వాయుపురాణమ్

ఏష సర్గః సమాఖ్యాతశ్చాక్షుషస్య సమా సతః। ఇత్యేతే షఢవిసర్గా హిక్రాన్తా మన్వన్తరాత్మకాః। స్వాయమ్భువాద్యా- సంక్షేపాచ్చాక్షుషాన్తా యథాక్రమమ్ ।। ౨.

ఇలా చాక్షుషమను సృష్టి వివరించబడింది. స్వాయంభువుడు మొదలుకొని చాక్షుషుడు వరకు ఆరు ఉపసృష్టులు వరుసగా చెప్పబడ్డాయి.

ఏతే సర్గా యథాప్రజ్ఞం ప్రోక్తా వై ద్విజసత్తమాః। వైవస్వతనిసర్గేణ తేషాం జ్ఞేయస్తు విస్తరః ।। ౨.

ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ సృష్టులు నా బుద్ధికి అనుగుణంగా చెప్పాను. వీటి పూర్తి వివరాలు వైవస్వతమనువు సృష్టిలో తెలుసుకోవాలి.

అనన్తా నాతిరిక్తాశ్చ సర్వే సర్గా వివస్వతః। ఆరోగ్యాయుష్ప్రమాణేన ధర్మతః కామతోఽర్థతః। ఏతానేవ గుణానేతి యః పఠత్యనసూయకః ।। ౨.

వైవస్వతుని సృష్టులు అనంతమైనవే, అధికంగా లేవు. ఆరోగ్యం, ఆయుష్కాలం, ధర్మం, కామం, అర్థం ప్రకారం — ఎవడు ఈ గుణాలను అసూయ లేకుండా పఠిస్తాడో, వాడికి అవి లభిస్తాయి.

వైవస్వతస్య వక్ష్యామి సామ్ప్రతస్య మహాత్మనః। సమాసాద్వ్యాసతః సర్గం బ్రువతో మే నిబోధత ।। ౨.

ఇప్పుడు మహాత్ముడైన వైవస్వతుని సృష్టిని సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా చెప్పబోతున్నాను. నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా వినండి.

సూత ఉవాచ।। సప్తమే త్వథ పర్యాయే మనోర్వైవస్వతస్య హ। మారీచాత్కశ్యపాద్దేవా జజ్ఞిరే పరమర్షయః ।। ౩.

సూతుడు చెప్పాడు: ఏడవ పర్యాయంలో, వైవస్వతమనువు కాలంలో, మారీచి, కశ్యపుల నుంచి దేవతలు, పరమ ఋషులు జన్మించారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యా విశ్వే మరుద్గణాః। భృగవోఽఙ్గిరసశ్చైవ హ్యష్టౌ దేవగణాః స్మృతాః ।। ౩.

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవులు, మరుత్‌గణాలు, భృగువులు, అంగిరసులు — ఇవే ఎనిమిది దేవతా వర్గాలు అని గుర్తించాలి.

ఆదిత్యా మరుతో రుద్రా విజ్ఞేయాః కశ్యపాత్మజాః। సాధ్యాశ్చ వసవో విశ్వే ధర్మపుత్రాస్త్రయో గణాః ।। ౩.

ఆదిత్యులు, మరుతులు, రుద్రులు కశ్యపుని కుమారులు. సాధ్యులు, వసువులు, విశ్వదేవులు ధర్ముని ముగ్గురు వంశాలు.

భృగోస్తు భార్గవో దేవో హ్యఙ్గిరోఽఙ్గిరసః సుతః । వైవస్వతేఽన్తేరే హ్యస్మిన్ నిత్యం తే ఛన్దజాః సురాః ।। ౩.

భృగువు నుంచి భాగర్వుడు, అంగిరసుని నుంచి అంగిరసుడు జన్మించాడు. వైవస్వతమనువు చివర్లో వీరు ఎప్పుడూ మనస్సులోంచి పుట్టే దేవతలు.

ఏష సర్గస్తు మారీచో విజ్ఞేయః సామ్ప్రతః శుభః। తేజస్వీ సామ్ప్రతస్తేషామిన్ద్రో నామ్నా మహాబలః ।। ౩.

ఈ సృష్టి మారీచి సృష్టిగా పిలవబడుతుంది. వీరిలో ప్రస్తుతము ఉన్న ఇంద్రుడు మహాబలుడు, ప్రసిద్ధుడు.

అతీతానాగతా యే చ వర్త్తన్తే యే చ సామ్ప్రతమ్। సర్వే మన్వన్తరేన్ద్రాస్తు విజ్ఞేయాస్తుల్యలక్షణాః ।। ౩.

గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో వచ్చే వారు, ఇప్పుడున్నవారు — అందరూ మన్వంతర ఇంద్రులు ఒకే లక్షణాలతో ఉంటారు.

