వాయుపురాణమ్

హిరణ్యనాభః కౌశల్యో వసిష్ఠస్తత్సుతోఽభవత్। పౌత్రస్య జైమినేః శిష్యః స్మృతః సర్వేషు శర్మసు ।। ౨౬.

హిరణ్యనాభుడు, కౌశల్యుడు, అతని కుమారుడు. వసిష్ఠుడు జైమినియుని మనవడు, అన్ని శాస్త్రాల్లో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు.

శతాని సంహితానాన్తు పఞ్చ యోఽధీతవాంస్తతః। తస్మాదధిగతో యోగో యాజ్ఞవల్క్యేన ధీమతా ।। ౨౬.

అతడు ఐదు వందల సంహితలను అధ్యయనం చేశాడు. అతని నుండి యాజ్ఞవల్క్యుడు యోగ విద్యను పొందాడు.

పుష్యస్తస్య సుతో విద్వాన్ ధ్రువసన్ధిశ్చ తత్సుతః। సుదర్శనస్తస్య సుతో అగ్నివర్ణః సుదర్శనాత్ ।। ౨౬.

అతని కుమారుడు పుష్యుడు, జ్ఞానవంతుడు. పుష్యునికి కుమారుడు ధ్రువసంధి. ధ్రువసంధికి కుమారుడు సుదర్శనుడు, సుదర్శనుని కుమారుడు అగ్నివర్ణుడు.

అగ్నివర్ణస్య శీఘ్రస్తు శీఘ్రకస్య మనుః స్మృతః। మనుస్తు యోగమాస్థాయ కలాపగ్రామమాస్థితః। ఏకోనవింశప్రయుగే క్షత్రప్రావర్త్తకః ప్రభుః ।। ౨౬.

అగ్నివర్ణుడైన శీఘ్రుడు చాలా వేగవంతుడు. ఆ శీఘ్రునికి మనువు కుమారుడు. ఆ మనువు యోగాన్ని ఆచరించి కలాప గ్రామంలో నివసించాడు. పండెండవ యుగంలో ఆయనే క్షత్రపుల ఆది పురుషుడయ్యాడు.

ప్రసుశ్రుతో మనోః పుత్రః సుసన్ధిస్తస్య చాత్మజః। సుసన్ధేశ్చ తథామర్షః సహస్వాన్నామ నామతః ।। ౨౬.

మనువు కుమారుడు ప్రసుశ్రుతుడు. ప్రసుశ్రుతునికి కుమారుడు సుసంధి. సుసంధికి అమర్షుడు, అమర్షుని నుంచి సహస్వాన్ అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

ఆసీత్సహస్వతః పుత్రో రాజా విశ్రుతవానితి। తస్యాసీద్విశ్రుతవతః పుత్రో రాజా బృహద్బలః ।। ౨౬.

సహస్వతునికి విశ్రుతవాన్ అనే ప్రసిద్ధ రాజు కుమారుడు. ఆ విశ్రుతవాన్ కుమారుడు బృహద్బలుడు అనే రాజు.

ఏతే ఇక్ష్వాకుదాయాదా రాజానః ప్రాయశః స్మృతాః। వంశే ప్రధానా యే తేఽస్మిన్ ప్రాధాన్యేన తు కీర్త్తితాః ।। ౨౬.

ఇవన్నీ ఇక్ష్వాకువు వంశానికి చెందిన రాజులు. వీరే ఈ వంశంలో ముఖ్యమైనవారు అని గుర్తించబడ్డారు.

పఠన్ సమ్యగిమాం సృష్టిమాదిత్యస్య వివస్వతః। ప్రజావానేతి సాయుజ్యం మనోర్వైవస్వతస్య సః ।। ౨౬.

వివస్వతుడు అనే ఆదిత్యుని సృష్టి కథను యథావిధిగా చదివేవాడు, మనువు అయిన వైవస్వతునితో కలిసిపోతాడు. అతనికి సర్వసంపదలు లభిస్తాయి.

శ్రాద్ధదేవస్య దేవస్య ప్రజానాం పుష్టిదస్య చ। విపాప్మా విరజాశ్చైవ ఆయుష్మాన్ భవతేఽచ్యుతః ।। ౨౬.

శ్రాద్ధదేవుడు అన్న దేవుడు ప్రజలకు సంపదను ప్రసాదించేవాడు. ఇతనిలా పాపరహితుడు, నిర్మలుడు, దీర్ఘాయువు, స్థిరమైనవాడవుతాడు.

అనుజస్య వికుక్షేస్తు నిమేర్వంశం నిబోధత। యోఽసౌ నివేశయామాస పురన్దేవపురోపమమ్ ।। ౨౭.

