వాయుపురాణమ్

తస్య పుత్రస్తు ధర్మాత్మా దిలీప ఇతి విశ్రుతః। దిలీపాత్తు మహాతేజా వీరో జాతో భగీరథః ।। ౨౬.

అంషుమాన్ కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన దిలీపుడు; దిలీపుని నుంచి మహాతేజస్వి, వీరుడైన భగీరథుడు జన్మించాడు.

యేన గఙ్గా సరిచ్ఛ్రేష్ఠా విమానైరుపశోభితా । ఈజాఽనేన సముద్రాద్వై దుహితృత్వేన కల్పితా। అత్రాప్యుదాహరన్తీమం శ్లోకం పౌరాణికా జనాః ।। ౨౬.

ఆ భగీరథుడు, దేవతా విమానాలతో అలంకరించబడిన గంగా నదిని తెచ్చాడు; తన యజ్ఞఫలితంగా ఆమె సముద్రం నుంచి కుమార్తెగా అవతరించింది. ఈ విషయాన్ని పురాణపండితులు ఇలా శ్లోకంగా చెబుతారు.

భగీరథస్తు తాం గఙ్గామానయామాస కర్మభిః । తస్మాద్భాగీరథీ గఙ్గా కథ్యతే వంశవిత్తమైః ।। ౨౬.

భగీరథుడు తన కార్యఫలితంగా గంగను తెచ్చాడు; అందుకే వంశాన్ని బాగా తెలిసిన వారు గంగను భగీరథి అని పిలుస్తారు.

భగీరథసుతశ్చాపి శ్రుతో నామ బభూవ హ। నాభాగస్తస్య దాయాదో నిత్యం ధర్మపరాయణః ।। ౨౬.

భగీరథుని కుమారుడు శ్రుతుడు; అతని వారసుడైన నాభాగుడు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటించేవాడు.

అమ్బరీషః సుతస్తస్య సిన్ధుద్వీపస్తతోఽభవత్। ఏవం వంశపురాణజ్ఞా గాయన్తీతి పరిశ్రుతమ్ ।। ౨౬.

నాభాగుని కుమారుడు అంబరీషుడు; అతని నుంచి సింధుద్వీపుడు జన్మించాడు. ఈ విధంగా వంశ పురాణాలను తెలిసిన వారు ఈ వంశాన్ని కీర్తిస్తారు.

నాభాగేరమ్బరీషస్య భుజాభ్యాం పరిపాలితా। బభూవ వసుధాత్యర్థం తాపత్రయవివర్జితా ।। ౨౬.

నాభాగుడు, అంబరీషుడు ఇద్దరి చేతుల ద్వారా భూమి బాగా పరిరక్షించబడింది; ఆమెపై మూడు విధాలైన బాధలు పూర్తిగా తొలగిపోయాయి.

అయుతాయుః సుతస్తస్య సిన్ధుద్వీపస్య వీర్యవాన్। అయుతాయోస్తు దాయాద ఋతుపర్ణో మహాయశాః ।। ౨౬.

సింధుద్వీపునికి పరాక్రమశాలి అయిన అయుతాయువు కుమారుడు; అయుతాయువుకు మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన ఋతుపర్ణుడు వారసుడుగా జన్మించాడు.

దివ్యాక్షహృదజ్ఞోఽసౌ రాజా నలసఖో బలీ। నలౌ ద్వావితి విఖ్యాతౌ పురాణేషు దృఢవ్రతౌ ।। ౨౬.

ఆయన రాజు, నలుని మిత్రుడు, గొప్ప బలవంతుడు, దివ్యమైన పాశాలూ మనసులూ తెలిసినవాడు. నలుడు ఇద్దరున్నారు అని పురాణాల్లో ప్రసిద్ధి. వీరిద్దరూ వ్రతంలో దృఢంగా నిలిచినవారు.

వీరసేనాత్మజశ్చైవ యశ్చేక్ష్వాకుకులోద్వహః। ఋతుపర్ణస్య పుత్రోఽభూత్ సర్వ్వకామో జనేశ్వరః ।। ౨౬.

వీరసేనుని కుమారుడు ఒకరు, ఇంకొకరు ఇక్ష్వాకువంశంలో గొప్పవాడు. ఋతుపర్ణుని కుమారుడు జనులలో అన్ని కోరికలు తీరుస్తూ పాలించాడు.

సుదాసస్తస్య తనయో రాజా హంసముఖోఽభవత్। సుదాసస్య సుతః ప్రోక్తః సౌదాసో నామ పార్థివః ।। ౨౬.

ఆయనకు కుమారుడిగా హంస ముఖం ఉన్న సుదాసుడు రాజుగా జన్మించాడు. సుదాసుని కుమారుడు సౌదాసుడు అని పిలవబడే రాజు.

