వాయుపురాణమ్

ఖ్యాతః కల్మాషపాదో వై నామ్నా మిత్రసహశ్చ సః । వసిష్ఠస్తు మహాతేజాః క్షేత్రే కల్మాషపాదకే। అశ్మకం జనయామాస ఇక్ష్వాకుకులవృద్ధయే ।। ౨౬.

ఆయన కల్మాషపాదుడు అని పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, మిత్రసహుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. మహాతేజస్సు గల వసిష్ఠుడు కల్మాషపాదుని వద్ద ఇక్ష్వాకువంశం అభివృద్ధి కోసం అశ్మకుని పుట్టించాడు.

అశ్మకస్యోరకామస్తు మూలకస్తత్సుతోఽభవత్। అత్రాప్యుదాహరన్తీమం మూలకం వై నృపం ప్రతి ।। ౨౬.

అశ్మకునికి ఉరకాముడు కుమారుడుగా, అతనికి మూలకుడు పుట్టాడు. ఇక్కడ రాజు మూలకుని గురించి ఈ కథను చెబుతారు.

స హి రామభయాద్రాజా స్త్రీభిః పరివృతోఽవసత్। వివస్త్రస్త్రాణమిచ్ఛన్ వై నారీకవచమీశ్వరః ।। ౨౬.

ఆ రాజు రాముని భయంతో స్త్రీల మధ్యే నివసించాడు. రక్షణ కోసం, దుస్తులు లేకుండా, స్త్రీల కవచం ధరించాడు.

మూలకస్యాపి ధర్మాత్మా రాజా శతరథః స్మృతః। తస్మాచ్ఛతరథాజ్జజ్ఞే రాజా చైడివిడో బలీ ।। ౨౬.

మూలకుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన శతరథుడు. శతరథుని నుండి బలవంతుడైన వైడివిడుడు రాజుగా పుట్టాడు.

ఆసీత్త్వైడివిడః శ్రీమాన్ కృతశర్మా ప్రతాపవాన్। పుత్రో విశ్వమహత్తస్య పుత్రీకస్య వ్యజాయత ।। ౨౬.

వైడివిడుడు మహిమగలవాడు, కృతశర్ముడు, పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధుడు. అతనికి పుత్రికుని కుమారుడు విశ్వమహతుడు పుట్టాడు.

దిలీపస్తస్య పుత్రోఽభూత్ ఖట్వాఙ్గ ఇతి విశ్రుతః। యేన స్వర్గాదిహాగమ్య ముహూర్త్తం ప్రాప్య జీవితమ్। త్రయోఽభిసంహితా లోకా బుద్ధ్యా సత్యేన చైవ హి ।। ౨౬.

దిలీపుడు అతని కుమారుడు, ఖట్వాంగుడు అని ప్రసిద్ధి. ఆయన స్వర్గం నుండి భూమికి వచ్చి కొంతకాలం జీవించి, జ్ఞానంతో, సత్యంతో మూడు లోకాలను ఏకం చేశాడు.

దీర్గబాహుః సుతస్తస్య రఘుస్తస్మాదజాయత। అజః పుత్రో రఘోశ్చాపి తస్మాజ్జజ్ఞే స వీర్యవాన్। రాజా దశరథో నామ ఇక్ష్వాకుకులనన్దనః ।। ౨౬.

ఆయన కుమారుడు దీర్ఘబాహువు, అతనివల్ల రఘువు పుట్టాడు. రఘువుకు కుమారుడిగా అజుడు, అజుని కుమారుడిగా పరాక్రమశాలి దశరథుడు, ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందదాయకుడు పుట్టాడు.

రామో దాశరథిర్వీరో ధర్మజ్ఞో లోకవిశ్రుతః। భరతో లక్ష్మణశ్చైవ శత్రుఘ్నశ్చ మహాబలః ।। ౨౬.

దశరథుని కుమారుడు రాముడు వీరుడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు. భరతుడు, లక్ష్మణుడు, మహాబలుడు శత్రుఘ్నుడు అతని అన్నదమ్ములు.

మాధవం లవణం హత్వా గత్వా మధువనఞ్చ తత్। శత్రుఘ్నేన పురీ తస్య మథురా సన్నివేశితా ।। ౨౬.

మాధవుడిని, లవణుడిని సంహరించి, మధువనానికి వెళ్లి, శత్రుఘ్నుడు అక్కడ మథురా నగరాన్ని స్థాపించాడు.

