వాయుపురాణమ్

దేవతానామవధ్యస్తు మహాకాయో మహాబలః। అన్తర్భూమిగతస్తత్ర వాలుకాన్తర్హితో మహాన్ ।। ౨౬.

అక్కడ, ఆ ఇసుకలో దాగి ఉన్న ఒక మహా శక్తివంతుడైన ప్రాణి ఉంది. అతడిని దేవతలు కూడా చంపలేరు.

స మనోస్తనయః క్రూరో ధున్ధుర్నామ సుదారుణః। శతం లోకవినాశాయ తప ఆస్థాయ దారుణమ్ ।। ౨౬.

అతడు మనువు కుమారుడు, ధుంధు అని పిలవబడే భయంకరుడు. అతడు లోకాలను నాశనం చేయాలని ఉద్దేశించి ఘోర తపస్సు చేస్తున్నాడు.

సంవత్సరస్య పర్య్యన్తే స నిఃశ్వాసం ప్రముఞ్చతి। యదా తదా మహీ తత్ర చలితా స్మ సకాననా ।। ౨౬.

ప్రతి సంవత్సరం చివరలో అతడు ఊపిరి విడిచినప్పుడు, అక్కడ భూమి అడవులతో కూడి కంపిస్తుంది.

తస్య నిఃశ్వాసవాతేన రజ ఉద్ధూయతే మహత్। ఆదిత్యపథమావృత్య సప్తాహం భూమికమ్పనమ్ ।। ౨౬.

అతని ఊపిరి వల్ల గొప్ప దుమ్ము లేచి, సూర్యుని మార్గాన్ని కప్పేస్తుంది. ఏడురోజులు భూమి కంపించిపోతుంది.

సవిస్ఫులిఙ్గం సజ్వాలం సధూమమతిదారుణమ్ । తేన రాజన్న శక్నోమి తస్మిన్ స్థాతుం స్వ ఆశ్రమే ।। ౨౬.

ఆ దుమ్ములో మంటలు, నిప్పు రేఖలు, పొగలతో భయంకరంగా ఉంటుంది. అందుకే రాజా! నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.

తం వారయ మహాబాహో లోకానాం హితకామ్యయా। తేజస్తే సుమహావిష్ణుస్తేజసాప్యాయయిష్యతి ।। ౨౬.

మహాబాహువైన రాజా! లోకాల మేలుకోసం అతడిని అడ్డుకోండి. మీ తేజస్సు విష్ణువు తేజస్సు లాగా అతని శక్తిని జయిస్తుంది.

లోకాః స్వస్థా భవన్త్వద్య తస్మిన్ వినిహతేఽసురే । త్వం హి తస్య వధాయాద్య సమర్థః పృథివీపతే ।। ౨౬.

ఆ రాక్షసుడు చంపబడిన రోజు నుంచి లోకాలు ప్రశాంతంగా ఉంటాయి. భూమిపాలకుడా! అతడిని సంహరించగల శక్తి మీకే ఉంది.

విష్ణునా చ వరో దత్తో మమ పూర్వ్వం తతోఽనఘ। న హి ధున్ధుర్మహావీర్య్యస్తేజసాల్పేన శక్యతే ।। ౨౬.

పాపరహితుడా! ఒకప్పుడు విష్ణువు నాకు వరమిచ్చాడు. ధుంధు వంటి మహాశక్తివంతుడిని చిన్న శక్తితో సంహరించలేరు.

నిర్ద్దగ్ధుం పృథివీపాల అపి వర్ష శతైరిహ। వీర్య్యం హి సుమహత్తస్య దేవైరపి దురాసహమ్ ।। ౨౬.

భూమిని పాలించే రాజా! వందేళ్లు ప్రయత్నించినా అతడిని ఇక్కడ కాల్చలేరు. అతని బలం దేవతలకు కూడా తట్టుకోలేనిది.

ఏవముక్తస్తు రాజర్షిరుత్తఙ్కేన మహాత్మనా। కుబలాశ్వం సుతం ప్రాదాత్తస్మిన్ ధున్ధునివారణే ।। ౨౬.

ఇలా మహాత్ముడైన ఉత్తంకుడు చెప్పిన తరువాత, రాజర్షి తన కుమారుడు కుబలాశ్వుని ధుంధును అడ్డుకునే పనికి అప్పగించాడు.

రాజా సంన్యస్తశస్త్రోఽహమయన్తు తనయో మమ। భవిష్యతి ద్విజశ్వేష్ఠ ధున్ధుమారో న సంశయః ।। ౨౬.

