వాయుపురాణమ్

పితౄణామాధిపత్యఞ్చ లోకపాలత్వమేవ చ। మనుః ప్రజాపతిశ్చైవ సావర్ణిః స మహాయశాః ।। ౨౨.

అతడు పితృదేవతల అధిపత్యాన్ని, లోకపాలుని పదవిని, మానవులలో ప్రసిద్ధి చెందిన సావర్ణి ప్రజాపతిగా కూడా స్థానం పొందాడు.

భావ్యసౌ నాగతే తస్మిన్ మనుః సావర్ణికేఽన్తరే। మేరుపృష్ఠే సురమ్యే వై అద్యాపి చరతే ప్రభుః ।। ౨౨.

భవిష్యత్తులో సావర్ణి మన్వంతరంలో ఆ మనువు జన్మించవలసి ఉన్నాడు. ఇప్పటికీ ఆయన మేరు పర్వతంపై అందమైన ప్రదేశంలో విహరిస్తూ ఉన్నాడు.

భ్రాతా శనైశ్చరస్తత్ర గ్రహత్వం స తు లబ్ధవాన్। త్వష్టాఽను తేన రూపేణ విష్ణోశ్చక్రమకల్పయత్। మహాఽప్రతిహతం యుద్ధే దానవ ప్రతివారణే ।। ౨౨.

అక్కడ అతని సోదరుడు శనైశ్చరుడు గ్రహస్థానాన్ని పొందాడు. త్వష్టా ఆ రూపంతో విష్ణువు కోసం యుద్ధంలో దానవులను ఎదుర్కొనే మహాశక్తివంతమైన చక్రాన్ని తయారు చేశాడు.

యవీయసీ తయోర్యా తు యమునా చ యశస్వినీ। అభవత్ సా సరిచ్ఛ్రేష్ఠా యమునా లోకభావినీ ।। ౨౨.

వారిలో చిన్నదైన యమునా, లోకాలకు మేలు చేసే నదులలో శ్రేష్ఠమైన యమునగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

యస్తు జ్యేష్ఠో మహాతేజాః సర్గో యస్య తు సామ్ప్రతమ్। విస్తరం తస్య వక్ష్యామి మనోర్వైవస్వతస్య హ ।। ౨౨.

ఇప్పుడు నేను పెద్దవాడైన, మహాతేజస్సుతో ఉన్న, ప్రస్తుతం సృష్టి చేస్తున్న వైవస్వత మనువు సంతానాన్ని విస్తృతంగా వివరించబోతున్నాను.

ఇదం తు జన్మ దేవానాం శ్రృణుయాద్వా పఠేత వా। వైవస్వతస్య పుత్రాణాం సప్తానాన్తు మహౌజసామ్। ఆపదం ప్రాప్య ముచ్యేత ప్రాప్నుయాచ్చ మహద్యశః ।। ౨౨.

వైవస్వతుని ఏడుగురు మహాశక్తివంతమైన కుమారుల జన్మకథను ఎవరు వినినా లేదా పఠించినా, వారు అన్ని కష్టాలనుండి విముక్తి పొందుతారు, గొప్ప పేరు కూడా పొందుతారు.

సూత ఉవాచ।। తతో మన్వన్తరేఽతీతే చాక్షుషే దైవతైః సహ। వైవస్వతాయ మహతే పృథివీరాజ్యమాదిశత్ ।। ౨౩.

సూతుడు చెప్పాడు: చాక్షుష మన్వంతరం ముగిసిన తర్వాత, దేవతలతో కలిసి, భూమిపై పరిపాలనను వైవస్వతునికి అప్పగించారు.

తస్య వైవస్వతో వక్ష్యే సామ్ప్రతస్య మహాత్మనః। ఆనుపూర్వ్యేణ వై విప్రాః కీర్త్త్యమానం నిబోధత ।। ౨౩.

ఇప్పుడు నేను మహాత్ముడైన వైవస్వతుని వంశాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను. మునులారా, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

మనోర్వైవస్వతస్యేహ సర్గమాదాయ సామ్ప్రతమ్ । మనోః ప్రథమజస్యాసన్ నవపుత్రాస్తు తత్సమాః ।। ౨౩.

ఈ వైవస్వత మనువు సృష్టిని వివరించబోతున్నాను. ఆ మనువుకు తొలుత తొమ్మిది మంది కుమారులు పుట్టారు.

ఇక్ష్వాకుర్నహుషశ్చైవ ధృష్టః శర్యాతిరేవ చ। నరిష్యన్తస్తథా ప్రాంశు ర్నాభాగోఽరిష్ట ఏవ చ। కరూషశ్చ పృషధ్రశ్చ నవైతే మానవాః స్మృతాః ।। ౨౩.