సుబాహుః శూరసేనశ్చ శత్రుఘ్నసహితావుభౌ। పాలయామాసతుః సూనూ వైదేహ్యౌ మథురాం పురీమ్ ।। ౨౬.

శత్రుఘ్నునితో కలిసి సుబాహుడు, శూరసేనుడు ఇద్దరూ వైదేహి కుమారుల మథురా నగరాన్ని పాలించారు.

అఙ్గదశ్చాన్ద్రకేతుశ్చ లక్ష్మణస్యాత్మజావుభౌ। హిమవత్పర్వతాభ్యాశే స్ఫీతౌ జనపదౌ తయోః ।। ౨౬.

అంగదుడు, చంద్రకేతుడు — వీరిద్దరూ లక్ష్మణుని కుమారులు. హిమవంత్ పర్వతాల దగ్గర వీరి రాజ్యాలు సుసంపన్నంగా ఉన్నాయి.

అఙ్గదస్యాఙ్గదీయా తు దేశే కారపథే పురీ। చన్ద్రకేతోస్తు మల్లస్య చన్ద్రవక్తా పురీ శుభా ।। ౨౬.

అంగదుని నగరం అంగదీ, అది కారపథ ప్రాంతంలో ఉంది. చంద్రకేతుని నగరం మల్లులలో ప్రసిద్ధమైన చంద్రవక్తా నగరం.

భరతస్యాత్మజౌ వీరౌ తక్షః పుష్కర ఏవ చ। గాన్ధారవిషయే సిద్ధే తయోః పుర్యౌ మహాత్మనోః ।। ౨౬.

భరతుని కుమారులు వీరులు తక్షుడు, పుష్కరుడు. గాంధార దేశంలో వీరిద్దరికీ మహాత్ములుగా నగరాలు ఉన్నాయి.

తక్షస్య దిక్షు విఖ్యాతా రమ్యా తక్షశిలా పురీ। పుష్కరస్యాపి వీరస్య విఖ్యాతా పుష్కరావతీ ।। ౨౬.

తక్షుని నగరం తక్షశిలా అన్ని దిక్కులలో అందంగా ప్రసిద్ధి. పుష్కరుని నగరం పుష్కరావతి కూడా ప్రసిద్ధి.

గాథాం చైవాత్ర గాయన్తి యే పురాణవిదో జతాః। రామే నిబద్ధాస్సత్త్వార్థా మాహాత్మ్యాత్తస్య ధీమతః ।। ౨౬.

ఇక్కడ పురాణాలు తెలిసిన వారు రాముని మహిమను, సద్గుణాలను తెలిపే గాధను పాడుతారు.

శ్యామో యువా లోహితాక్షో దీప్తాస్యో మితభాషితః। ఆజానుబాహుః సుముఖః సింహస్కన్ధో మహాభుజః ।। ౨౬.

ఆ యువరాజు నల్లని వర్ణంతో, యవ్వనంతో, ఎర్రని కన్నులతో, ప్రకాశవంతమైన ముఖంతో, తక్కువగా మాట్లాడేవాడిగా, మోకాలదాకా పొడవైన చేతులతో, అందమైన ముఖంతో, సింహపు భుజాలతో, బలమైన భుజాలతో ఉన్నాడు.

దశవర్షసహస్రాణి రామో రాజ్యమకారయత్। ఋక్సామయజుషాం ఘోషో జ్యాఘోషశ్చ మహాస్వనః ।। ౨౬.

రాముడు పది వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం నిర్వహించాడు. ఆ కాలంలో ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం పఠనధ్వని, విల్లుల గిలుకే శబ్దం గొప్పగా ప్రతిధ్వనించాయి.

అవిచ్ఛిన్నోఽభవద్రాష్ట్రే దీయతాం భుజ్యతామితి। జనస్థానే వసన్ కార్యం త్రిదశానాఞ్చకారసః ।। ౨౬.

ఆ రాజ్యంలో ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా, 'ఇవ్వండి, అనుభవించండి' అనే ఆజ్ఞలు కొనసాగాయి. జనస్థానంలో నివసిస్తూ, రాముడు దేవతల పనులను నెరవేర్చాడు.

తమాగస్కారిణం పూర్వం పౌలస్త్యం మనుజర్షభః। సీతాయాః పదమన్విచ్ఛన్ నిజఘాన మహాయశాః ।। ౨౬.

