వాయుపురాణమ్

అన్తరం చాక్షుషస్యాత్ర మనోః షష్ఠన్తు హీయతే। మనోర్వైవస్వతస్యాపి సప్తమస్య ప్రజాపతేః ।। ౨.

ఇక్కడ చాక్షుష మను మరియు ఆరవ మను మధ్య కాలాన్ని, అలాగే వైవస్వత మను ఏడవ ప్రజాపతి కాలాన్ని వదిలిపెట్టారు.

తాసు దేవాః ఖగా గావో నాగా దితిజదానవాః। గన్ధర్వోప్సరసశ్చైవ జజ్ఞిరేఽన్యాశ్చ జాతయః ।। ౨.

వారిలో నుండి దేవతలు, పక్షులు, పశువులు, నాగులు, దితి సంతానం, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు మరియు ఇతర జాతులు పుట్టాయి.

తతః ప్రభృతి లోకేఽస్మిన్ ప్రజా మైథునసమ్భవాః। సఙ్కల్పాద్దర్శనాత్స్పర్శాత్పూర్వేషాం సృష్టిరుచ్యతే ।। ౨.

అప్పటి నుండి ఈ లోకంలో ప్రాణులు సంయోగం ద్వారా పుడుతున్నారు. ముందుగా సంకల్పం, దర్శనం, స్పర్శ ద్వారా సృష్టి జరిగిందని చెబుతారు.

దేవానాం దానవానాఞ్చ దేవర్షీణాఞ్చ తే శుభః। సమ్భవః కథితః పూర్వం దక్షస్య చ మహాత్మనః ।। ౨.

దేవతలు, దానవులు, దేవర్షులు, మహాత్ముడైన దక్షుడు వీరందరి ఉద్భవం గురించి మునుపే వివరంగా చెప్పబడింది.

ప్రాణాత్ప్రజాపతేర్జన్మ దక్షస్య కథితం త్వయా। కథం ప్రచేతసత్వఞ్చ పునర్లేభే మహాతపాః ।। ౨.

ప్రజాపతి ప్రాణం నుంచి దక్షుని జననం నువ్వు వివరించావు. మరి, ఆ మహాతపస్వి మళ్లీ ప్రచేతసుడు ఎలా అయ్యాడో చెప్పు.

ఏతన్నః సంశయం సూత వ్యాఖ్యాతుం త్వమిహార్హసి। స దౌహిత్రశ్చ సోమస్య కథం శ్వశురతాఙ్గతః ।। ౨.

సూతా! మాకు ఈ సందేహం కలిగింది. దయచేసి వివరంగా చెప్పు. సోముని మనవడైన వాడు, ఎలా అతని మామయ్య అయ్యాడో చెప్పు.

ఉత్పత్తిశ్చ నిరోధశ్చ నిత్యం భూతేషు సత్తమాః। ఋషయోఽత్ర న ముహ్యన్తి విద్యావన్తశ్చ యే నరాః ।। ౨.

ఈ లోకంలో ఉన్నతమైన వారు, ఋషులు, జ్ఞానం కలిగిన మనుష్యులు — భూతాల ఉద్భవం, లయం ఎప్పుడూ జరుగుతుంటాయని తెలుసుకుని, ఎప్పుడూ మాయలో పడరు.

యుగే యుగే భవన్త్యేతే సర్వే దక్షాదయో ద్విజాః । పునశ్చైవ నిరుధ్యన్తే విద్వాంస్తత్ర న ముహ్యతి ।। ౨.

ప్రతి యుగంలో దక్షుడు మొదలైనవారు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టి, మళ్లీ లయమవుతారు. దీనిలో జ్ఞానులు ఎలాంటి సందేహానికి లోనవ్వరు.

జ్యైష్‌ఠ్యం కానిష్ఠ్యమప్యేషాం పూర్వం నాసీద్ ద్విజోత్తమాః। తప ఏవ గరీయోఽభూత్ ప్రభావశ్చైవ కారణమ్ ।। ౨.

ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అప్పట్లో వీరిలో పెద్దదనం, చిన్నదనం లేవు. తపస్సే గొప్పదిగా భావించబడేది. శక్తే కారణంగా ఉండేది.

ఇమాం విసృష్టిం యో వేద చాక్షుషస్య చరాచరమ్। ప్రజానామాయురుత్తీర్ణః స్వర్గలోకే మహీయతే ।। ౨.

ఈ చాక్షుషమను సృష్టిని, చలించేవాటిని, నిలిచేవాటిని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు మానవుల ఆయుష్కాలాన్ని దాటి, స్వర్గలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.

ఏష సర్గః సమాఖ్యాతశ్చాక్షుషస్య సమా సతః। ఇత్యేతే షఢవిసర్గా హిక్రాన్తా మన్వన్తరాత్మకాః। స్వాయమ్భువాద్యా- సంక్షేపాచ్చాక్షుషాన్తా యథాక్రమమ్ ।। ౨.

