వాయుపురాణమ్

విశాలస్య సముత్పన్నా విశాలా నయనిర్మితా। విశాలస్య సుతో రాజా హేమచన్ద్రో మహాబలః ।। ౨౪.

విశాలుని నుండి విశాలా అనే కుమార్తె జన్మించింది. విశాలునికి హేమచంద్రుడు అనే మహాబలుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

సుచన్ద్ర ఇతి విఖ్యాతో హేమచన్ద్రాదనన్తరమ్। సుచన్ద్రతనయో రాజా ధూమ్రాశ్చ ఇతి విశ్రుతః ।। ౨౪.

హేమచంద్రుని తరువాత సుచంద్రుడు ప్రసిద్ధి పొందాడు. సుచంద్రునికి ధూమ్రాశ్వుడు అనే రాజు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

ధూమ్రాశ్వతనయో విద్వాన్ సృఞ్జయః సమపద్యత। సృఞ్జయస్య సుతః శ్రీమాన్ సహదేవః ప్రతాపవాన్ ।। ౨౪.

ధూమ్రాశ్వునికి సృంజయుడు అనే పండితుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. సృంజయునికి శ్రీమంతుడు, పరాక్రమశాలి సహదేవుడు కుమారుడు.

కృశాశ్వః సహదేవస్య పుత్రః పరమధార్మికః। కృశాశ్వస్య మహాతేజాః సోమదత్తః ప్రతాపవాన్ ।। ౨౪.

సహదేవునికి కృష్ణాశ్వుడు అనే పరమధార్మికుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. కృష్ణాశ్వునికి మహాతేజస్వి, పరాక్రమవంతుడు సోమదత్తుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు.

సోమదత్తస్య రాజర్షేః సుతోభూజ్జనమేజయః। జనమేజయాత్మజశ్చైవ ప్రమతిర్నామ విశ్రుతః ।। ౨౪.

రాజర్షి సోమదత్తునికి జనమేజయుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. జనమేజయునికి ప్రమతి అనే ప్రసిద్ధుడు కుమారుడు.

తృణబిన్దుప్రసాదేన సర్వే వైశాలకా నృపాః । దీర్ఘాయుషో మహాత్మానో వీర్యవన్తః సుధార్మికాః ।। ౨౪.

తృణబిందువు అనుగ్రహంతో వైశాలిక రాజులు అందరూ దీర్ఘాయుష్కులు, మహాత్ములు, శక్తిశాలులు, నిజమైన ధర్మపరులు అయ్యారు.

శర్యాతేర్మిథునం త్వాసీదానార్తో నామ విశ్రుతః। పుత్రః సుకన్యా కన్యా న భార్యాయా చ్యవనస్య తు ।। ౨౪.

శర్యాతికి ఇద్దరు కవలలు పుట్టారు. కుమారుడు ఆనర్తుడు ప్రసిద్ధి పొందాడు. కుమార్తె సుకన్య, ఆమె చ్యవనునికి భార్య అయ్యింది.

ఆనార్త్తస్య తు దాయాదో రేవో నామ్నా తు వీర్యవాన్। ఆనర్త్తో విషయో యస్య పురీ చాపి కుశస్థలీ ।। ౨౪.

ఆనర్తునికి రేవ అనే పరాక్రమవంతుడు వారసుడిగా పుట్టాడు. ఆనర్తుడు అనే దేశానికి కుశస్థలీ రాజధానిగా ఉండేది.

రేవస్య రైవతః పుత్రః కకుఝీ నామ ధార్మికః। జ్యేష్ఠో భ్రాతృశతస్యాసీద్రాజా ప్రాప్య కుశస్థలీమ్ ।। ౨౪.

రేవునికి రైవతుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు. అతని పేరు కకుద్మి, ధార్మికుడు. వందమంది అన్నదమ్ములలో అతడు పెద్దవాడు, కుశస్థలిని రాజధానిగా చేసుకొని రాజు అయ్యాడు.

కన్యయా సహ శ్రుత్వా చ గన్ధర్వం బ్రహ్మణోఽన్తికే। ముహూర్త్తం దేవదేవస్య మార్త్యం బహుయుగం విభోః ।। ౨౪.

తన కుమార్తెతో కలిసి బ్రహ్మదేవుని సమక్షంలో గంధర్వుని మాటలు విన్నాడు. దేవతాధిపతికి ఒక క్షణం మానవులకు అనేక యుగాల సమానంగా ఉంటుంది.

