వాయుపురాణమ్

సుద్యుమ్న ఇతి విఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు పూజితః। జగత్ప్రియో ధర్మ్మశీలో మనోర్వంశ వివర్ద్ధనః ।। ౨౩.

"అతను సుద్యుమ్నుడు అని ప్రసిద్ధి చెందుతాడు, మూడు లోకాలలో గౌరవించబడతాడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు, ధర్మాన్ని పాటించేవాడు, మనువు వంశాన్ని అభివృద్ధి పరచేవాడు."

మానవః స తు సుద్యుమ్నః స్త్రీభావమగమత్ ప్రభుః। సా తు దేవీ వరం లబ్ధ్వా నివృత్తా పితరం ప్రతి ।। ౨౩.

ఆ మనువు కుమారుడు సుద్యుమ్నుడు, ఆ సమయంలో స్త్రీ రూపాన్ని పొందాడు. ఆ దేవత తన వరం పొందిన తరువాత తండ్రి వద్దకు తిరిగి వెళ్లింది.

బుధేనాన్తరమాసాద్య మైథునాయోపమన్త్రితా। సోమపుత్రాద్బుధాచ్చాస్యా ఐలో జజ్ఞే పురూరవాః ।। ౨౩.

బుధుడు ఆమెను కలిసిన తరువాత, సంయోగానికి ఆహ్వానించాడు. సోముని కుమారుడైన బుధుని నుండి, ఆమెకు ఐల వంశానికి చెందిన పురూరవుడు జన్మించాడు.

బుధాత్ సా జనయిత్వా తు సుద్యుమ్నం పునరాగతా। సుద్యుమ్నస్య చ దాయాదాస్త్రయః పరమధార్మ్మికాః ।। ౨౩.

బుధుని ద్వారా సుద్యుమ్నుని జన్మించాక, ఆమె మళ్లీ తిరిగి వచ్చింది. సుద్యుమ్నునికి ముగ్గురు సద్గుణశీలులు అయిన వారసులు ఉన్నారు.

ఉత్కలశ్చ గయశ్చైవ వినతాశ్వస్తథైవ చ। ఉత్కలస్యోత్కలం రాష్ట్రం వినతాశ్వస్య పశ్చిమమ్ । దిక్షు వాతస్య రాజర్షేర్గయస్య తు గయా పురీ ।। ౨౩.

వారు ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతాశ్వుడు. ఉత్కలునికి ఉత్కల రాజ్యం, వినతాశ్వునికి పడమటి దిక్కులో రాజ్యం, రాజర్షి గయునికి గయా నగరం కలిగింది.

ప్రవిసృష్టే మనౌ తస్మిన్ ప్రజాః సృష్ట్వా దివాకరః। దశధా తద్దధత్ క్షేత్రమకరోత్ పృథివీమిమామ్ ।। ౨౩.

ఆ మనువు స్థిరపడిన తరువాత, సూర్యుడు ప్రజలను సృష్టించి, ఈ భూమిని పది భాగాలుగా విభజించాడు.

ఇక్ష్వాకురేవ దాయాదానన్యాన్ దశ సమాప్నుయాత్। కన్యాభావాత్తు సుద్యుమ్నో నైనం భాగమవాప్నుయాత్ ।। ౨౩.

ఇక్ష్వాకు మాత్రమే పది వారసులు లభించారు; సుద్యుమ్నుడు స్త్రీగా ఉన్నందున అతనికి ఆ భాగం రాలేదు.

వసిష్ఠవచనాచ్చాసీత్ ప్రతిష్ఠానో మహాద్యుతిః। ప్రతిష్ఠా ధర్మరాజస్య సుద్యుమ్నస్య మహాత్మనః ।। ౨౩.

వశిష్ఠుని ఉపదేశంతో, ప్రతిష్ఠాన అనే మహోన్నతమైన నగరం స్థాపించబడింది — అది ధర్మపరుడు, మహాత్ముడైన సుద్యుమ్నుని రాజధాని.

తత్ పురూరవసే ప్రాదాద్రాష్ఠ్రం ప్రాప్య మహాయశాః। మానవేభ్యో మహాభాగా స్త్రీపుంసోర్లక్షణం ప్రతి। మానవః స తు సుద్యుమ్నః స్త్రీభావమగమత్ పునః ।। ౨౩.

ఆ మహాప్రతిష్ఠాత్ముడు పురూరవునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు. మనువులలో మహాభాగ్యులు, స్త్రీపురుష లక్షణం కలిగి ఉన్న సుద్యుమ్నుడు మళ్లీ స్త్రీగా మారాడు.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు ఋషయః పప్రచ్ఛుస్తదనన్తరమ్ । మానవః స తు సుద్యుమ్నః స్త్రీభావమగమత్ కథమ్ ।। ౨౩.

