వాయుపురాణమ్

అఙ్గదశ్చాన్ద్రకేతుశ్చ లక్ష్మణస్యాత్మజావుభౌ। హిమవత్పర్వతాభ్యాశే స్ఫీతౌ జనపదౌ తయోః ।। ౨౬.

అంగదుడు, చంద్రకేతుడు — వీరిద్దరూ లక్ష్మణుని కుమారులు. హిమవంత్ పర్వతాల దగ్గర వీరి రాజ్యాలు సుసంపన్నంగా ఉన్నాయి.

అఙ్గదస్యాఙ్గదీయా తు దేశే కారపథే పురీ। చన్ద్రకేతోస్తు మల్లస్య చన్ద్రవక్తా పురీ శుభా ।। ౨౬.

అంగదుని నగరం అంగదీ, అది కారపథ ప్రాంతంలో ఉంది. చంద్రకేతుని నగరం మల్లులలో ప్రసిద్ధమైన చంద్రవక్తా నగరం.

భరతస్యాత్మజౌ వీరౌ తక్షః పుష్కర ఏవ చ। గాన్ధారవిషయే సిద్ధే తయోః పుర్యౌ మహాత్మనోః ।। ౨౬.

భరతుని కుమారులు వీరులు తక్షుడు, పుష్కరుడు. గాంధార దేశంలో వీరిద్దరికీ మహాత్ములుగా నగరాలు ఉన్నాయి.

తక్షస్య దిక్షు విఖ్యాతా రమ్యా తక్షశిలా పురీ। పుష్కరస్యాపి వీరస్య విఖ్యాతా పుష్కరావతీ ।। ౨౬.

తక్షుని నగరం తక్షశిలా అన్ని దిక్కులలో అందంగా ప్రసిద్ధి. పుష్కరుని నగరం పుష్కరావతి కూడా ప్రసిద్ధి.

గాథాం చైవాత్ర గాయన్తి యే పురాణవిదో జతాః। రామే నిబద్ధాస్సత్త్వార్థా మాహాత్మ్యాత్తస్య ధీమతః ।। ౨౬.

ఇక్కడ పురాణాలు తెలిసిన వారు రాముని మహిమను, సద్గుణాలను తెలిపే గాధను పాడుతారు.

శ్యామో యువా లోహితాక్షో దీప్తాస్యో మితభాషితః। ఆజానుబాహుః సుముఖః సింహస్కన్ధో మహాభుజః ।। ౨౬.

ఆ యువరాజు నల్లని వర్ణంతో, యవ్వనంతో, ఎర్రని కన్నులతో, ప్రకాశవంతమైన ముఖంతో, తక్కువగా మాట్లాడేవాడిగా, మోకాలదాకా పొడవైన చేతులతో, అందమైన ముఖంతో, సింహపు భుజాలతో, బలమైన భుజాలతో ఉన్నాడు.

దశవర్షసహస్రాణి రామో రాజ్యమకారయత్। ఋక్సామయజుషాం ఘోషో జ్యాఘోషశ్చ మహాస్వనః ।। ౨౬.

రాముడు పది వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం నిర్వహించాడు. ఆ కాలంలో ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం పఠనధ్వని, విల్లుల గిలుకే శబ్దం గొప్పగా ప్రతిధ్వనించాయి.

అవిచ్ఛిన్నోఽభవద్రాష్ట్రే దీయతాం భుజ్యతామితి। జనస్థానే వసన్ కార్యం త్రిదశానాఞ్చకారసః ।। ౨౬.

ఆ రాజ్యంలో ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా, 'ఇవ్వండి, అనుభవించండి' అనే ఆజ్ఞలు కొనసాగాయి. జనస్థానంలో నివసిస్తూ, రాముడు దేవతల పనులను నెరవేర్చాడు.

తమాగస్కారిణం పూర్వం పౌలస్త్యం మనుజర్షభః। సీతాయాః పదమన్విచ్ఛన్ నిజఘాన మహాయశాః ।। ౨౬.

సీతమ్మను వెతుకుతూ, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహాప్రతాపి, పూర్వంలో పాపం చేసిన పౌలస్త్యుడిని సంహరించాడు.

సత్త్వవాన్ గుణసమ్పన్నో దీప్యమానః స్వ తేజసా। అతిసూర్యఞ్చ వహ్నిఞ్చ రామో దాశరథిర్బభౌ ।। ౨౬.

