వాయుపురాణమ్

వృక్షాః క్షిత్యాం జనిష్యన్తి శామ్యేతామగ్నిమారుతౌ। రత్నభూతా తు కన్యేయం వృక్షాణాం వరవర్ణినీ ।। ౨.

మళ్ళీ భూమిపై చెట్లు పుట్టుతాయి. అగ్నీ గాలులు శాంతించాలి. ఈ కన్య, చెట్ల మధ్య ప్రకాశంగా కనిపించే ఈమె, వాటికి అమూల్యమైన రత్నం.

భవిష్యం జానతా హ్యేషా మయా గోభిర్వివర్ద్ధితా। మారిషా నామ నామ్నైషా వృక్షైరేవ వినిర్మితా। భార్యా భవతు వో హ్యేషా సోమగర్భవివర్ద్ధితా ।। ౨.

భవిష్యత్తు తెలుసుకుని, నేను ఈమెను ఆవులతో పోషించాను. ఈమె పేరు మారిషా. ఈమె చెట్ల నుండే ఏర్పడింది. సోముని ఆశీస్సుతో పెరిగిన ఈమె మీకు భార్యగా ఉండాలి.

యుష్మాకం తేజసోఽర్ద్ధేన మమ చార్ద్ధేన తేజసః। అస్యాముత్పత్స్యతే విద్వాన్ దక్షో నామ ప్రజాపతిః ।। ౨.

మీ తేజస్సులో సగం, నా తేజస్సులో సగంతో, ఈమె నుండి ఒక జ్ఞానవంతుడు పుట్టుతాడు. అతడే ప్రజాపతి దక్షుడు.

స ఇమాం దగ్ధభూయిష్ఠాం యుష్మత్తేజోమయేన వై। అగ్నినాగ్నిసమో భూయః ప్రజాః సంవర్ద్ధయిష్యతి ।। ౨.

మీ తేజస్సుతో నిండిన అతడు, అగ్నికి సమానంగా ఉండి, ఇప్పుడు ఎక్కువగా కాలిపోయిన భూమిపై మళ్ళీ ప్రాణులను పెంచుతాడు.

తతః సోమస్య వచనాజ్జగృహుస్తే ప్రచేతసః। సంహృత్య కోపం వృక్షేభ్యః పత్నీం ధర్మేణ మారిషామ్ ।। ౨.

అప్పుడు సోముని మాట విని, ప్రతిచేతసులు చెట్లపై ఉన్న కోపాన్ని తగ్గించుకుని, మారిషాను ధర్మబద్ధంగా భార్యగా స్వీకరించారు.

మారిషాయాం తతస్తే వై మనసా గర్భమాదధుః। దశభ్యస్తు ప్రచేతోభ్యో మారిషాయాం ప్రజాపతిః ।। ౨.

అప్పుడు వారు మారిషాలో మనసుతో గర్భాన్ని ఏర్పరిచారు. పది ప్రతిచేతసులు, మారిషా కలసి ప్రజాపతిని కనారు.

దక్షో జజ్ఞే మహాతేజాః సోమస్యాంశేన వీర్యవాన్ । అసృజన్మానసానాదౌ ప్రజా దక్షోఽథ మైథునాత్ ।। ౨.

దక్షుడు గొప్ప తేజస్సుతో, సోముని భాగంతో పుట్టాడు. మొదట దక్షుడు మనసు ద్వారా సృష్టిని చేశాడు, తరువాత సంయోగం ద్వారా సృష్టించాడు.

అచరాంశ్చ చరాంశ్చైవ ద్విపదోఽథ చతుష్పదాన్। విసృజ్య మనసా దక్షః పశ్చాదసృజత స్త్రియః ।। ౨.

దక్షుడు స్థిరమైనవాటిని, చలించే వాటిని, రెండు కాళ్లు ఉన్నవాటిని, నాలుగు కాళ్లు ఉన్నవాటిని మనసుతో సృష్టించాడు. తరువాత స్త్రీలను సృష్టించాడు.

దదౌ స దశ ధర్మాయ కశ్యపాయ త్రయోదశ। కాలస్య నయనే యుక్తాః సప్తవింశతిమిన్దవే ।। ౨.

అతడు పది కుమార్తెలను ధర్మునికి, పదమూడు కశ్యపునికి, కాలాన్ని నియంత్రించేందుకు ఇరవైఏడు కుమార్తెలను చంద్రునికి ఇచ్చాడు.

ఏభ్యో దత్త్వా తతోఽన్యా వై చతస్రోఽరిష్టనేమినే । ద్వే చైవ బాహుపుత్రాయ ద్వే చైవాఙ్గిరసే తథా। కన్యామేకాం కృశాశ్వాయ తేభ్యోఽపత్యం నిబోధత ।। ౨.