ఖ్యాతః కల్మాషపాదో వై నామ్నా మిత్రసహశ్చ సః । వసిష్ఠస్తు మహాతేజాః క్షేత్రే కల్మాషపాదకే। అశ్మకం జనయామాస ఇక్ష్వాకుకులవృద్ధయే ।। ౨౬.

ఆయన కల్మాషపాదుడు అని పేరుతో ప్రసిద్ధుడు, మిత్రసహుడు అని కూడా పిలవబడతాడు. మహాతేజస్సు గల వసిష్ఠుడు కల్మాషపాదుని వద్ద ఇక్ష్వాకువంశం అభివృద్ధి కోసం అశ్మకుని పుట్టించాడు.

అశ్మకస్యోరకామస్తు మూలకస్తత్సుతోఽభవత్। అత్రాప్యుదాహరన్తీమం మూలకం వై నృపం ప్రతి ।। ౨౬.

అశ్మకునికి ఉరకాముడు కుమారుడుగా, అతనికి మూలకుడు పుట్టాడు. ఇక్కడ రాజు మూలకుని గురించి ఈ కథను చెబుతారు.

స హి రామభయాద్రాజా స్త్రీభిః పరివృతోఽవసత్। వివస్త్రస్త్రాణమిచ్ఛన్ వై నారీకవచమీశ్వరః ।। ౨౬.

ఆ రాజు రాముని భయంతో స్త్రీల మధ్యే నివసించాడు. రక్షణ కోసం, దుస్తులు లేకుండా, స్త్రీల కవచం ధరించాడు.

మూలకస్యాపి ధర్మాత్మా రాజా శతరథః స్మృతః। తస్మాచ్ఛతరథాజ్జజ్ఞే రాజా చైడివిడో బలీ ।। ౨౬.

మూలకుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన శతరథుడు. శతరథుని నుండి బలవంతుడైన వైడివిడుడు రాజుగా పుట్టాడు.

ఆసీత్త్వైడివిడః శ్రీమాన్ కృతశర్మా ప్రతాపవాన్। పుత్రో విశ్వమహత్తస్య పుత్రీకస్య వ్యజాయత ।। ౨౬.

వైడివిడుడు మహిమగలవాడు, కృతశర్ముడు, పరాక్రమంలో ప్రసిద్ధుడు. అతనికి పుత్రికుని కుమారుడు విశ్వమహతుడు పుట్టాడు.

దిలీపస్తస్య పుత్రోఽభూత్ ఖట్వాఙ్గ ఇతి విశ్రుతః। యేన స్వర్గాదిహాగమ్య ముహూర్త్తం ప్రాప్య జీవితమ్। త్రయోఽభిసంహితా లోకా బుద్ధ్యా సత్యేన చైవ హి ।। ౨౬.

దిలీపుడు అతని కుమారుడు, ఖట్వాంగుడు అని ప్రసిద్ధి. ఆయన స్వర్గం నుండి భూమికి వచ్చి కొంతకాలం జీవించి, జ్ఞానంతో, సత్యంతో మూడు లోకాలను ఏకం చేశాడు.

దీర్గబాహుః సుతస్తస్య రఘుస్తస్మాదజాయత। అజః పుత్రో రఘోశ్చాపి తస్మాజ్జజ్ఞే స వీర్యవాన్। రాజా దశరథో నామ ఇక్ష్వాకుకులనన్దనః ।। ౨౬.

ఆయన కుమారుడు దీర్ఘబాహువు, అతనివల్ల రఘువు పుట్టాడు. రఘువుకు కుమారుడిగా అజుడు, అజుని కుమారుడిగా పరాక్రమశాలి దశరథుడు, ఇక్ష్వాకువంశానికి ఆనందదాయకుడు పుట్టాడు.

రామో దాశరథిర్వీరో ధర్మజ్ఞో లోకవిశ్రుతః। భరతో లక్ష్మణశ్చైవ శత్రుఘ్నశ్చ మహాబలః ।। ౨౬.

దశరథుని కుమారుడు రాముడు వీరుడు, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, లోకంలో ప్రసిద్ధుడు. భరతుడు, లక్ష్మణుడు, మహాబలుడు శత్రుఘ్నుడు అతని అన్నదమ్ములు.

మాధవం లవణం హత్వా గత్వా మధువనఞ్చ తత్। శత్రుఘ్నేన పురీ తస్య మథురా సన్నివేశితా ।। ౨౬.

మాధవుడిని, లవణుడిని సంహరించి, మధువనానికి వెళ్లి, శత్రుఘ్నుడు అక్కడ మథురా నగరాన్ని స్థాపించాడు.