రాజు ఇలా అన్నాడు: నేను ఆయుధాలు వదిలేశాను. నా కుమారుడు వెళ్లనివ్వండి. ద్విజశ్రేష్ఠుడా! అతడే ధుంధుమారుడవుతాడు, ఇందులో సందేహం లేదు.

స తం వ్యాదిశ్య తనయం ధున్ధుమారణముద్యతమ్। జగామ పర్వ్వతాయైవ తపసే శంసితవ్రతః ।। ౨౬.

తనయుడైన ధుంధుమారుణ్ణి సంహరించేందుకు సిద్ధంగా ఉన్న కుమారుడికి ఆజ్ఞ ఇచ్చి, తపస్సు చేయడానికి పర్వతానికి, తన వ్రతాన్ని দৃఢంగా నిశ్చయించుకుని, వెళ్లాడు.

కుబలాశ్వస్తు ధర్మ్మాత్మా పితుర్వచనమాస్థితః। సహస్రైరేకవింశత్యా పుత్రాణాం సహ పార్థివః। ప్రాయాదుత్తఙ్క సహితో ధున్ధోస్తస్య నివారణే ।। ౨౬.

ధర్మబుద్ధి కలిగిన కుబలాశ్వుడు తండ్రి మాటను పాటించి, తన ఇరవై ఒక వేల మంది కుమారులతో పాటు, ఉత్తంక మహర్షితో కలిసి, రాజు ధుంధువును సంహరించేందుకు బయలుదేరాడు.

తమావిశత్తతో విష్ణుర్భగవాన్ స్వేన తేజసా। ఉత్తఙ్కస్య నియోగాత్తు లోకానాం హితకామ్యయా ।। ౨౬.

ఆ సమయంలో ఉత్తంకుని ఆజ్ఞతో, లోకాలకు మేలు కోసం, భగవంతుడైన విష్ణువు తన తేజస్సుతో అతనిలో ప్రవేశించాడు.

తస్మిన్ ప్రయాతే దుర్ద్ధర్షే దివి శబ్దో మహానభూత్। అద్యప్రుభృత్యేష నృపో ధున్ధుమారో భవిష్యతి ।। ౨౬.

అతడు బయలుదేరినప్పుడు, ఆకాశంలో భయంకరమైన గొప్ప శబ్దం వినిపించింది. 'ఈ రోజు నుండి ఈ రాజు ధుంధుమారుడిగా ప్రసిద్ధి చెందుతాడు' అని ప్రకటించబడింది.

దివ్యైః పుష్పైశ్చ తం దేవాః సమమంసత అద్భుతమ్। సగత్వా పురుష వ్యాఘ్రస్తనయైః సహ వీర్య్యవాన్ ।। ౨౬.

దేవతలు, అద్భుతంగా కనిపించే దివ్యపుష్పాలతో, పురుషవృశభుడైన ఆ వీరుడిని, తన కుమారులతో కలిసి బయలుదేరినప్పుడు సత్కరించారు.

సముద్రం ఖనయామాస వాలుకార్ణవమవ్యయమ్। నారాయణేన రాజర్షిస్తేజసాప్యాయితో హి సః ।। ౨౬.

నారాయణుని తేజస్సుతో పరిపూర్ణుడైన ఆ రాజర్షి, అంతులేని మట్టికొలను తవ్వడం ప్రారంభించాడు.

బభూవాతిబలో భూయ ఉత్తఙ్కస్య వశే స్థితః। తస్య పుత్రైః ఖనద్భిశ్చ వాలుకాన్తర్హితస్తదా ।। ౨౬.

ఉత్తంకుని నియంత్రణలో ఉండి, అతడు అపారమైన బలాన్ని సంపాదించాడు. ఆ సమయంలో, అతని కుమారులు మట్టిలో దాగి ఉన్న ధుంధువును తవ్వారు.

ధున్ధురాసాదితస్తత్ర దిశమాశ్రిత్య పశ్చిమామ్। ముఖజేనాగ్నినా క్రుద్ధో లోకానుద్వర్త్తయన్నివ ।। ౨౬.

అక్కడ, పశ్చిమ దిశను ఆశ్రయించిన ధుంధువు, తన నోటిలోంచి అగ్ని పొగలు వెదజల్లుతూ, లోకాలను తిప్పేసినట్టు కోపంతో ఎదురయ్యాడు.

వారి శుశ్రావ యోగేన మహోదధిరివోదయే। సోమస్య సోమపశ్రేష్ఠ ధారోర్మికలిలో మహాన్ ।। ౨౬.