ధర్మమూ, మంచి లక్షణాలూ కలిగి, తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, దశరథుని కుమారుడైన రాముడు, సూర్యునికన్నా, అగ్నికన్నా ఎక్కువగా వెలిగిపోయాడు.

ఏవమేవ మహాబాహురిక్ష్వాకుకులనన్దనః । రావణం సగణం హత్వా దివమాచక్రమే విభుః ।। ౨౬.

ఇలా, ఇక్ష్వాకు వంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చిన మహాబాహువు, రావణుడు మరియు అతని అనుచరులను సంహరించి, ఆ మహాత్ముడు స్వర్గానికి చేరాడు.

శ్రీరామస్యాత్మజో జజ్ఞే కుశ ఇత్యభిధీయతే। లవశ్చాన్యో మహావీర్యస్తయోర్దేశౌ నిబోధత ।। ౨౬.

శ్రీరామునికి కుమారుడిగా కుశుడు జన్మించాడు. మరో ధైర్యవంతుడు లవుడు. వీరిద్దరి రాజ్యాల గురించి వినండి.

కుశస్య కోశలా రాజ్యం పురీ వాపి కుశస్థలీ। రమ్యా నివేశితా తేన విన్ధ్యపర్వతసానుషు ।। ౨౬.

కుశుని రాజ్యం కోశలదేశం, అతను స్థాపించిన రాజధాని కుశస్థళి. ఆ నగరం వింధ్యపర్వత శ్రేణుల్లో ఎంతో అందంగా నిర్మించబడింది.

ఉత్తరాకోశలే రాజ్యం లవస్య చ మహాత్మనః। శ్రావస్తీ లోకవిఖ్యాతా కుశవంశం నిబోధత ।। ౨౬.

ఉత్తర కోశలంలో మహాత్ముడైన లవుని రాజ్యం ఉండేది. ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధమైన శ్రావస్తి నగరం అక్కడ ఉంది. ఇప్పుడు కుశుని వంశాన్ని వినండి.

కుశస్య పుత్రో ధర్మాత్మా హ్యతిథిః సుప్రియాతిథిః। అతిథేరపి విఖ్యాతో నిషధో నామ పార్థివః ।। ౨౬.

కుశుని కుమారుడు ధర్మముతో కూడిన అతిథి. అతిథికి ప్రసిద్ధి గల కుమారుడు నిషధుడు అనే రాజు.

నిషధస్య నలః పుత్రో నభః పుత్రో నలస్య తు। నభసః పుణ్డరీకస్తు క్షేమధన్వా తతః స్మృతః ।। ౨౬.

నిషధునికి కుమారుడు నలుడు, నలునికి కుమారుడు నభుడు. నభునికి కుమారుడు పుండరీకుడు, అతనికి క్షేమధన్వ అనే రాజు పుట్టాడు.

క్షేమధన్వసుతో రాజా దేవానీకః ప్రతాపవాన్। ఆసీదహీనగుర్నామ దేవానీ కాత్మజః ప్రభుః ।। ౨౬.

క్షేమధన్వకు పరాక్రమశాలి దేవానీకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. దేవానీకునికి అహీనగు అనే ప్రభువు కుమారుడు.

అహీనగోస్తు దాయాదః పారియాత్రో మహాయశాః। దలస్తస్యాత్మజశ్చాపి తస్మాజ్జజ్ఞే బలో నృపః ।। ౨౬.

అహీనగునికి వారసుడైన పరియాత్రుడు మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు. అతనికి కుమారుడు దలుడు, దలుని కుమారుడు బలుడు అనే రాజు.

ఔఙ్కో నామ స ధర్మాత్మా బలపుత్రో బభూవ హ। వజ్రనాభః సుతస్తస్య శఙ్ఖణస్తస్య చాత్మజః ।। ౨౬.

బలుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన ఔంకుడు. ఔంకునికి కుమారుడు వజ్రనాభుడు, వజ్రనాభునికి కుమారుడు శంఖనుడు.

శంఖణస్య సుతో విద్వాన్ ధ్యుషితాశ్చ ఇతి శ్రుతః । ధ్యుషితాశ్చ సుతశ్చాపి రాజా విశ్వసహః కిల ।। ౨౬.

శంఖనుని కుమారుడు ధ్యుషితాశుడు అని ప్రసిద్ధి. ధ్యుషితాశుని కుమారుడు విశ్వసహుడు అనే రాజు.