వికుక్షి తమ్ముడు అయిన నిమి వంశాన్ని ఇప్పుడు వినండి. అతడు దేవతల నగరానికి సమానమైన పట్టణాన్ని స్థాపించాడు.

జయన్తమితివిఖ్యాతం గౌతమస్యాశ్రమాభితః। యస్యాన్వవాయే యజ్ఞే వై జనకాదృషిసత్తమాత్ ।। ౨౭.

ఆ పట్టణం గౌతమ మహర్షి ఆశ్రమానికి సమీపంలో ఉండి, జయంతం అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ వంశంలో యజ్ఞ సమయంలో మహర్షులలో శ్రేష్ఠుడైన జనకుడు జన్మించాడు.

నేమిర్నామ సుధర్మాత్మా సర్వసత్వనమస్కృతః। ఆసీత్ పుత్రో మహాప్రాజ్ఞ ఇక్ష్వాకోర్భూరితేజసః ।। ౨౭.

ధర్మమయుడైన, అందరి జీవులచే పూజించబడే నిమి అనే మహాప్రజ్ఞుడు, ఇక్ష్వాకువు కుమారుడిగా, గొప్ప తేజస్సుతో జన్మించాడు.

స శాపేన వసిష్ఠస్య విదేహః సమపద్యత। తస్య పుత్రో మిథిర్నామ జనితః పర్వభిస్త్రిభిః ।। ౨౭.

వశిష్ఠుని శాపం వల్ల అతడు విదేహుడు అయ్యాడు. అతనికి మిథి అనే కుమారుడు మూడు మహా యజ్ఞాల ద్వారా జన్మించాడు.

అరణ్యాం మథ్యమానాయాం ప్రాదుర్భూతో మహాయశాః। నామ్నా మిథిరితి ఖ్యాతో జననాజ్జనకోఽభవత్ ।। ౨౭.

అరణ్యంలో మథనం జరుగుతున్నప్పుడు, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన మిథి ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అతని జననంతో జనకుడు అనే పేరు పొందాడు.

మిథిర్నామ మహావీర్యో యేనాసౌ మిథిలాభవత్। రాజాసౌ జనకో నామ జనకాచ్చాప్యుదావసుః ।। ౨౭.

మహాశక్తి కలిగిన మిథి వల్లే మిథిలా నగరానికి ఆ పేరు వచ్చింది. ఆ రాజు జనకుడు అని పిలవబడేవాడు. జనకుని నుంచి ఉదావసు జన్మించాడు.

ఉదావసోః సుధర్మాత్మా జనితో నన్దివర్ద్ధనః। నన్దివర్ద్ధనతః శూరః సుకేతుర్నామ ధార్మికః ।। ౨౭.

ఉదావసుని కుమారుడు ధర్మమయుడైన నందివర్ధనుడు. నందివర్ధనుని కుమారుడు శూరుడు, ధార్మికుడైన సుకేతు.

సుకేతోరపి ధర్మాత్మా దేవరాతో మహాబలః। దేవరాతస్య ధర్మాత్మా బృహదుచ్ఛ ఇతి శ్రుతిః ।। ౨౭.

సుకేతు కుమారుడు కూడా ధర్మమయుడైన దేవరాతుడు, అతడు మహాబలుడు. దేవరాతుని కుమారుడు ధర్మమయుడైన బృహదుచ్ఛుడు.

బృహదుచ్ఛస్య తనయో మహావీర్యః ప్రతాపవాన్ । మహావీర్యస్య ధృతిమాన్ సుధృతిస్తస్య చాత్మజః ।। ౨౭.

బృహదుచ్ఛునికి మహావీర్యుడు అనే మహాప్రతాపి కుమారుడు. మహావీర్యునికి ధైర్యవంతుడు అయిన సుధృతి కుమారుడు.

సుధృతేరపి ధర్మాత్మా ధృష్టకేతుః పరన్తపః। ధృష్టకేతు సుతశ్చాపి హర్యశ్వో నామ విశ్రుతః ।। ౨౭.

సుధృతి కుమారుడు ధర్మమయుడైన ధృష్టకేతు, శత్రువులను జయించేవాడు. ధృష్టకేతునికి ప్రసిద్ధుడైన హర్యశ్వుడు కుమారుడు.

హర్యశ్వస్య మరుః పుత్రో మరోః పుత్రః ప్రతిత్వకః। ప్రతిత్వకస్య ధర్మాత్మా రాజా కీర్త్తిరథః సుతః ।। ౨౭.