ఆజగామ యువా చైవ స్వాం పురీం యాదవైర్వృతామ్। కృతాం ద్వారవతీం నామ బహుద్వారాం మనోరమామ్ ।। ౨౪.

తర్వాత, యువకుడిగా తన స్వంత పట్టణానికి తిరిగి వచ్చాడు. ఆ పట్టణం యాదవులతో నిండింది. అక్కడే అనేక ద్వారాలు కలిగిన అందమైన ద్వారవతిని నిర్మించారు.

భోజవృష్ట్యన్ధకైర్గుప్తాం వసుదేవపురోగమైః। తాఙ్కథాం రైవతః శ్రుత్వా యథాతత్త్వమరిన్దమః ।। ౨౪.

భోజులు, వృష్ణులు, అంధకులు, వసుదేవుడు మొదలైనవారు ఆ పట్టణాన్ని రక్షించారు. రైవతుడు, శత్రువులను జయించినవాడు, వారి కథను యథాతథంగా విన్నాడు.

కన్యా తు బలదేవాయ సువ్రతాం నామ రేవతీమ్। దత్త్వా జగామ శిఖరం మేరోస్తపసి సంస్థితః ।। ౨౪.

తన సద్గుణాలయైన కుమార్తె రేవతిని బలరామునికి ఇచ్చి, రైవతుడు మెరు పర్వత శిఖరానికి వెళ్లి తపస్సు ఆచరించాడు.

రేమే రామశ్చ ధర్మాత్మా రేవత్యా సహితః కిల। తాం కథామృషయః శ్రుత్వా పప్రచ్ఛుస్తదనన్తరమ్ ।। ౨౪.

ధర్మాత్ముడు రాముడు రేవతితో కలిసి ఆనందంగా జీవించాడు. ఆ కథను విన్న ఋషులు తరువాత మరింతగా ప్రశ్నించారు.

ఋష్య ఊచుః ।। కథం బహుయుగే కాలే వ్యతీతే సూతనన్దన। న జరాం రేవతీ ప్రాప్తా పలితఞ్చ కుతః ప్రభో ।। ౨౪.

ఋషులు ఇలా అడిగారు: 'సూతపుత్రా! ఎన్నో యుగాలు గడిచిన తరువాత కూడా రేవతి ఎందుకు ముసలివాళ్లలా కాలేదు? ఆమెకు ఎందుకు వెంట్రుకలు తెల్లబడలేదు, ప్రభూ?'

మేరుం గతస్య వా తస్య శర్య్యాతేః సన్తతిః కథమ్। స్థితా పృథివ్యామద్యాపి శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః ।। ౨౪.

శర్య్యాతి కుమారుడు మెరువు కొరకు వెళ్లిన తరువాత కూడా, ఆయన వంశం ఈ భూమిపై ఇప్పటికీ ఎలా కొనసాగుతోంది? దీనికి సంబంధించిన నిజాన్ని నేను వినాలని కోరుకుంటున్నాను.

కియన్తో వా సురగణా గన్ధర్వ్వాస్తత్ర కీదృశాః। యచ్ఛ్రుత్వా రైవతః కాలాన్ ముహూర్త్తమివ మన్యతే ।। ౨౪.

అక్కడ ఎన్ని దేవతల సమూహాలు, గంధర్వులు ఉన్నారు? వారు ఎలా ఉన్నారు? వీరి కథలు విని, రైవతుడు యుగాలు కూడా క్షణంలా అనిపించుకుంటాడు.

సూత ఉవాచ।। న జరా క్షుత్పిపాసా వా న చ మృత్యుభయం తతః। న చ రోగః ప్రభవతి బ్రహ్మలోకగతస్య హి ।। ౨౪.

సూతుడు ఇలా చెప్పాడు — బ్రహ్మలోకానికి చేరినవారికి అక్కడ వృద్ధాప్యం లేదు, ఆకలి లేదు, దాహం లేదు, మరణ భయం లేదు, వ్యాధులు కూడా ఉండవు.

గాన్ధర్వ్వం ప్రతి యచ్చాపి పృష్టస్తు మునిసత్తమాః। తతోఽహం సంప్రవక్ష్యామి యాథాతథ్యేన సువ్రతాః ।। ౨౪.

గంధర్వ లోకం గురించి మీరు అడిగిన ప్రశ్నకు, ఓ సద్గుణులు, నేను ఇప్పుడు నిజంగా వివరంగా చెప్పుతాను.