హిరణ్యనాభః కౌశల్యో వసిష్ఠస్తత్సుతోఽభవత్। పౌత్రస్య జైమినేః శిష్యః స్మృతః సర్వేషు శర్మసు ।। ౨౬.

హిరణ్యనాభుడు, కౌశల్యుడు, అతని కుమారుడు. వసిష్ఠుడు జైమినియుని మనవడు, అన్ని శాస్త్రాల్లో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు.

శతాని సంహితానాన్తు పఞ్చ యోఽధీతవాంస్తతః। తస్మాదధిగతో యోగో యాజ్ఞవల్క్యేన ధీమతా ।। ౨౬.

అతడు ఐదు వందల సంహితలను అధ్యయనం చేశాడు. అతని నుండి యాజ్ఞవల్క్యుడు యోగ విద్యను పొందాడు.

పుష్యస్తస్య సుతో విద్వాన్ ధ్రువసన్ధిశ్చ తత్సుతః। సుదర్శనస్తస్య సుతో అగ్నివర్ణః సుదర్శనాత్ ।। ౨౬.

అతని కుమారుడు పుష్యుడు, జ్ఞానవంతుడు. పుష్యునికి కుమారుడు ధ్రువసంధి. ధ్రువసంధికి కుమారుడు సుదర్శనుడు, సుదర్శనుని కుమారుడు అగ్నివర్ణుడు.

అగ్నివర్ణస్య శీఘ్రస్తు శీఘ్రకస్య మనుః స్మృతః। మనుస్తు యోగమాస్థాయ కలాపగ్రామమాస్థితః। ఏకోనవింశప్రయుగే క్షత్రప్రావర్త్తకః ప్రభుః ।। ౨౬.

అగ్నివర్ణుడైన శీఘ్రుడు చాలా వేగవంతుడు. ఆ శీఘ్రునికి మనువు కుమారుడు. ఆ మనువు యోగాన్ని ఆచరించి కలాప గ్రామంలో నివసించాడు. పండెండవ యుగంలో ఆయనే క్షత్రపుల ఆది పురుషుడయ్యాడు.

ప్రసుశ్రుతో మనోః పుత్రః సుసన్ధిస్తస్య చాత్మజః। సుసన్ధేశ్చ తథామర్షః సహస్వాన్నామ నామతః ।। ౨౬.

మనువు కుమారుడు ప్రసుశ్రుతుడు. ప్రసుశ్రుతునికి కుమారుడు సుసంధి. సుసంధికి అమర్షుడు, అమర్షుని నుంచి సహస్వాన్ అనే కుమారుడు జన్మించాడు.

ఆసీత్సహస్వతః పుత్రో రాజా విశ్రుతవానితి। తస్యాసీద్విశ్రుతవతః పుత్రో రాజా బృహద్బలః ।। ౨౬.

సహస్వతునికి విశ్రుతవాన్ అనే ప్రసిద్ధ రాజు కుమారుడు. ఆ విశ్రుతవాన్ కుమారుడు బృహద్బలుడు అనే రాజు.

ఏతే ఇక్ష్వాకుదాయాదా రాజానః ప్రాయశః స్మృతాః। వంశే ప్రధానా యే తేఽస్మిన్ ప్రాధాన్యేన తు కీర్త్తితాః ।। ౨౬.

ఇవన్నీ ఇక్ష్వాకువు వంశానికి చెందిన రాజులు. వీరే ఈ వంశంలో ముఖ్యమైనవారు అని గుర్తించబడ్డారు.

పఠన్ సమ్యగిమాం సృష్టిమాదిత్యస్య వివస్వతః। ప్రజావానేతి సాయుజ్యం మనోర్వైవస్వతస్య సః ।। ౨౬.

వివస్వతుడు అనే ఆదిత్యుని సృష్టి కథను యథావిధిగా చదివేవాడు, మనువు అయిన వైవస్వతునితో కలిసిపోతాడు. అతనికి సర్వసంపదలు లభిస్తాయి.

శ్రాద్ధదేవస్య దేవస్య ప్రజానాం పుష్టిదస్య చ। విపాప్మా విరజాశ్చైవ ఆయుష్మాన్ భవతేఽచ్యుతః ।। ౨౬.

శ్రాద్ధదేవుడు అన్న దేవుడు ప్రజలకు సంపదను ప్రసాదించేవాడు. ఇతనిలా పాపరహితుడు, నిర్మలుడు, దీర్ఘాయువు, స్థిరమైనవాడవుతాడు.