సీతమ్మను వెతుకుతూ, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహాప్రతాపి, పూర్వంలో పాపం చేసిన పౌలస్త్యుడిని సంహరించాడు.

సత్త్వవాన్ గుణసమ్పన్నో దీప్యమానః స్వ తేజసా। అతిసూర్యఞ్చ వహ్నిఞ్చ రామో దాశరథిర్బభౌ ।। ౨౬.

ధర్మమూ, మంచి లక్షణాలూ కలిగి, తన తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, దశరథుని కుమారుడైన రాముడు, సూర్యునికన్నా, అగ్నికన్నా ఎక్కువగా వెలిగిపోయాడు.

ఏవమేవ మహాబాహురిక్ష్వాకుకులనన్దనః । రావణం సగణం హత్వా దివమాచక్రమే విభుః ।। ౨౬.

ఇలా, ఇక్ష్వాకు వంశానికి ఆనందాన్ని ఇచ్చిన మహాబాహువు, రావణుడు మరియు అతని అనుచరులను సంహరించి, ఆ మహాత్ముడు స్వర్గానికి చేరాడు.

శ్రీరామస్యాత్మజో జజ్ఞే కుశ ఇత్యభిధీయతే। లవశ్చాన్యో మహావీర్యస్తయోర్దేశౌ నిబోధత ।। ౨౬.

శ్రీరామునికి కుమారుడిగా కుశుడు జన్మించాడు. మరో ధైర్యవంతుడు లవుడు. వీరిద్దరి రాజ్యాల గురించి వినండి.

కుశస్య కోశలా రాజ్యం పురీ వాపి కుశస్థలీ। రమ్యా నివేశితా తేన విన్ధ్యపర్వతసానుషు ।। ౨౬.

కుశుని రాజ్యం కోశలదేశం, అతను స్థాపించిన రాజధాని కుశస్థళి. ఆ నగరం వింధ్యపర్వత శ్రేణుల్లో ఎంతో అందంగా నిర్మించబడింది.

ఉత్తరాకోశలే రాజ్యం లవస్య చ మహాత్మనః। శ్రావస్తీ లోకవిఖ్యాతా కుశవంశం నిబోధత ।। ౨౬.

ఉత్తర కోశలంలో మహాత్ముడైన లవుని రాజ్యం ఉండేది. ప్రపంచంలో ప్రసిద్ధమైన శ్రావస్తి నగరం అక్కడ ఉంది. ఇప్పుడు కుశుని వంశాన్ని వినండి.

కుశస్య పుత్రో ధర్మాత్మా హ్యతిథిః సుప్రియాతిథిః। అతిథేరపి విఖ్యాతో నిషధో నామ పార్థివః ।। ౨౬.

కుశుని కుమారుడు ధర్మముతో కూడిన అతిథి. అతిథికి ప్రసిద్ధి గల కుమారుడు నిషధుడు అనే రాజు.

నిషధస్య నలః పుత్రో నభః పుత్రో నలస్య తు। నభసః పుణ్డరీకస్తు క్షేమధన్వా తతః స్మృతః ।। ౨౬.

నిషధునికి కుమారుడు నలుడు, నలునికి కుమారుడు నభుడు. నభునికి కుమారుడు పుండరీకుడు, అతనికి క్షేమధన్వ అనే రాజు పుట్టాడు.

క్షేమధన్వసుతో రాజా దేవానీకః ప్రతాపవాన్। ఆసీదహీనగుర్నామ దేవానీ కాత్మజః ప్రభుః ।। ౨౬.

క్షేమధన్వకు పరాక్రమశాలి దేవానీకుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. దేవానీకునికి అహీనగు అనే ప్రభువు కుమారుడు.

అహీనగోస్తు దాయాదః పారియాత్రో మహాయశాః। దలస్తస్యాత్మజశ్చాపి తస్మాజ్జజ్ఞే బలో నృపః ।। ౨౬.

అహీనగునికి వారసుడైన పరియాత్రుడు మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు. అతనికి కుమారుడు దలుడు, దలుని కుమారుడు బలుడు అనే రాజు.

ఔఙ్కో నామ స ధర్మాత్మా బలపుత్రో బభూవ హ। వజ్రనాభః సుతస్తస్య శఙ్ఖణస్తస్య చాత్మజః ।। ౨౬.

బలుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన ఔంకుడు. ఔంకునికి కుమారుడు వజ్రనాభుడు, వజ్రనాభునికి కుమారుడు శంఖనుడు.