వాయుపురాణమ్

మనురేవాభవత్సో వై సావర్ణ్య ఇతి బుధ్యతే। సంజ్ఞా తు పార్థివీ సా వై స్వస్య పుత్రస్య వై తదా ।। ౨౨.

అతడు నిజంగా సావర్ణి మనువుగా మారాడు. భూమిలో పుట్టిన సంజ్ఞ తన కుమారుడిపై అప్పట్లో ఎక్కువ ప్రేమ చూపింది.

చకారాభ్యధికం స్నేహం న తథా పూర్వజేషు వై। మనుస్తచ్చాక్షమత్సర్వం యమస్తద్వై న చాక్షమత్ ।। ౨౨.

ఆమె అతనిపై మునుపటి పిల్లలకంటే ఎక్కువ ప్రేమ చూపింది. మనువు దాన్ని సహించగా, యముడు మాత్రం సహించలేదు.

బహుశో యస్యమానస్తు సాపత్న్యాదతిదుఃఖితః। తాం వై రోషాచ్చ బాల్యాచ్చ భావినోఽర్థస్య వై బలాత్ ।। ౨౨.

తన సతీమాత తరచూ దుఃఖపరిచేది. చిన్నదనంతో, కోపంతో, భవిష్యత్తులో జరగబోయే విషయాల బలంతో యముడు బాధపడ్డాడు.

పదా సన్తర్జయామాస సంజ్ఞాం చైవ స్వతో యమః। సా శశావ తతః క్రోధాత్ సవర్ణా జననీ యమమ్ ।। ౨౨.

యముడు తన కాలితో సంజ్ఞను బెదిరించాడు. దాంతో కోపంతో సవర్ణా అనే తల్లి యముని శపించింది.

పదా తర్జయసే యస్మాత్ పితృభార్యాం యశస్వినీమ్। తస్మాత్తవైష చరణః పతిష్యతి న సంశయః ।। ౨౨.

"నీవు నీ తండ్రి భార్యను, మహిమాన్వితురాలిని కాలితో బెదిరించావు కాబట్టి, నీ కాలు తప్పక ఊడిపోతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు."

యమస్తు తేన శాపేన భృశం పీడితమానసః। మనునా సహ ధర్మ్మాత్మా పితుః సర్వ్వం న్యవేదయత్ ।। ౨౨.

ఆ శాపం వల్ల యముడు ఎంతో మనస్సు బాధతో, ధర్మాన్ని పాటించే మనువుతో కలిసి, తండ్రికి జరిగినదంతా వివరంగా చెప్పాడు.

భృశం శాపభయోద్విగ్నః సంజ్ఞావాక్యైర్వినిర్జితః। బాల్యాద్వా యది వా మోహాన్మాం భవాంస్త్రాతుమర్హతి ।। ౨౨.

శాప భయంతో ఎంతో కలవరపడి, జ్ఞానమాటలతో కూడా ఓడిపోయాను. చిన్నతనం వల్లా, లేక మాయ వల్లా అయినా, మీరు నన్ను రక్షించాలి.

శప్తోఽహమస్మిఁల్లోకేశ జనన్యా తపతాం వర। తవ ప్రసాదో నస్త్రాతుం హ్యేతస్మాన్మహతో భయాత్ ।। ౨౨.

లోకాధిపతీ, తపస్సులో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను తల్లి శపించింది. మీ దయతో ఈ మహా భయం నుంచి మమ్మల్ని తప్పించండి.

వివస్వానేవముక్తస్తు యమం ప్రోవాచ వై ప్రభుః। అసంశయం పుత్ర మహద్భవిష్యం తత్ర కారణమ్ ।। ౨౨.

ఇలా యముడు అడిగినపుడు, వివస్వాన్ యముని చూచి, "నిస్సందేహంగా, దీనికొక గొప్ప కారణం ఉంది కుమారా," అని అన్నాడు.

యేన త్వామావిశత్క్రోధో ధర్మ్మజ్ఞం సత్యవాదినమ్। న శక్యమేతన్మిథ్యా తు కర్త్తుం మాతుర్వచస్తవ ।। ౨౨.