ఇక్ష్వాకుడు, నహుషుడు, ధృష్టుడు, శర్యాతి, నరిష్యంతుడు, ప్రాంశు, నాభాగుడు, అరిష్టుడు, కరూషుడు, పృషధ్రుడు—ఈ తొమ్మిది మంది మనువుకు పుట్టిన కుమారులుగా గుర్తించబడ్డారు.

బ్రహ్మణా తు మనుః పూర్వం చోదితస్తు నిబోధత। స్రష్టుం ప్రచక్రమే కామం నిష్ఫలం సమవర్త్తత ।। ౨౩.

బ్రహ్మదేవుడు పుర్వం మనువును సృష్టికి ప్రేరేపించాడు. కానీ ఆయన ప్రయత్నం ఫలించలేదు.

అథాకరోత్పుత్రకామః పరామిష్టిం ప్రజాపతిః। మిత్రావరుణయోరంశే మనురాహుతిమావపత్ ।। ౨౩.

తర్వాత, కుమారుని కోరికతో ప్రజాపతి పరమమైన యజ్ఞం నిర్వహించాడు. మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరి భాగంలో మనువు హవిస్సును సమర్పించాడు.

తత్ర దివ్యామ్బరధరా దివ్యాభరణభూషితా। దివ్యసన్నహనా చైవ ఇడా జజ్ఞే ఇతి శ్రుతిః ।। ౨౩.

అక్కడ, దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, ఆభరణాలతో అలంకరించబడినది, దివ్య కవచంతో కూడినది అయిన ఇడ అనే దేవత జన్మించింది అని శ్రుతి చెబుతుంది.

తామిలేత్యథ హోవాచ మనుర్ద్దణ్డధరః స్మృతః। అనుగచ్ఛామి భద్రన్తే తమిలా ప్రత్యువాచ హ ।। ౨౩.

అప్పుడు దండాన్ని ధరించిన మనువు ఆమెను ఇలా అన్నాడు: "భాగ్యవతీ! నేను నిన్ను అనుసరిస్తాను." అందుకు ఇడ తిరిగి సమాధానం చెప్పింది.

ధర్మ్మయుక్తమిదం వాచ్యం పుత్రకామం ప్రజాపతిమ్। మిత్రావరుణయోరంశే జాతాస్మి వదతాం వర ।। ౨౩.

"ధర్మానికి అనుగుణంగా చెప్పాల్సింది ఇదే: మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరి భాగంలో నేను జన్మించాను, కుమారుని కోరికతో ఉన్న ప్రజాపతీ!" అని ఇడ అన్నది.

తయోః సకశం యాస్యామి మా నో ధర్మో హతోఽవధీత్। సైవముక్త్వా పునర్ద్దేవీ తయోరన్తికమాగమత్ ।। ౨౩.

"నేను వారి వద్దకు వెళ్తాను; మనకు ధర్మం నశించకూడదు." అని చెప్పి ఆ దేవత మళ్లీ వారి దగ్గరకు వెళ్లింది.

గత్వాన్తికం వరారోహా ప్రాఞ్జలిర్వాక్యమబ్రవీత్ । అంశేఽస్మిన్యువయోర్జాతా దేవౌ కిం కరవాణి చ ।। ౨౩.

వారి దగ్గరకు చేరిన ఆ మహిషీ, చేతులు జోడించి ఇలా అడిగింది: "దేవతలారా! మీ భాగంలో నేను జన్మించాను, ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయాలి?"

మనునైవాహముక్తాస్మి అనుగచ్ఛస్వ మామితి। తథా తు వదతీం సాధ్వీమిడామాశ్రిత్య తావుభౌ ।। ౨౩.

"మనువు నన్ను స్వయంగా ఇలా అన్నాడు — నన్ను అనుసరించు అని." అలా ఆ సతీమణి చెప్పగా, ఇద్దరూ ఇడను తమ సంరక్షణలోకి తీసుకున్నారు.

దేవౌ చ మిత్రావరుణావిదం వచనమూచతుః । అనేన తవ ధర్మజ్ఞే ప్రశ్రయేణ దమేన చ ।। ౨౩.

అప్పుడు మిత్రుడు, వరుణుడు ఇద్దరూ ఇలా అన్నారు: "నీ వినయంతో, నియమంతో, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి —"

సత్యేన చైవ సుశ్రోణి ప్రీతౌ స్వో వరవర్ణిని। ఆవయోస్త్వం మహాభాగే ఖ్యాతిం కన్యా ప్రయాస్యసి ।। ౨౩.

"నీ నిజాయితీతో, నీ భక్తితో కూడి, సుందరమైన నడుము కలదానివి, మహాభాగ్యశాలివి, నీవు మా కుమార్తెగా లోకంలో పేరుపొందుతావు."