ఇలా చాక్షుషమను సృష్టి వివరించబడింది. స్వాయంభువుడు మొదలుకొని చాక్షుషుడు వరకు ఆరు ఉపసృష్టులు వరుసగా చెప్పబడ్డాయి.

ఏతే సర్గా యథాప్రజ్ఞం ప్రోక్తా వై ద్విజసత్తమాః। వైవస్వతనిసర్గేణ తేషాం జ్ఞేయస్తు విస్తరః ।। ౨.

ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ సృష్టులు నా బుద్ధికి అనుగుణంగా చెప్పాను. వీటి పూర్తి వివరాలు వైవస్వతమనువు సృష్టిలో తెలుసుకోవాలి.

అనన్తా నాతిరిక్తాశ్చ సర్వే సర్గా వివస్వతః। ఆరోగ్యాయుష్ప్రమాణేన ధర్మతః కామతోఽర్థతః। ఏతానేవ గుణానేతి యః పఠత్యనసూయకః ।। ౨.

వైవస్వతుని సృష్టులు అనంతమైనవే, అధికంగా లేవు. ఆరోగ్యం, ఆయుష్కాలం, ధర్మం, కామం, అర్థం ప్రకారం — ఎవడు ఈ గుణాలను అసూయ లేకుండా పఠిస్తాడో, వాడికి అవి లభిస్తాయి.

వైవస్వతస్య వక్ష్యామి సామ్ప్రతస్య మహాత్మనః। సమాసాద్వ్యాసతః సర్గం బ్రువతో మే నిబోధత ।। ౨.

ఇప్పుడు మహాత్ముడైన వైవస్వతుని సృష్టిని సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా చెప్పబోతున్నాను. నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా వినండి.

సూత ఉవాచ।। సప్తమే త్వథ పర్యాయే మనోర్వైవస్వతస్య హ। మారీచాత్కశ్యపాద్దేవా జజ్ఞిరే పరమర్షయః ।। ౩.

సూతుడు చెప్పాడు: ఏడవ పర్యాయంలో, వైవస్వతమనువు కాలంలో, మారీచి, కశ్యపుల నుంచి దేవతలు, పరమ ఋషులు జన్మించారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యా విశ్వే మరుద్గణాః। భృగవోఽఙ్గిరసశ్చైవ హ్యష్టౌ దేవగణాః స్మృతాః ।। ౩.

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవులు, మరుత్‌గణాలు, భృగువులు, అంగిరసులు — ఇవే ఎనిమిది దేవతా వర్గాలు అని గుర్తించాలి.

ఆదిత్యా మరుతో రుద్రా విజ్ఞేయాః కశ్యపాత్మజాః। సాధ్యాశ్చ వసవో విశ్వే ధర్మపుత్రాస్త్రయో గణాః ।। ౩.

ఆదిత్యులు, మరుతులు, రుద్రులు కశ్యపుని కుమారులు. సాధ్యులు, వసువులు, విశ్వదేవులు ధర్ముని ముగ్గురు వంశాలు.

భృగోస్తు భార్గవో దేవో హ్యఙ్గిరోఽఙ్గిరసః సుతః । వైవస్వతేఽన్తేరే హ్యస్మిన్ నిత్యం తే ఛన్దజాః సురాః ।। ౩.

భృగువు నుంచి భాగర్వుడు, అంగిరసుని నుంచి అంగిరసుడు జన్మించాడు. వైవస్వతమనువు చివర్లో వీరు ఎప్పుడూ మనస్సులోంచి పుట్టే దేవతలు.

ఏష సర్గస్తు మారీచో విజ్ఞేయః సామ్ప్రతః శుభః। తేజస్వీ సామ్ప్రతస్తేషామిన్ద్రో నామ్నా మహాబలః ।। ౩.

ఈ సృష్టి మారీచి సృష్టిగా పిలవబడుతుంది. వీరిలో ప్రస్తుతము ఉన్న ఇంద్రుడు మహాబలుడు, ప్రసిద్ధుడు.

అతీతానాగతా యే చ వర్త్తన్తే యే చ సామ్ప్రతమ్। సర్వే మన్వన్తరేన్ద్రాస్తు విజ్ఞేయాస్తుల్యలక్షణాః ।। ౩.

గతంలో ఉన్నవారు, భవిష్యత్తులో వచ్చే వారు, ఇప్పుడున్నవారు — అందరూ మన్వంతర ఇంద్రులు ఒకే లక్షణాలతో ఉంటారు.

భూతభవ్యభవన్నాథః సహస్రాక్షః పురన్దరః । మఘవన్తశ్చ తే సర్వే శ్రృఙ్గిణో వజ్రపాణయః। సర్వైః క్రతుశతేనేష్టం పృథక్ శతగుణేన తు ।। ౩.