భూతభవ్యభవన్నాథః సహస్రాక్షః పురన్దరః । మఘవన్తశ్చ తే సర్వే శ్రృఙ్గిణో వజ్రపాణయః। సర్వైః క్రతుశతేనేష్టం పృథక్ శతగుణేన తు ।। ౩.

గత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు అధిపతి అయిన సహస్రాక్షుడు పురందరుడు, మఘవంతుడు, శృంగి, వజ్రాయుధుడు — వీరందరూ వేర్వేరుగా వంద యజ్ఞాలు, వాటినీ వంద రెట్లు నిర్వహించారు.

త్రైలోక్యే యాని సత్త్వాని గతిమన్త్యబలాని చ। అభిభూయావతిష్ఠన్తే ధర్మాద్యైః కారణైరపి ।। ౩.

మూడు లోకాలలో ఉన్న అన్ని జీవులు, ఎంత బలమైనవైనా, ఎంత బలహీనమైనవైనా, ధర్మాది కారణాల వల్ల అధీనమై, వాటి ఆధీనంలో ఉంటాయి.

తేజసా తపసా బుద్ధ్యా బలశ్రుతపరాక్రమైః। భూతభవ్యభవన్నాథా యథా తే ప్రభవిష్ణవః। ఏతత్సర్వం ప్రవక్ష్యామి బ్రువతో మేనిబోధత ।। ౩.

ప్రభ, తపస్సు, బుద్ధి, బలం, విద్య, పరాక్రమం వలన గత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కాలాలలో పాలకులైన వారు శక్తివంతులవుతారు. ఈ సంగతులన్నింటిని నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

భూతం భవ్యం భవిష్యం తత్ స్మృతం లోకత్రయం ద్విజైః। భూర్లోకోఽయం స్మృతో భూమిరన్తరిక్షం భువం స్మృతమ్ । భవ్యం స్మృతం దివం హ్యేతత్తేషాం వక్ష్యామి సాధనమ్ ।। ౩.

గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు—ఈ మూడు కాలాలను ద్విజులు మూడు లోకాలుగా పిలుస్తారు. ఈ భూమిని భూలోకంగా, మధ్యలోని అంతరిక్షాన్ని భువఃగా, భవిష్యత్తును స్వర్గంగా అంటారు. వీటి సాధనాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను.

ధ్యాయతా పుత్రకామేన బ్రహ్మణాగ్రే విభాషితమ్। భూరితి వ్యాహృతం పూర్వం భూర్లోకోఽయమభూత్తదా ।। ౩.

కొడుకు కోరికతో ధ్యానం చేసినప్పుడు, సృష్టి ప్రారంభంలో బ్రహ్మా ముందుగా 'భూ' అనే పదాన్ని పలికాడు. అప్పుడే ఈ భూమి, భూలోకం ఏర్పడింది.

భూతేఽస్మిన్ భవదిత్యుక్తం ద్వితీయం బ్రహ్మణా పునః। భవత్వాద్దర్శనత్వాచ్చ భూర్లోకోఽయమభూత్తతః। అతోఽయం ప్రథమో లోకో భూతత్వాద్భూర్ద్విజైః స్మృతః ।। ౩.

ఈ భూమిలో బ్రహ్మా మళ్లీ 'భవత్' అనే పదాన్ని పలికాడు. ఇది కనిపించే, ఉండే స్వరూపాన్ని సూచిస్తుంది. అందువల్ల ఈ లోకాన్ని ద్విజులు భూత్వం వల్ల భూ అని పిలుస్తారు.

భూతేఽస్మిన్ భవదిత్యుక్తం ద్వితీయం బ్రహ్మణా పునః। భవత్యుత్పద్యమానేన కాలశబ్దోఽయముచ్యతే ।। ౩.

ఈ భూమిలో బ్రహ్మా మళ్లీ 'భవత్' అనే పదాన్ని పలికాడు. 'భవత్' అనేది పుట్టుకొస్తున్నదాన్ని, కాలాన్ని సూచించే పదంగా భావించబడుతుంది.

భవనాత్తు భువర్లోకో నిరుక్తజ్ఞైర్నిరుచ్యతే। అన్తరిక్షం భువస్తస్మాద్ ద్వితీయో లోక ఉచ్యతే ।। ౩.

భవనము వల్ల భువర్లోకమని నిపుణులు వివరిస్తారు. అంతరిక్షాన్ని భువఃగా పిలుస్తారు. అందువల్ల ఇది రెండవ లోకం.

ఉత్పన్నే తు భువర్లోకే తృతీయం బ్రహ్మణా పునః । భవ్యేతి వ్యాహృతం యస్మాద్భవ్యో లోకస్తదాఽభవత్ ।। ౩.