సుద్యుమ్న ఇతి విఖ్యాతస్త్రిషు లోకేషు పూజితః। జగత్ప్రియో ధర్మ్మశీలో మనోర్వంశ వివర్ద్ధనః ।। ౨౩.

"అతను సుద్యుమ్నుడు అని ప్రసిద్ధి చెందుతాడు, మూడు లోకాలలో గౌరవించబడతాడు, అందరికీ ప్రియమైనవాడు, ధర్మాన్ని పాటించేవాడు, మనువు వంశాన్ని అభివృద్ధి పరచేవాడు."

మానవః స తు సుద్యుమ్నః స్త్రీభావమగమత్ ప్రభుః। సా తు దేవీ వరం లబ్ధ్వా నివృత్తా పితరం ప్రతి ।। ౨౩.

ఆ మనువు కుమారుడు సుద్యుమ్నుడు, ఆ సమయంలో స్త్రీ రూపాన్ని పొందాడు. ఆ దేవత తన వరం పొందిన తరువాత తండ్రి వద్దకు తిరిగి వెళ్లింది.

బుధేనాన్తరమాసాద్య మైథునాయోపమన్త్రితా। సోమపుత్రాద్బుధాచ్చాస్యా ఐలో జజ్ఞే పురూరవాః ।। ౨౩.

బుధుడు ఆమెను కలిసిన తరువాత, సంయోగానికి ఆహ్వానించాడు. సోముని కుమారుడైన బుధుని నుండి, ఆమెకు ఐల వంశానికి చెందిన పురూరవుడు జన్మించాడు.

బుధాత్ సా జనయిత్వా తు సుద్యుమ్నం పునరాగతా। సుద్యుమ్నస్య చ దాయాదాస్త్రయః పరమధార్మ్మికాః ।। ౨౩.

బుధుని ద్వారా సుద్యుమ్నుని జన్మించాక, ఆమె మళ్లీ తిరిగి వచ్చింది. సుద్యుమ్నునికి ముగ్గురు సద్గుణశీలులు అయిన వారసులు ఉన్నారు.

ఉత్కలశ్చ గయశ్చైవ వినతాశ్వస్తథైవ చ। ఉత్కలస్యోత్కలం రాష్ట్రం వినతాశ్వస్య పశ్చిమమ్ । దిక్షు వాతస్య రాజర్షేర్గయస్య తు గయా పురీ ।। ౨౩.

వారు ఉత్కలుడు, గయుడు, వినతాశ్వుడు. ఉత్కలునికి ఉత్కల రాజ్యం, వినతాశ్వునికి పడమటి దిక్కులో రాజ్యం, రాజర్షి గయునికి గయా నగరం కలిగింది.

ప్రవిసృష్టే మనౌ తస్మిన్ ప్రజాః సృష్ట్వా దివాకరః। దశధా తద్దధత్ క్షేత్రమకరోత్ పృథివీమిమామ్ ।। ౨౩.

ఆ మనువు స్థిరపడిన తరువాత, సూర్యుడు ప్రజలను సృష్టించి, ఈ భూమిని పది భాగాలుగా విభజించాడు.

ఇక్ష్వాకురేవ దాయాదానన్యాన్ దశ సమాప్నుయాత్। కన్యాభావాత్తు సుద్యుమ్నో నైనం భాగమవాప్నుయాత్ ।। ౨౩.

ఇక్ష్వాకు మాత్రమే పది వారసులు లభించారు; సుద్యుమ్నుడు స్త్రీగా ఉన్నందున అతనికి ఆ భాగం రాలేదు.

వసిష్ఠవచనాచ్చాసీత్ ప్రతిష్ఠానో మహాద్యుతిః। ప్రతిష్ఠా ధర్మరాజస్య సుద్యుమ్నస్య మహాత్మనః ।। ౨౩.

వశిష్ఠుని ఉపదేశంతో, ప్రతిష్ఠాన అనే మహోన్నతమైన నగరం స్థాపించబడింది — అది ధర్మపరుడు, మహాత్ముడైన సుద్యుమ్నుని రాజధాని.

తత్ పురూరవసే ప్రాదాద్రాష్ఠ్రం ప్రాప్య మహాయశాః। మానవేభ్యో మహాభాగా స్త్రీపుంసోర్లక్షణం ప్రతి। మానవః స తు సుద్యుమ్నః స్త్రీభావమగమత్ పునః ।। ౨౩.

ఆ మహాప్రతిష్ఠాత్ముడు పురూరవునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు. మనువులలో మహాభాగ్యులు, స్త్రీపురుష లక్షణం కలిగి ఉన్న సుద్యుమ్నుడు మళ్లీ స్త్రీగా మారాడు.