సప్త స్వరాస్త్రయో గ్రామా మూర్చ్ఛనాస్త్వేకవింశతిః। తాలాశ్చైకోనపఞ్చాశదిత్యేతత్ స్వరమణ్డలమ్ ।। ౨౪.

ఏడు స్వరాలు, మూడు గ్రామాలు, ఇరవై ఒక మూర్ఛనలు, యాభై ఒక తాళాలు — ఇవే స్వర మండలం.

షడ్జర్షభౌ చ గాన్ధారో మధ్యమః పఞ్చమస్తథా। ధైవతశ్చాపి విజ్ఞేయస్తథా చాపి నిషాదవాన్ ।। ౨౪.

షడ్జము, ఋషభము, గాంధారము, మధ్యమము, పంచమము, ధైవతము, నిషాదము — ఇవే స్వరాలు అని తెలుసుకోవాలి.

సౌవీరీ మధ్యమగ్రామో హరిణాస్యా తథైవ చ। స్యాత్కలోపబలోపేతా చతుర్థీ శుద్ధమధ్యమా ।। ౨౪.

మధ్యమ గ్రామంలో సౌవీరీ, హరిణాస్యా, అలాగే నాల్గవది శుద్ధ మధ్యమా — ఇవన్నీ కాలబలం కలిగి ఉంటాయి.

శార్ఙ్గీ చ పావనీ చైవ దృష్టాకా చ యథాక్రమమ్। మ్ధ్యమగ్రామికీః ఖ్యాతాః షడ్జగ్రామం నిబోధత ।। ౨౪.

శార్ఙ్గీ, పావనీ, దృష్టాకా — ఇవి మధ్యమగ్రామిక స్వరాలు. ఇప్పుడు షడ్జగ్రామాన్ని వినండి.

ఉత్తరమన్ద్రా రజనీ తథా యా చోత్తరాయతా। శుద్ధషడ్జా తథా చైవ జానీయాత్ సప్తమాం చ తామ్ ।। ౨౪.

ఉత్తరమంద్రా, రజనీ, ఉత్తరాయతా, అలాగే శుద్ధ షడ్జా, ఏడవదిగా ఉన్నదాన్ని కూడా తెలుసుకోవాలి.

గాన్ధారగ్రామి కాంశ్చాన్యాన్ కీర్త్యమానాన్ నిబోధత। ఆగ్నిష్టోమికమాద్యన్తు ద్వితీయం వాజపేయికమ్ ।। ౨౪.

ఇప్పుడు గాంధార గ్రామానికి చెందిన ఇతర స్వరాలను వినండి: మొదటిది ఆగ్నిష్టోమిక, రెండవది వాజపేయిక.

తృతీయం పౌణ్డ్రకం ప్రోక్తం చతుర్థం చాశ్వమేధికమ్। పఞ్చమం రాజసూయం వ షష్ఠం చక్రసువర్ణకమ్ ।। ౨౪.

మూడవది పౌండ్రకము, నాల్గవది అశ్వమేధికము, ఐదవది రాజసూయము, ఆరవది చక్రసువర్ణకము.

సప్తమం గోసవం నామ మహావృష్టికమష్టమమ్। బ్రహ్మదానఞ్చ నవమం ప్రాజాపత్యమనన్తరమ్ ।। ౨౪.

ఏడవది గోసవము, ఎనిమిదవది మహావృష్టికము, తొమ్మిదవది బ్రహ్మదానం, తరువాత ప్రాజాపత్యము.

నాగపక్షాశ్రయం విద్యాద్గోతరఞ్చ తథైవ చ। హయక్రాన్తం మృగక్రాన్తం విష్ణుక్రాన్తం మనోహరమ్ ।। ౨౪.

నాగపక్షాశ్రయము, గోతరము, హయక్రాంతము, మృగక్రాంతము, విష్ణుక్రాంతము — ఇవన్నీ కూడా తెలుసుకోవాలి.

సూర్య్యక్రాన్తం వరేణ్యఞ్చ మత్తకోకిలవాదినమ్। సావిత్రమర్ద్ధసావిత్రం సర్వ్వతో మద్రమేవ చ ।। ౨౪.

సూర్యక్రాంతము, వరేణ్యము, మత్తమైన కోకిలం పాడే స్వరం, సావిత్రము, అర్ధసావిత్రము, అన్ని వైపులా మద్రము.