గత, భవిష్యత్, వర్తమాన కాలాలకు అధిపతి అయిన సహస్రాక్షుడు పురందరుడు, మఘవంతుడు, శృంగి, వజ్రాయుధుడు — వీరందరూ వేర్వేరుగా వంద యజ్ఞాలు, వాటినీ వంద రెట్లు నిర్వహించారు.

త్రైలోక్యే యాని సత్త్వాని గతిమన్త్యబలాని చ। అభిభూయావతిష్ఠన్తే ధర్మాద్యైః కారణైరపి ।। ౩.

మూడు లోకాలలో ఉన్న అన్ని జీవులు, ఎంత బలమైనవైనా, ఎంత బలహీనమైనవైనా, ధర్మాది కారణాల వల్ల అధీనమై, వాటి ఆధీనంలో ఉంటాయి.

తేజసా తపసా బుద్ధ్యా బలశ్రుతపరాక్రమైః। భూతభవ్యభవన్నాథా యథా తే ప్రభవిష్ణవః। ఏతత్సర్వం ప్రవక్ష్యామి బ్రువతో మేనిబోధత ।। ౩.

ప్రభ, తపస్సు, బుద్ధి, బలం, విద్య, పరాక్రమం వలన గత, వర్తమాన, భవిష్యత్ కాలాలలో పాలకులైన వారు శక్తివంతులవుతారు. ఈ సంగతులన్నింటిని నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

భూతం భవ్యం భవిష్యం తత్ స్మృతం లోకత్రయం ద్విజైః। భూర్లోకోఽయం స్మృతో భూమిరన్తరిక్షం భువం స్మృతమ్ । భవ్యం స్మృతం దివం హ్యేతత్తేషాం వక్ష్యామి సాధనమ్ ।। ౩.

గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు—ఈ మూడు కాలాలను ద్విజులు మూడు లోకాలుగా పిలుస్తారు. ఈ భూమిని భూలోకంగా, మధ్యలోని అంతరిక్షాన్ని భువఃగా, భవిష్యత్తును స్వర్గంగా అంటారు. వీటి సాధనాన్ని నేను ఇప్పుడు వివరంగా చెబుతాను.

ధ్యాయతా పుత్రకామేన బ్రహ్మణాగ్రే విభాషితమ్। భూరితి వ్యాహృతం పూర్వం భూర్లోకోఽయమభూత్తదా ।। ౩.

కొడుకు కోరికతో ధ్యానం చేసినప్పుడు, సృష్టి ప్రారంభంలో బ్రహ్మా ముందుగా 'భూ' అనే పదాన్ని పలికాడు. అప్పుడే ఈ భూమి, భూలోకం ఏర్పడింది.

భూతేఽస్మిన్ భవదిత్యుక్తం ద్వితీయం బ్రహ్మణా పునః। భవత్వాద్దర్శనత్వాచ్చ భూర్లోకోఽయమభూత్తతః। అతోఽయం ప్రథమో లోకో భూతత్వాద్భూర్ద్విజైః స్మృతః ।। ౩.

ఈ భూమిలో బ్రహ్మా మళ్లీ 'భవత్' అనే పదాన్ని పలికాడు. ఇది కనిపించే, ఉండే స్వరూపాన్ని సూచిస్తుంది. అందువల్ల ఈ లోకాన్ని ద్విజులు భూత్వం వల్ల భూ అని పిలుస్తారు.

భూతేఽస్మిన్ భవదిత్యుక్తం ద్వితీయం బ్రహ్మణా పునః। భవత్యుత్పద్యమానేన కాలశబ్దోఽయముచ్యతే ।। ౩.

ఈ భూమిలో బ్రహ్మా మళ్లీ 'భవత్' అనే పదాన్ని పలికాడు. 'భవత్' అనేది పుట్టుకొస్తున్నదాన్ని, కాలాన్ని సూచించే పదంగా భావించబడుతుంది.

భవనాత్తు భువర్లోకో నిరుక్తజ్ఞైర్నిరుచ్యతే। అన్తరిక్షం భువస్తస్మాద్ ద్వితీయో లోక ఉచ్యతే ।। ౩.

భవనము వల్ల భువర్లోకమని నిపుణులు వివరిస్తారు. అంతరిక్షాన్ని భువఃగా పిలుస్తారు. అందువల్ల ఇది రెండవ లోకం.

ఉత్పన్నే తు భువర్లోకే తృతీయం బ్రహ్మణా పునః । భవ్యేతి వ్యాహృతం యస్మాద్భవ్యో లోకస్తదాఽభవత్ ।। ౩.

భువర్లోకం పుట్టిన తరువాత, బ్రహ్మా మూడవ పదంగా 'భవ్య' అని పలికాడు. అప్పుడే భవ్య అనే లోకం ఏర్పడింది.