నీకు కోపం వచ్చిందేమిటి? నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి, నిజం చెప్పేవాడివి. తల్లి మాటలు అబద్ధంగా చేయడం సాధ్యం కాదు.

కృమయో మాంసమాదాయ యాస్యన్తి తు మహీం తవ। తతః పాదం మహాప్రాజ్ఞ పునః సంప్రాప్స్యసే సుఖమ్ ।। ౨౨.

పురుగు నీ మాంసాన్ని తీసుకొని భూమికి తీసుకెళ్తాయి. ఆ తరువాత, మహాజ్ఞానివా, నీ పాదం మళ్లీ లభించి, సుఖంగా ఉంటావు.

కృతమేవం వచః సత్యం మాతుస్తవ భవిష్యతి। శాపస్య పరిహారేణ త్వం చ త్రాతా భవిష్యసి ।। ౨౨.

ఇలా నీ తల్లి మాట నిజమవుతుంది. శాపం తొలగిపోతే, నువ్వు కూడా రక్షించబడతావు.

ఆదిత్యస్త్వబ్రవీత్ సంజ్ఞాం కిమర్థం తనయేషు వై। తుల్యేష్వప్యధికః స్నేహ ఏకస్మిన్ క్రియతే త్వయా ।। ౨౨.

అయితే ఆదిత్యుడు సంజ్ఞను అడిగాడు: "నీ పిల్లలు అందరూ సమానమే కదా, మరి ఒకరిని ఎక్కువగా ఎందుకు ప్రేమిస్తున్నావు?"

సా తత్పరిహరన్తీ వై నాచచక్షే వివస్వతః। ఆత్మనా స సమాధాయ యోగన్తథ్యమపశ్యత ।। ౨౨.

ఆమె దాన్ని తప్పించుకోవాలని, వివస్వత్కు చెప్పలేదు. కానీ అతడు మనస్సు ఏకాగ్రతతో యోగబలంతో నిజాన్ని తెలుసుకున్నాడు.

తాం శప్తుకామో భగవాన్ నాశాయ కుపితః ప్రభుః । సా తత్సర్వం యథాతత్త్వమాచచక్షే వివస్వతః ।। ౨౨.

ఆ దైవుడు కోపంతో శపించాలనుకొని, సంజ్ఞను నాశనం చేయాలనుకున్నాడు. కానీ ఆమె అన్నీ నిజంగా వివస్వత్కు చెప్పింది.

వివస్వానథ తచ్ఛ్రుత్వా క్రుద్ధస్త్వష్టారమభ్యయాత్। త్వష్టా తు తం యథాన్యాయమర్చయిత్వా విభావసుమ్ ।। ౨౨.

అది విని, వివస్వాన్ కోపంతో త్వష్టను దగ్గరకు వెళ్లాడు. త్వష్టుడు, సంప్రదాయానికి అనుగుణంగా, ఆ ప్రకాశవంతుడిని సత్కరించాడు.

నిర్ద్దగ్ధుకామం రోషేణ సాన్త్వయామాస వై శనైః। తవాతితేజసా యుక్తమిదం రూపం న శోభతే ।। ౨౨.

తన కోపంతో కాల్చేయాలనుకున్నా, త్వష్టుడు మృదువుగా శాంతింపజేశాడు: "నీకు ఉన్న అతిపెద్ద తేజస్సుతో ఈ రూపం నీవు ధరించడానికి తగదు."

అసహన్తీ తు తత్ సంజ్ఞా వనే చరతి శాద్వలే। ద్రక్ష్యతే తాం భవానద్య స్వాం భార్యాం శుభచారిణీమ్ ।। ౨౨.

ఆ తేజస్సును భరించలేక సంజ్ఞ పచ్చని అడవిలో తిరుగుతోంది. నీవు నేడు నీ స్వంత భార్యను, సద్గుణాలతో నడిచే ఆమెను చూస్తావు.

శ్లాఘ్యాం యౌవనసమ్పన్నాం యోగమాస్థాయ గోపతే। అనుకూలం భవేదేవం యది స్యాత్ సమయో మతః ।। ౨౨.

యౌవనంతో నిండిన, ప్రశంసించదగిన ఆమె యోగాన్ని ఆశ్రయించింది. గోపాలకా, సమయం అనుకూలంగా ఉంటే ఇది మంచిదే.