ఇవి ఇచ్చిన తర్వాత, నలుగురిని అరిష్టనేమికి, ఇద్దరిని బాహుపుత్రునికి, ఇద్దరిని అంగిరసునికి, ఒకరిని కృశాశ్వునికి ఇచ్చాడు. వీరి సంతానం గురించి వినండి.

అన్తరం చాక్షుషస్యాత్ర మనోః షష్ఠన్తు హీయతే। మనోర్వైవస్వతస్యాపి సప్తమస్య ప్రజాపతేః ।। ౨.

ఇక్కడ చాక్షుష మను మరియు ఆరవ మను మధ్య కాలాన్ని, అలాగే వైవస్వత మను ఏడవ ప్రజాపతి కాలాన్ని వదిలిపెట్టారు.

తాసు దేవాః ఖగా గావో నాగా దితిజదానవాః। గన్ధర్వోప్సరసశ్చైవ జజ్ఞిరేఽన్యాశ్చ జాతయః ।। ౨.

వారిలో నుండి దేవతలు, పక్షులు, పశువులు, నాగులు, దితి సంతానం, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు మరియు ఇతర జాతులు పుట్టాయి.

తతః ప్రభృతి లోకేఽస్మిన్ ప్రజా మైథునసమ్భవాః। సఙ్కల్పాద్దర్శనాత్స్పర్శాత్పూర్వేషాం సృష్టిరుచ్యతే ।। ౨.

అప్పటి నుండి ఈ లోకంలో ప్రాణులు సంయోగం ద్వారా పుడుతున్నారు. ముందుగా సంకల్పం, దర్శనం, స్పర్శ ద్వారా సృష్టి జరిగిందని చెబుతారు.

దేవానాం దానవానాఞ్చ దేవర్షీణాఞ్చ తే శుభః। సమ్భవః కథితః పూర్వం దక్షస్య చ మహాత్మనః ।। ౨.

దేవతలు, దానవులు, దేవర్షులు, మహాత్ముడైన దక్షుడు వీరందరి ఉద్భవం గురించి మునుపే వివరంగా చెప్పబడింది.

ప్రాణాత్ప్రజాపతేర్జన్మ దక్షస్య కథితం త్వయా। కథం ప్రచేతసత్వఞ్చ పునర్లేభే మహాతపాః ।। ౨.

ప్రజాపతి ప్రాణం నుంచి దక్షుని జననం నువ్వు వివరించావు. మరి, ఆ మహాతపస్వి మళ్లీ ప్రచేతసుడు ఎలా అయ్యాడో చెప్పు.

ఏతన్నః సంశయం సూత వ్యాఖ్యాతుం త్వమిహార్హసి। స దౌహిత్రశ్చ సోమస్య కథం శ్వశురతాఙ్గతః ।। ౨.

సూతా! మాకు ఈ సందేహం కలిగింది. దయచేసి వివరంగా చెప్పు. సోముని మనవడైన వాడు, ఎలా అతని మామయ్య అయ్యాడో చెప్పు.

ఉత్పత్తిశ్చ నిరోధశ్చ నిత్యం భూతేషు సత్తమాః। ఋషయోఽత్ర న ముహ్యన్తి విద్యావన్తశ్చ యే నరాః ।। ౨.

ఈ లోకంలో ఉన్నతమైన వారు, ఋషులు, జ్ఞానం కలిగిన మనుష్యులు — భూతాల ఉద్భవం, లయం ఎప్పుడూ జరుగుతుంటాయని తెలుసుకుని, ఎప్పుడూ మాయలో పడరు.

యుగే యుగే భవన్త్యేతే సర్వే దక్షాదయో ద్విజాః । పునశ్చైవ నిరుధ్యన్తే విద్వాంస్తత్ర న ముహ్యతి ।। ౨.

ప్రతి యుగంలో దక్షుడు మొదలైనవారు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టి, మళ్లీ లయమవుతారు. దీనిలో జ్ఞానులు ఎలాంటి సందేహానికి లోనవ్వరు.

జ్యైష్‌ఠ్యం కానిష్ఠ్యమప్యేషాం పూర్వం నాసీద్ ద్విజోత్తమాః। తప ఏవ గరీయోఽభూత్ ప్రభావశ్చైవ కారణమ్ ।। ౨.

ద్విజశ్రేష్ఠులారా! అప్పట్లో వీరిలో పెద్దదనం, చిన్నదనం లేవు. తపస్సే గొప్పదిగా భావించబడేది. శక్తే కారణంగా ఉండేది.

ఇమాం విసృష్టిం యో వేద చాక్షుషస్య చరాచరమ్। ప్రజానామాయురుత్తీర్ణః స్వర్గలోకే మహీయతే ।। ౨.