యోగబలంతో, అతడు నీటి శబ్దాన్ని వినిపించాడు. అది మహాసముద్రం ఉప్పొంగినట్టు, అలల కలకలతో కూడిన గొప్ప ధ్వని.

తస్య పుత్రాస్తు నిర్ద్దగ్ధాస్త్రిభిరూనాస్తు రాక్షసాః। తతః స రాజాతిబలో ధున్ధుబన్ధునిబర్హణః ।। ౨౬.

రాక్షసుని అగ్నిలో అతని కుమారులు ముగ్గురిని తప్పించి అందరూ దహించబడ్డారు. తరువాత ఆ మహాబలుడు రాజు, ధుంధువు బంధువులను సంహరించాడు.

తస్య వారిమయం వేగమపిబత్ స నరాధిపః। యోగీ యోగేన వహ్నిం వా శమయామాస వారిణా ।। ౨౬.

ఆ నరాధిపుడు ఆ ప్రవాహాన్ని తాగి, యోగబలంతో నీటితో అగ్నిని శాంతింపజేశాడు.

నిరస్యత్తం మహాకాయం బలేనోదకరాక్షసమ్। ఉత్తఙ్కం దర్శయామాస కృతకర్మ్మా నరాధిపః ।। ౨౬.

తన బలంతో ఆ మహాకాయుడైన జలరాక్షసుని జయించి, తన కార్యాన్ని పూర్తిచేసిన రాజు, ఉత్తంకునికి అతడిని చూపించాడు.

ఉత్తఙ్కశ్చ వరం ప్రాదాత్తస్మై రాజ్ఞే మహాత్మనే। అదాత్తస్యాక్షయం విత్తం శత్రుభిశ్చాప్యధృష్యతామ్ ।। ౨౬.

ఉత్తంకుడు ఆ మహాత్ముడైన రాజుకు వరంగా, ఎప్పటికీ తరుగని ధనం, శత్రువులచేత కూడా జయించలేని శక్తిని ఇచ్చాడు.

ధర్మ్మే రతిఞ్చ సతతం స్వర్గే వాసం తథాక్షయమ్। పుత్రాణాం చాక్షయాఁల్లోకాన్ స్వర్గే యే రాక్షసా హతాః ।। ౨౬.

ధర్మంలో ఎల్లప్పుడూ ఆనందం, స్వర్గంలో శాశ్వత నివాసం, రాక్షసుని చేతిలో హతమైన కుమారులకు స్వర్గంలో ఎప్పటికీ ఉండే లోకాలను వరంగా ఇచ్చాడు.

తస్య పుత్రాస్త్రయః శిష్టా దృఢాశ్వో జ్యేష్ఠ ఉచ్యతే। భద్రాశ్వః కపిలాశ్వశ్చ కనీయాసౌ తు తౌ స్మృతౌ ।। ౨౬.

అతని కుమారుల్లో ముగ్గురు మిగిలారు: పెద్దవాడు దృఢాశ్వుడు, చిన్నవారు భద్రాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు అని గుర్తించబడతారు.

ధౌన్ధుమారిర్దృఢాశ్వస్తు హర్యశ్వస్తస్య చాత్మజః। హర్యశ్వస్య నికుమ్భోఽభూత్ క్షత్రధర్మరతః సదా ।। ౨౬.

ధౌంధుమారి అనేది దృఢాశ్వుడే, అతని కుమారుడు హర్యశ్వుడు. హర్యశ్వునికి నికుంభుడు పుట్టాడు, అతడు ఎల్లప్పుడూ క్షత్రియ ధర్మంలో నిబద్ధుడై ఉండేవాడు.

సంహతాశ్వో నికుమ్భస్య శ్రుతో రణవిశారదః । కృశాశ్వశ్చాక్షయాశ్వశ్చ సంహతాశ్చ సుతావుభౌ ।। ౨౬.

నికుంభునికి సంహతాశ్వుడు పుట్టాడు, అతడు యుద్ధంలో ప్రసిద్ధి చెందినవాడు. సంహతాశ్వునికి కృష్ణాశ్వుడు, అక్షయాశ్వుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు.

తస్య పత్నీ హైమవతీ సతాం మతిదృషద్వతీ। విఖ్యాతా త్రిషు లోకేషు పుత్రస్తస్యాః ప్రసేనజిత్ ।। ౨౬.

ఆయన భార్య హేమవతీ, సత్పురుషుల బుద్ధిలో స్థిరంగా ఉండేవారు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధురాలు. ఆమె కుమారుడు ప్రసేనజిత్.