హర్యశ్వునికి కుమారుడు మరు, మరునికి కుమారుడు ప్రతిత్వకుడు. ప్రతిత్వకునికి ధర్మమయుడైన రాజు కీర్తిరథుడు కుమారుడు.

పుత్రః కీర్త్తిరథస్యాపి దేవమీఢ ఇతి శ్రుతః । దేవమీఢస్య విబుధో విబుధస్య సుతో ధృతిః ।। ౨౭.

కీర్తిరథునికి కుమారుడు దేవమీఢుడు అని ప్రసిద్ధి. దేవమీఢునికి కుమారుడు విబుధుడు, విబుధునికి కుమారుడు ధృతి.

మహాధృతిసుతో రాజా కీర్త్తిరాజః ప్రతాపవాన్ । కీర్త్తి రాజాత్మజో విద్వాన్ మహారోమేతి విశ్రుతః ।। ౨౭.

మహాధృతికి కుమారుడైన కీర్తిరాజు పరాక్రమశాలి రాజు. అతని కుమారుడు మహారోముడు, విద్యావంతుడిగా ప్రసిద్ధి చెందాడు.

మహారోమ్ణస్తు విఖ్యాతః స్వర్ణరోమా వ్యజాయత। స్వర్ణరోమాత్మజశ్చాపి హ్రస్వరోమాభవనృపః ।। ౨౭.

మహారోముని నుండి ప్రసిద్ధుడైన స్వర్ణరోముడు జన్మించాడు. స్వర్ణరోముని కుమారుడే హ్రస్వరోముడు అనే రాజు.

హ్రస్వరోమాత్మజో విద్వాన్ సీరధ్వజ ఇతి శ్రుతిః। ఉద్భిన్నా కృషతా యేన సీతా రాజ్ఞా యశస్వినీ। రామస్య మహిషీ సాధ్వీ సువ్రతాతిపతివ్రతా ।। ౨౭.

హ్రస్వరోముని కుమారుడు సీradh్వజుడు అని పిలవబడతాడు. అతడు పొలం దున్నేటప్పుడు సీతను కనుగొన్నాడని కథ. ఆ సీత రాముని ధర్మపత్నిగా, పతివ్రతగా, మంచి స్వభావంతో ప్రసిద్ధురాలు.

శాంశపాయన ఉవాచ।। కథం సీతా సముత్పన్నా కృష్యమాణా యశస్వినీ। కిమర్థఞ్చాకృషద్రాజా క్షేత్రం యస్మిన్ బభూవ హ ।। ౨౭.

శాంశపాయనుడు ఇలా అడిగాడు: యశస్సుతో కూడిన సీత పొలం దున్నేటప్పుడు ఎలా పుట్టింది? ఆ రాజు ఏ ఉద్దేశ్యంతో ఆ పొలాన్ని దున్నాడు?

సూత ఉవాచ।। అగ్నిక్షేత్రే కృష్యమాణే అశ్వమేధే మహాత్మనః। విధినా సుప్రయుక్తేన తస్మాత్సా తు సముత్థితా ।। ౨౭.

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: అశ్వమేధ యాగంలో, అగ్నిక్షేత్రాన్ని నియమంగా దున్నేటప్పుడు, ఆ మహాత్ముడి యాగస్థలంలో నుండే సీత బయటకు వచ్చింది.

సీరధ్వజాత్తు జాతస్తు భానుమాన్నామ మైథిలః। భ్రాతా కుశధ్వజస్తస్య స కాశ్యధిపతిర్నృపః ।। ౨౭.

సీradh్వజుని కుమారుడు భానుమాన్ అనే మైతిలుడు. అతని అన్నయ్య కుశధ్వజుడు కాశీ దేశానికి రాజయ్యాడు.

తస్య భానుమతః పుత్రః ప్రద్యుమ్నశ్చ ప్రతాపవాన్। మునిస్తస్య సుతశ్చాపి తస్మాదూర్జవహః స్మృతః ।। ౨౭.

భానుమాన్ కుమారుడు పరాక్రమశాలి ప్రద్యుమ్నుడు. అతని కుమారుడు ఒక ముని, అతని కుమారుడే ఊర్జవహుడు.

ఊర్జవహాత్ సుతద్వాజః శకునిస్తస్య చాత్మజః। స్వాగతః శకునేః పుత్రః సువర్చ్చాస్తత్సుతః స్మృతః ।। ౨౭.

ఊర్జవహుని నుండి సుతధ్వజుడు జన్మించాడు. అతని కుమారుడు శకుని, శకునికి కుమారుడు స్వాగతుడు, స్వాగతునికి కుమారుడు సువర్చా.