ఇది విని, ఋషులు వెంటనే అడిగారు: మనువు కుమారుడైన సుద్యుమ్నుడు ఎలా స్త్రీగా మారాడు?

సూత ఉవాచ।। ప్రోవాచ వచనం దేవీ ప్రియహేతోః ప్రియం ప్రియా । స మే మమాశ్రమే దేవ యః పుమాన్ సంప్రవేక్ష్యతి। భవిష్యతి ధ్రువం నారీ సా తుల్యాప్సరసాం శుభా ।। ౨౩.

సూతుడు చెప్పాడు: దేవి తన ప్రియుడి కోసం ప్రేమతో ఇలా అన్నది — "ప్రభూ! నా ఆశ్రమంలో ఎవరు పురుషుడై వచ్చినా, వారు తప్పకుండా అందమైన అప్సరసలకు సమానమైన స్త్రీగా మారిపోతారు."

తత్ర సర్వాణి భూతాని పిశాచాః పశవశ్చ యే। స్త్రీభూతాః సహ రుద్రేణ క్రీడన్త్యప్సరసో తథా ।। ౨౩.

అక్కడ ఉన్న అన్ని జీవులు, పిశాచులు, జంతువులు, రుద్రుడితో కలిసి, అందరూ స్త్రీలుగా మారి అప్సరసలతో కలిసి ఆడుకున్నారు.

ఉమావనం ప్రవిష్టస్తు స రాజా మృగయాం గతః। సహ పిశాచైర్భూతైస్తు రుద్రైః స్త్రీభావమాస్థితః ।। ౨౩.

ఆ రాజు వేట కోసం ఉమావనం లోకి వెళ్లి, పిశాచులు, భూతాలు, రుద్రులతో కలిసి స్త్రీగా మారిపోయాడు.

తస్మాత్ స రాజా సుద్యుమ్నః స్త్రీభావం లబ్ధవాన్ పునః । మహాదేవప్రసాదాచ్చ గాణపత్య మవాప్నుయాత్ ।। ౨౩.

అందువల్ల ఆ సుద్యుమ్నుడు మళ్లీ స్త్రీగా మారాడు. కానీ మహాదేవుడి కృపతో మళ్లీ పురుషుడిగా మారాడు.

సూత ఉవాచ।। నిసర్గం మను పుత్రాణాం విస్తరేణ నిబోధత। పృషధ్రో హిసయిత్వా తు గురోర్గావమభక్షయత్ ।। ౨౪.

సూతుడు చెప్పాడు: మనువు కుమారుల వంశాన్ని విస్తృతంగా వినండి. పృషధ్రుడు తన గురువు గోవును చంపి, దాని మాంసాన్ని తిన్నాడు.

శాపాచ్ఛూద్రత్వమాపన్నశ్చ్యవనస్య మహాత్మనః। కరూషస్య తు కారూషః క్షత్రియో యుద్ధదుర్మదః ।। ౨౪.

మహాత్ముడు చ్యవనుడు శాపం వల్ల అతడు శూద్రుడయ్యాడు. కరూషుని కుమారుడు కారూషుడు యుద్ధంలో దుర్మార్గుడైన క్షత్రియుడు.

సహస్రక్షత్రియగణవిక్రాన్తః సంబభూవ హ। నాభాగారిష్టపుత్రస్తు విద్వానాసీద్భలన్దనః ।। ౨౪.

అతడు వెయ్యి క్షత్రియ వంశాల్లో పరాక్రమంతో ప్రసిద్ధి పొందాడు. నాభాగుని కుమారుడు భలందనుడు జ్ఞానిగా ఉండేవాడు.

భలన్దనస్య పుత్రోఽభూత్ ప్రాంశుర్నామ మహాబలః। ప్రాంశోరేకోఽభవత్ పుత్రః ప్రజానిరితి విశ్రుతః ।। ౨౪.

భలందనునికి ప్రాంశు అనే మహాబలుడు కుమారుడు. ప్రాంశుకి ఒకే కుమారుడు, ప్రజానీ అనే ప్రసిద్ధుడు.

ప్రజానేరభవత్ పుత్రః ఖనిత్రో నామ వీర్యవాన్। తస్య పుత్రోఽభవచ్ఛ్రీమాన్ క్షుపో నామ మహాయశాః ।। ౨౪.

ప్రజానీకి ఖనిత్రుడు అనే పరాక్రమశాలి కుమారుడు. అతని కుమారుడు క్షుపుడు, మహాశూరుడిగా పేరు పొందాడు.