సుబాహుః శూరసేనశ్చ శత్రుఘ్నసహితావుభౌ। పాలయామాసతుః సూనూ వైదేహ్యౌ మథురాం పురీమ్ ।। ౨౬.

శత్రుఘ్నునితో కలిసి సుబాహుడు, శూరసేనుడు ఇద్దరూ వైదేహి కుమారుల మథురా నగరాన్ని పాలించారు.

అఙ్గదశ్చాన్ద్రకేతుశ్చ లక్ష్మణస్యాత్మజావుభౌ। హిమవత్పర్వతాభ్యాశే స్ఫీతౌ జనపదౌ తయోః ।। ౨౬.

అంగదుడు, చంద్రకేతుడు — వీరిద్దరూ లక్ష్మణుని కుమారులు. హిమవంత్ పర్వతాల దగ్గర వీరి రాజ్యాలు సుసంపన్నంగా ఉన్నాయి.

అఙ్గదస్యాఙ్గదీయా తు దేశే కారపథే పురీ। చన్ద్రకేతోస్తు మల్లస్య చన్ద్రవక్తా పురీ శుభా ।। ౨౬.

అంగదుని నగరం అంగదీ, అది కారపథ ప్రాంతంలో ఉంది. చంద్రకేతుని నగరం మల్లులలో ప్రసిద్ధమైన చంద్రవక్తా నగరం.

భరతస్యాత్మజౌ వీరౌ తక్షః పుష్కర ఏవ చ। గాన్ధారవిషయే సిద్ధే తయోః పుర్యౌ మహాత్మనోః ।। ౨౬.

భరతుని కుమారులు వీరులు తక్షుడు, పుష్కరుడు. గాంధార దేశంలో వీరిద్దరికీ మహాత్ములుగా నగరాలు ఉన్నాయి.

తక్షస్య దిక్షు విఖ్యాతా రమ్యా తక్షశిలా పురీ। పుష్కరస్యాపి వీరస్య విఖ్యాతా పుష్కరావతీ ।। ౨౬.

తక్షుని నగరం తక్షశిలా అన్ని దిక్కులలో అందంగా ప్రసిద్ధి. పుష్కరుని నగరం పుష్కరావతి కూడా ప్రసిద్ధి.

గాథాం చైవాత్ర గాయన్తి యే పురాణవిదో జతాః। రామే నిబద్ధాస్సత్త్వార్థా మాహాత్మ్యాత్తస్య ధీమతః ।। ౨౬.

ఇక్కడ పురాణాలు తెలిసిన వారు రాముని మహిమను, సద్గుణాలను తెలిపే గాధను పాడుతారు.

శ్యామో యువా లోహితాక్షో దీప్తాస్యో మితభాషితః। ఆజానుబాహుః సుముఖః సింహస్కన్ధో మహాభుజః ।। ౨౬.

ఆ యువరాజు నల్లని వర్ణంతో, యవ్వనంతో, ఎర్రని కన్నులతో, ప్రకాశవంతమైన ముఖంతో, తక్కువగా మాట్లాడేవాడిగా, మోకాలదాకా పొడవైన చేతులతో, అందమైన ముఖంతో, సింహపు భుజాలతో, బలమైన భుజాలతో ఉన్నాడు.

దశవర్షసహస్రాణి రామో రాజ్యమకారయత్। ఋక్సామయజుషాం ఘోషో జ్యాఘోషశ్చ మహాస్వనః ।। ౨౬.

రాముడు పది వేల సంవత్సరాలు రాజ్యం నిర్వహించాడు. ఆ కాలంలో ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం పఠనధ్వని, విల్లుల గిలుకే శబ్దం గొప్పగా ప్రతిధ్వనించాయి.

అవిచ్ఛిన్నోఽభవద్రాష్ట్రే దీయతాం భుజ్యతామితి। జనస్థానే వసన్ కార్యం త్రిదశానాఞ్చకారసః ।। ౨౬.

ఆ రాజ్యంలో ఎలాంటి అంతరాయం లేకుండా, 'ఇవ్వండి, అనుభవించండి' అనే ఆజ్ఞలు కొనసాగాయి. జనస్థానంలో నివసిస్తూ, రాముడు దేవతల పనులను నెరవేర్చాడు.

తమాగస్కారిణం పూర్వం పౌలస్త్యం మనుజర్షభః। సీతాయాః పదమన్విచ్ఛన్ నిజఘాన మహాయశాః ।। ౨౬.

సీతమ్మను వెతుకుతూ, మానవులలో శ్రేష్ఠుడైన ఆ మహాప్రతాపి, పూర్వంలో పాపం చేసిన పౌలస్త్యుడిని సంహరించాడు.