వాయుపురాణమ్

ఆజగామ యువా చైవ స్వాం పురీం యాదవైర్వృతామ్। కృతాం ద్వారవతీం నామ బహుద్వారాం మనోరమామ్ ।। ౨౪.

తర్వాత, యువకుడిగా తన స్వంత పట్టణానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆ పట్టణం యాదవులతో నిండింది. అక్కడే అనేక ద్వారాలు కలిగిన అందమైన ద్వారవతిని నిర్మించారు.

భోజవృష్ట్యన్ధకైర్గుప్తాం వసుదేవపురోగమైః। తాఙ్కథాం రైవతః శ్రుత్వా యథాతత్త్వమరిన్దమః ।। ౨౪.

భోజులు, వృష్ణులు, అంధకులు, వసుదేవుడు మొదలైనవారు ఆ పట్టణాన్ని రక్షించారు. రైవతుడు, శత్రువులను జయించినవాడు, వారి కథను యథాతథంగా విన్నాడు.

కన్యా తు బలదేవాయ సువ్రతాం నామ రేవతీమ్। దత్త్వా జగామ శిఖరం మేరోస్తపసి సంస్థితః ।। ౨౪.

తన సద్గుణాలయైన కుమార్తె రేవతిని బలరామునికి ఇచ్చి, రైవతుడు మెరు పర్వత శిఖరానికి వెళ్లి తపస్సు ఆచరించాడు.

రేమే రామశ్చ ధర్మాత్మా రేవత్యా సహితః కిల। తాం కథామృషయః శ్రుత్వా పప్రచ్ఛుస్తదనన్తరమ్ ।। ౨౪.

ధర్మాత్ముడు రాముడు రేవతితో కలిసి ఆనందంగా జీవించాడు. ఆ కథను విన్న ఋషులు తరువాత మరింతగా ప్రశ్నించారు.

ఋష్య ఊచుః ।। కథం బహుయుగే కాలే వ్యతీతే సూతనన్దన। న జరాం రేవతీ ప్రాప్తా పలితఞ్చ కుతః ప్రభో ।। ౨౪.

ఋషులు ఇలా అడిగారు: 'సూతపుత్రా! ఎన్నో యుగాలు గడిచిన తరువాత కూడా రేవతి ఎందుకు ముసలివాళ్లలా కాలేదు? ఆమెకు ఎందుకు వెంట్రుకలు తెల్లబడలేదు, ప్రభూ?'

మేరుం గతస్య వా తస్య శర్య్యాతేః సన్తతిః కథమ్। స్థితా పృథివ్యామద్యాపి శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ।। ౨౪.

శర్య్యాతి కుమారుడు మెరువు కొరకు వెళ్లిన తరువాత కూడా, ఆయన వంశం ఈ భూమిపై ఇప్పటికీ ఎలా కొనసాగుతోంది? దీనికి సంబంధించిన నిజాన్ని నేను వినాలని కోరుకుంటున్నాను.

కియన్తో వా సురగణా గన్ధర్వ్వాస్తత్ర కీదృశాః। యచ్ఛ్రుత్వా రైవతః కాలాన్ ముహూర్త్తమివ మన్యతే ।। ౨౪.

అక్కడ ఎన్ని దేవతల సమూహాలు, గంధర్వులు ఉన్నారు? వారు ఎలా ఉన్నారు? వీరి కథలు విని, రైవతుడు యుగాలు కూడా క్షణంలా అనిపించుకుంటాడు.

సూత ఉవాచ।। న జరా క్షుత్పిపాసా వా న చ మృత్యుభయం తతః। న చ రోగః ప్రభవతి బ్రహ్మలోకగతస్య హి ।। ౨౪.

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — బ్రహ్మలోకానికి చేరినవారికి అక్కడ వృద్ధాప్యం లేదు, ఆకలి లేదు, దాహం లేదు, మరణ భయం లేదు, వ్యాధులు కూడా ఉండవు.

గాన్ధర్వ్వం ప్రతి యచ్చాపి పృష్టస్తు మునిసత్తమాః। తతోఽహం సంప్రవక్ష్యామి యాథాతథ్యేన సువ్రతాః ।। ౨౪.

గంధర్వ లోకం గురించి మీరు అడిగిన ప్రశ్నకు, ఓ సద్గుణులు, నేను ఇప్పుడు నిజంగా వివరంగా చెప్పుతాను.

సప్త స్వరాస్త్రయో గ్రామా మూర్చ్ఛనాస్త్వేకవింశతిః। తాలాశ్చైకోనపఞ్చాశదిత్యేతత్ స్వరమణ్డలమ్ ।। ౨౪.