క్షుపస్య వింశః పుత్రస్తు ప్రతిమా న బభూవ హ। వింశపుత్రస్తు కల్యాణో వివింశో నామ ధార్మికః ।। ౨౪.

క్షుపుని ఇరవయ్యవ కుమారుడు ప్రతిమా. ప్రతిమాకు కుమారుడు వివింశుడు, అతడు ధార్మికుడూ, మంచివాడూ.

వివింశపుత్రో ధర్మాత్మా ఖనినేత్రః ప్రతాపవాన్। కరన్ధమస్తస్య పుత్రస్త్రేతాయుగముఖేఽభవత్ ।। ౨౪.

వివింశుని కుమారుడు ధర్మాత్ముడైన ఖనినేత్రుడు, అతడు పరాక్రమవంతుడు. ఖనినేత్రునికి కుమారుడు కరంధముడు, అతడు త్రేతాయుగ ప్రారంభంలో జన్మించాడు.

కరన్ధమసుతశ్చాపి ఆవిక్షిన్నామ వీర్యవాన్। ఆవిక్షితో వ్యతిక్రామత్ పితరం గుణవత్తయా ।। ౨౪.

కరంధమునికి ఆవిక్షి అనే పరాక్రమశాలి కుమారుడు. ఆవిక్షి తన తండ్రిని గుణాలలో మించిపోయాడు.

మరుత్తో నామ ధర్మాత్మా చక్రవర్త్తిసమో నృపః। సంవర్త్తేన దివం నీతః ససుహృత్ సహ బాన్ధవైః ।। ౨౪.

ఆవిక్షికి కుమారుడు మరుత్తుడు, అతడు ధర్మాత్ముడూ, చక్రవర్తిలా పరాక్రమవంతుడూ. సంవర్తుడు అతడిని స్నేహితులు, బంధువులతో కలిసి స్వర్గానికి తీసుకెళ్లాడు.

వివాదోఽత్ర మహానాసీత్ సంవర్త్తస్య బృహస్పతేః। ఋద్ధిం దృష్ట్వా తు యజ్ఞస్య క్రుద్ధస్తస్య బృహస్పతిః ।। ౨౪.

సంవర్తుడు, బృహస్పతిల మధ్య గొప్ప వాదం జరిగింది. యజ్ఞం మహిమను చూసి బృహస్పతి కోపంతో నిండిపోయాడు.

సంపర్త్తేన హృతే యజ్ఞే చుకోప సుభృశన్తదా। లోకానాం స హి నాశయ దైవతైర్హి ప్రసాదితః ।। ౨౪.

సంవర్తుడు యజ్ఞాన్ని తీసుకెళ్లినప్పుడు బృహస్పతి చాలా కోపగించుకున్నాడు. అతడు లోకాలను నాశనం చేయగలవాడు కాబట్టి దేవతలు అతడిని శాంతింపజేశారు.

మరుత్తశ్చక్రవర్త్తీ స నరిష్యన్తమవాప్తవాన్। నరిష్యన్తస్య దాయాదో రాజా దణ్డధరో దమః ।। ౨౪.

ఆ చక్రవర్తి మరుత్తునికి నరిష్యంతుడు అనే కుమారుడు. నరిష్యంతుని వారసుడు రాజు దండధరుడు, అతడిని దముడు అని కూడా అంటారు.

తస్య పుత్రస్తు విక్రాన్తో రాజాసీద్రాష్ట్రవర్ద్ధనః । సుధృతీ తస్య పుత్రస్తు నరః సుధృతినః సుతః ।। ౨౪.

ఆయన కుమారుడు విక్రాంతుడైన రాజు రాష్ట్రవర్ధనుడు. అతనికి కుమారుడు సుధృతి, సుధృతికి కుమారుడు నరుడు.

కేవలస్తస్య పుత్రస్తు బన్ధుమాన్ కేవలాత్మజః। అథ బన్ధుమతః పుత్రో ధర్మాత్మా వేగవాన్ నృపః ।। ౨౪.

కేవలునికి బంధుమాన్ అనే కుమారుడు ఉన్నాడు. ఆ బంధుమాన్ కుమారుడు ధర్మబుద్ధి కలిగిన, వేగంగా పనిచేసే రాజు అయ్యాడు.

బుధో వేగవతః పుత్ర స్తృణబిన్దుర్బుధాత్మజః। త్రేతాయుగముఖే రాజా తృతీయే సంబభూవ హ ।। ౨౪.

వేగవంతునికి బుద్ధుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు. బుద్ధునికి తృణబిందు కుమారుడు. తృతాయుగం ప్రారంభంలో తృణబిందు రాజు అయ్యాడు.