ఈ చాక్షుషమను సృష్టిని, చలించేవాటిని, నిలిచేవాటిని ఎవరైనా తెలుసుకుంటే, వారు మానవుల ఆయుష్కాలాన్ని దాటి, స్వర్గలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.

ఏష సర్గః సమాఖ్యాతశ్చాక్షుషస్య సమా సతః। ఇత్యేతే షఢవిసర్గా హిక్రాన్తా మన్వన్తరాత్మకాః। స్వాయమ్భువాద్యా- సంక్షేపాచ్చాక్షుషాన్తా యథాక్రమమ్ ।। ౨.

ఇలా చాక్షుషమను సృష్టి వివరించబడింది. స్వాయంభువుడు మొదలుకొని చాక్షుషుడు వరకు ఆరు ఉపసృష్టులు వరుసగా చెప్పబడ్డాయి.

ఏతే సర్గా యథాప్రజ్ఞం ప్రోక్తా వై ద్విజసత్తమాః। వైవస్వతనిసర్గేణ తేషాం జ్ఞేయస్తు విస్తరః ।। ౨.

ద్విజశ్రేష్ఠులారా! ఈ సృష్టులు నా బుద్ధికి అనుగుణంగా చెప్పాను. వీటి పూర్తి వివరాలు వైవస్వతమనువు సృష్టిలో తెలుసుకోవాలి.

అనన్తా నాతిరిక్తాశ్చ సర్వే సర్గా వివస్వతః। ఆరోగ్యాయుష్ప్రమాణేన ధర్మతః కామతోఽర్థతః। ఏతానేవ గుణానేతి యః పఠత్యనసూయకః ।। ౨.

వైవస్వతుని సృష్టులు అనంతమైనవే, అధికంగా లేవు. ఆరోగ్యం, ఆయుష్కాలం, ధర్మం, కామం, అర్థం ప్రకారం — ఎవడు ఈ గుణాలను అసూయ లేకుండా పఠిస్తాడో, వాడికి అవి లభిస్తాయి.

వైవస్వతస్య వక్ష్యామి సామ్ప్రతస్య మహాత్మనః। సమాసాద్వ్యాసతః సర్గం బ్రువతో మే నిబోధత ।। ౨.

ఇప్పుడు మహాత్ముడైన వైవస్వతుని సృష్టిని సంక్షిప్తంగా, విస్తృతంగా చెప్పబోతున్నాను. నేను చెప్పేది శ్రద్ధగా వినండి.

సూత ఉవాచ।। సప్తమే త్వథ పర్యాయే మనోర్వైవస్వతస్య హ। మారీచాత్కశ్యపాద్దేవా జజ్ఞిరే పరమర్షయః ।। ౩.

సూతుడు చెప్పాడు: ఏడవ పర్యాయంలో, వైవస్వతమనువు కాలంలో, మారీచి, కశ్యపుల నుంచి దేవతలు, పరమ ఋషులు జన్మించారు.

ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యా విశ్వే మరుద్గణాః। భృగవోఽఙ్గిరసశ్చైవ హ్యష్టౌ దేవగణాః స్మృతాః ।। ౩.

ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, విశ్వదేవులు, మరుత్‌గణాలు, భృగువులు, అంగిరసులు — ఇవే ఎనిమిది దేవతా వర్గాలు అని గుర్తించాలి.

ఆదిత్యా మరుతో రుద్రా విజ్ఞేయాః కశ్యపాత్మజాః। సాధ్యాశ్చ వసవో విశ్వే ధర్మపుత్రాస్త్రయో గణాః ।। ౩.

ఆదిత్యులు, మరుతులు, రుద్రులు కశ్యపుని కుమారులు. సాధ్యులు, వసువులు, విశ్వదేవులు ధర్ముని ముగ్గురు వంశాలు.

భృగోస్తు భార్గవో దేవో హ్యఙ్గిరోఽఙ్గిరసః సుతః । వైవస్వతేఽన్తేరే హ్యస్మిన్ నిత్యం తే ఛన్దజాః సురాః ।। ౩.

భృగువు నుంచి భాగర్వుడు, అంగిరసుని నుంచి అంగిరసుడు జన్మించాడు. వైవస్వతమనువు చివర్లో వీరు ఎప్పుడూ మనస్సులోంచి పుట్టే దేవతలు.

ఏష సర్గస్తు మారీచో విజ్ఞేయః సామ్ప్రతః శుభః। తేజస్వీ సామ్ప్రతస్తేషామిన్ద్రో నామ్నా మహాబలః ।। ౩.

ఈ సృష్టి మారీచి సృష్టిగా పిలవబడుతుంది. వీరిలో ప్రస్తుతము ఉన్న ఇంద్రుడు మహాబలుడు, ప్రసిద్ధుడు.