ఏడు స్వరాలు, మూడు గ్రామాలు, ఇరవై ఒక మూర్ఛనలు, యాభై ఒక తాళాలు — ఇవే స్వర మండలం.

షడ్జర్షభౌ చ గాన్ధారో మధ్యమః పఞ్చమస్తథా। ధైవతశ్చాపి విజ్ఞేయస్తథా చాపి నిషాదవాన్ ।। ౨౪.

షడ్జము, ఋషభము, గాంధారము, మధ్యమము, పంచమము, ధైవతము, నిషాదము — ఇవే స్వరాలు అని తెలుసుకోవాలి.

సౌవీరీ మధ్యమగ్రామో హరిణాస్యా తథైవ చ। స్యాత్కలోపబలోపేతా చతుర్థీ శుద్ధమధ్యమా ।। ౨౪.

మధ్యమ గ్రామంలో సౌవీరీ, హరిణాస్యా, అలాగే నాల్గవది శుద్ధ మధ్యమా — ఇవన్నీ కాలబలం కలిగి ఉంటాయి.

శార్ఙ్గీ చ పావనీ చైవ దృష్టాకా చ యథాక్రమమ్। మ్ధ్యమగ్రామికీః ఖ్యాతాః షడ్జగ్రామం నిబోధత ।। ౨౪.

శార్ఙ్గీ, పావనీ, దృష్టాకా — ఇవి మధ్యమగ్రామిక స్వరాలు. ఇప్పుడు షడ్జగ్రామాన్ని వినండి.

ఉత్తరమన్ద్రా రజనీ తథా యా చోత్తరాయతా। శుద్ధషడ్జా తథా చైవ జానీయాత్ సప్తమాం చ తామ్ ।। ౨౪.

ఉత్తరమంద్రా, రజనీ, ఉత్తరాయతా, అలాగే శుద్ధ షడ్జా, ఏడవదిగా ఉన్నదాన్ని కూడా తెలుసుకోవాలి.

గాన్ధారగ్రామి కాంశ్చాన్యాన్ కీర్త్యమానాన్ నిబోధత। ఆగ్నిష్టోమికమాద్యన్తు ద్వితీయం వాజపేయికమ్ ।। ౨౪.

ఇప్పుడు గాంధార గ్రామానికి చెందిన ఇతర స్వరాలను వినండి: మొదటిది ఆగ్నిష్టోమిక, రెండవది వాజపేయిక.

తృతీయం పౌణ్డ్రకం ప్రోక్తం చతుర్థం చాశ్వమేధికమ్। పఞ్చమం రాజసూయం వ షష్ఠం చక్రసువర్ణకమ్ ।। ౨౪.

మూడవది పౌండ్రకము, నాల్గవది అశ్వమేధికము, ఐదవది రాజసూయము, ఆరవది చక్రసువర్ణకము.

సప్తమం గోసవం నామ మహావృష్టికమష్టమమ్। బ్రహ్మదానఞ్చ నవమం ప్రాజాపత్యమనన్తరమ్ ।। ౨౪.

ఏడవది గోసవము, ఎనిమిదవది మహావృష్టికము, తొమ్మిదవది బ్రహ్మదానం, తరువాత ప్రాజాపత్యము.

నాగపక్షాశ్రయం విద్యాద్గోతరఞ్చ తథైవ చ। హయక్రాన్తం మృగక్రాన్తం విష్ణుక్రాన్తం మనోహరమ్ ।। ౨౪.

నాగపక్షాశ్రయము, గోతరము, హయక్రాంతము, మృగక్రాంతము, విష్ణుక్రాంతము — ఇవన్నీ కూడా తెలుసుకోవాలి.

సూర్య్యక్రాన్తం వరేణ్యఞ్చ మత్తకోకిలవాదినమ్। సావిత్రమర్ద్ధసావిత్రం సర్వ్వతో మద్రమేవ చ ।। ౨౪.

సూర్యక్రాంతము, వరేణ్యము, మత్తమైన కోకిలం పాడే స్వరం, సావిత్రము, అర్ధసావిత్రము, అన్ని వైపులా మద్రము.

సువర్ణఞ్చ సుతన్ద్రఞ్చ విష్ణువైష్ణువరావుభౌ। సాగరం విజయఞ్చైవ సర్వభూతమనోహరమ్ ।। ౨౪.