భువర్లోకం పుట్టిన తరువాత, బ్రహ్మా మూడవ పదంగా 'భవ్య' అని పలికాడు. అప్పుడే భవ్య అనే లోకం ఏర్పడింది.

అనాగతే భవ్య ఇతి శబ్ద ఏష విభావ్యతే। తస్మాద్భవ్యో హ్యసౌ లోకో నామతస్తు దివం స్మృతమ్ ।। ౩.

ఇంకా రానున్నదాన్ని 'భవ్య' అని అంటారు. అందువల్ల ఆ లోకాన్ని భవ్య అని, పేరు ద్వారా దివం అని కూడా గుర్తిస్తారు.

స్వరిత్యుక్తం తృతీయోఽన్యో భావ్యో లోకస్తదాభవత్। భావ్య ఇత్యేష ధాతుర్వై భావ్యే కాలే విభావ్యతే ।। ౩.

మూడవ లోకాన్ని 'స్వః' అని పిలిచారు. అప్పుడు భవ్య అనే లోకం ఏర్పడింది. భవిష్యత్తులో ఉండబోయేదాన్ని 'భూ' అనే ధాతువు సూచిస్తుంది.

భూరితీయం స్మృతా భూమిరన్తరిక్షం భువం స్మృతమ్। దివం స్మృతం తథా భావ్యం త్రైలోక్యస్యైష సంగ్రహః ।। ౩.

ఈ భూమిని భూ, మధ్యలోని అంతరిక్షాన్ని భువః, స్వర్గాన్ని భవ్య అని పిలుస్తారు. ఇదే మూడు లోకాల సంక్షిప్త వివరణ.

త్రైలోక్యయుక్తైర్వ్యాహారైస్తిస్రో వ్యాహృతయోఽభవన్। నాథ ఇత్యేష ధాతుర్వై ధాతుజ్ఞైః పాలనే స్మృతః ।। ౩.

ఈ మూడు లోకాలతో సంబంధమైన మూడు వ్యాహృతులు ఏర్పడ్డాయి. 'నాథ' అనే ధాతువు రక్షణకు అని ధాతుజ్ఞులు చెబుతారు.

యస్మాద్భూతస్య లోకస్య భవ్యస్య భవతస్తదా। లోకత్రయస్య నాథాస్తే తస్మాదిన్ద్రా ద్విజైః స్మృతాః ।। ౩.

గతం, భవిష్యత్తు, వర్తమానం—ఈ మూడు లోకాల పాలకులు ఉన్నారు. అందువల్ల ద్విజులు వారిని ఇంద్రులు అని పిలుస్తారు.

ప్రధానభూతా దేవేన్ద్రా గుణ భూతాస్తథైవ చ। మన్వన్తరేషు యే దేవా యజ్ఞభాజో భవన్తి హి ।। ౩.

దేవతల్లో ముఖ్యులు ఇంద్రులు. గుణాలు కలిగినవారు కూడా ఉన్నారు. ప్రతి మన్వంతరంలో యజ్ఞఫలం పొందే దేవతలు వీరే.

యక్షగన్ధర్వరక్షాంసి పిశాచోరగదానవాః। మహిమానః స్మృతా హ్యేతే దేవన్ద్రాణాన్తు సర్వశః ।। ౩.

యక్షులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, పాములు, దానవులు—వీళ్లందరినీ దేవేంద్రుల మహిమలు అని అంటారు.

దేవేన్ద్రా గురవో నాథా రాజానః పితరో హి తే । రక్షన్తీమాః ప్రజాః సర్వా ధర్మేణేహ సురోత్తమాః ।। ౩.

దేవేంద్రులు గురువులు, పాలకులు, రాజులు, పితృదేవతలు. వీరు ధర్మబద్ధంగా ఈ సర్వప్రజలను రక్షిస్తారు.

ఇత్యేతల్లక్షణం ప్రోక్తం దేవేన్ద్రాణాం సమాసతః। సప్తర్షీన్ సమ్ప్రవక్ష్యామి సామ్ప్రతం యే దివి స్థితాః ।। ౩.

దేవేంద్రుల లక్షణాలను సంక్షిప్తంగా వివరించాను. ఇప్పుడు స్వర్గంలో ఉన్న ఏడుగురు మహర్షుల గురించి చెబుతాను.

గాధిజః కౌశికో ధీమాన్ విశ్వామిత్రో మహాతపాః। భార్గవో జమదగ్నిశ్చ ఊరుపుత్రః ప్రతాపవాన్ ।। ౩.

గాధిపుత్రుడు, కౌశికుడు, మహాతపస్వి విశ్వామిత్రుడు, భార్గవుడు, జమదగ్ని, మరియు పరాక్రమశాలి ఊరుపుత్రుడు—