజసత్తమాః। వంశన్తస్య ద్విజశ్రేష్ఠాః కీర్త్యమానం నిబోధత ।। ౨౮.

ఇదే సోముని జన్మకథ, ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఇప్పుడు ఆయన వంశాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, మీరు వినండి.

ధన్యమారోగ్యమాయుష్యం పుణ్యం కల్మషశోధనమ్। సోమస్య జన్మ శ్రుత్వైవ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ।। ౨౮.

సోముని జననం గురించి వినేవారికి ధన్యం, ఆరోగ్యం, దీర్ఘాయువు, పుణ్యం లభిస్తాయి. పాపాలు శుద్ధి చెయ్యబడతాయి. అంతే కాదు, అన్ని పాపాల నుండి వారు విముక్తి పొందుతారు.

శ్రీమాన్ భీమస్య దాయాదో రాజాసీత్కాఞ్చనప్రభః। విద్వాంస్తు కాఞ్చనస్యాపి సుహోత్రోఽభూన్మహాబలః ।। ౨౯.

భీముని వారసుడైన కాంచనప్రభుడు మహారాజుగా వెలిగాడు. జ్ఞానులందరిలోనూ కాంచనుని కన్నా గొప్పవాడిగా మహాబలుడు సుహోత్రుడు ప్రసిద్ధి చెందాడు.