సువర్ణము, సుతంద్రము, విష్ణు, వైష్ణువరము, సాగరము, విజయము — ఇవన్నీ సమస్త జీవులకు ఆకర్షణీయంగా ఉంటాయి.

హంసం జ్యేష్ఠం విజానీమస్తుమ్బురుప్రియమేవ చ। మనోహరమధాత్ర్యఞ్చ గన్ధర్వానుగతశ్చ యః ।। ౨౪.

హంస, జ్యేష్ఠ, తుంబురు ప్రియమైనది, మధాత్ర్యము, గంధర్వులు అనుసరించే స్వరం — ఇవన్నీ మనోహరంగా ఉంటాయి.

అలమ్బుషేష్టశ్చ తథా నారదప్రియ ఏవ చ। కథితో భీమసేనేన నాగరాణాం యథా ప్రియః ।। ౨౪.

అలంబుషకు ఇష్టమైనది, నారదునికి ప్రియమైనది, భీమసేనుడు చెప్పినట్లు నాగులకు ప్రియమైనది కూడా ఉంది.

కరోపనీత వినతా శ్రీరాఖ్యో భార్గవప్రియః। వింశతిర్మధ్యమగ్రామః షడ్జగ్రామశ్చతుర్ద్దశ ।। ౨౪.

కరోపనీతము, వినతా, శ్రీరాఖ్యము, భృగుప్రియమైనది — ఇవన్నీ కలిపి మధ్యమగ్రామంలో ఇరవై, షడ్జగ్రామంలో పద్నాలుగు ఉన్నాయి.

తథా పఞ్చదశేచ్ఛన్తి గాన్ధారగ్రామసంస్థితాన్ । ససౌవీరా తు గాన్ధారీ బ్రహ్మణా హ్యుపగీయతే ।। ౨౪.

అలాగే, పదిహేను మంది గాంధార గ్రామాల్లో నివసించే వారిని కోరుతారు. గాంధారి, సౌవీర దేశంతో కలిసి, బ్రహ్మదేవుడు ఎంతో ప్రశంసిస్తాడు.

ఉత్తరాదిస్వరస్యైవ బ్రహ్మా వై దేవతాఽత్ర చ। హరిదేశసముత్పన్నా హరిణాస్యా వ్యజాయత। మూర్చ్ఛనా హరిణాస్యైవ అస్యా ఇన్ద్రోఽధిదైవతమ్ ।। ౨౪.

ఉత్తర స్వరానికి బ్రహ్మదేవుడు ఇక్కడి దేవత. హరిదేశంలో పుట్టినది, హరి నోటితో వెలువడింది. దాని మూర్ఛన కూడా హరి నోటిదే. ఇంద్రుడు దీని అధిదేవత.

కరోపనీతవితతా మరుద్భిః స్వరమణ్డలే। సా కలోపనతా తస్మాన్మారుతశ్చాత్ర దైవతమ్ ।। ౨౪.

ఈ స్వరం, మారు తులులు ధ్వని లోకంలో వ్యాపింపజేసి, ప్రాప్తి చేసారు. అందువల్ల ఇది కాలంలో ఏర్పడింది. ఇక్కడి దేవత మారు తులే.

మనుదేశసముత్పన్నా మూర్చ్ఛనా శుద్ధమధ్యమ్। మధ్యమోఽత్ర స్వరః శుద్ధో గన్ధర్వ్వశ్చాత్ర దేవతా ।। ౨౪.

మనుదేశంలో పుట్టిన మూర్ఛన, శుద్ధ మధ్యమ స్వరం. ఇక్కడ శుద్ధ మధ్యమమే స్వరం, గంధర్వుడు దీని దేవత.

మృగైః సహ సఞ్చరతే సిద్ధానాం మార్గదర్శనే। యస్మాత్తస్మాత్ స్మృతా మార్గీ మృగేన్ద్రోఽస్యాశ్చ దేవతా ।। ౨౪.

ఇది జింకలతో కలిసి సంచరిస్తూ, సిద్ధులకు మార్గం చూపుతుంది. అందుకే దీనిని మార్గి అంటారు. మృగేంద్రుడు దీని దేవత.

సా చాశ్రమసమాయుక్తా అనేకాన్ పౌరవాన్ రవాన్। మూర్చ్ఛనా యోజనా హ్యేషా రజసా రజనీ తతః ।। ౨౪.

ఇది ఆశ్రమాలతో, అనేక పౌరవులు, రావులతో కలిసి ఉంటుంది. ఈ మూర్ఛన కలయిక, అందువల్ల రాత్రి దుమ్ముతో కూడి ఉంటుంది.