రూపం వివర్త్తయేదన్తే ఆద్యం శ్రేష్ఠమరిన్దమ। రూపం వివస్వతస్త్వాసీత్తిర్యగూర్ధ్వమధస్తథా ।। ౨౨.

శత్రువులను జయించినవాడా, చివరికి ఆ ప్రాథమికమైన, ఉత్తమమైన రూపం మారుతుంది. వివస్వత్కు ఉన్న రూపం అన్ని దిక్కులా, పైకీ, కిందకీ వ్యాపించింది.

తేనాసౌ వ్రీడితో దేవో రూపేణ తు దివస్పతిః। తస్మాత్త్వష్టా స చక్రం తు బహుమేనే మహాతపాః ।। ౨౨.

దాంతో ఆ దినపతి దేవుడు తన రూపం వల్ల సిగ్గుపడ్డాడు. అందుకే గొప్ప తపస్సు చేసిన త్వష్టుడు చక్రాన్ని చేయాలని భావించాడు.

అనుజ్ఞాతస్తతస్త్వష్టా రూపనిర్వర్త్తనాయ తు। తతోఽభ్యుపగమాత్త్వష్టా మార్త్తణ్డస్య వివస్వతః ।। ౨౨.

అనుమతి లభించాక త్వష్టుడు కొత్త రూపాన్ని సృష్టించేందుకు ముందుకు వచ్చాడు. అలా త్వష్టుడు మార్తండుడైన వివస్వత్కు దగ్గరికి చేరాడు.

భ్రమిమారోప్య తత్తేజః శాతయామాస తస్య వై। తత్తు నిర్భాసితన్తేజస్తేజసాపహృతేన తు ।। ౨౨.

ఒక చక్రాన్ని అమర్చి, అతని తేజస్సును త్వష్టుడు తగ్గించాడు. ఆ తేజస్సు వేరుగా వెలిగిపోయింది.

కాన్తాత్ కాన్తతరం ద్రష్టుమశుభం శుశుభే తతః। దదర్శ యోగమాస్థాయ స్వామ్భార్యాం వడవాం తథా ।। ౨౨.

తన భార్య కన్నా మరింత అందమైనవారిని చూడాలని ఆశించి, యోగబలంతో తన భార్యలో ఒక అశ్విని రూపాన్ని దర్శించాడు.

అదృశ్యాం సర్వభూతానాం తేజసా నియమేన చ। అశ్వరూపేణ మార్త్తణ్డస్తాం ముఖే సమభావయత్ ।। ౨౨.

అతడు తన తేజస్సుతో, సంకల్పంతో అందరికీ కనిపించకుండా, గుర్రం రూపంలో మారి, ఆమె నోటిలో ప్రవేశించాడు.

మైథునాయ విచేష్టన్తీ పరపుంసోపశఙ్కయా। సా తన్నిరధమచ్ఛుక్రం నాసికాభ్యాం వివస్వతః ।। ౨౨.

ఆమె, వేరొక వాడితో అనుమానం కలిగి, సంయోగానికి ఒప్పుకోకుండా, ఆ వివస్వత్కు తక్కువమైన వీర్యాన్ని తన ముక్కు ద్వారా బయటకు తోసింది.

దేవౌ తస్మాదజాయేతామశ్వినౌ భిషజాం వరౌ । నాసత్యశ్చైవ దస్రశ్చ స్మృతౌ ద్వావశ్వినావితి ।। ౨౨.

ఆ విధంగా, అశ్వినీదేవతలు జన్మించారు. వారు వైద్యులలో శ్రేష్ఠులు. నాసత్యుడు, దస్రుడు అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధి చెందారు.

మార్త్తణ్డస్య సుతావేతావష్టమస్య ప్రజాపతేః। తాన్తు రూపేణ కాన్తేన దర్శయామాస భాస్కరః ।। ౨౨.

వారు మర్తాండుని కుమారులు, ఎనిమిదవ ప్రజాపతి సావర్ణి. భాస్కరుడు ఆమెకు ఆకర్షణీయమైన రూపంలో దర్శనమిచ్చాడు.

సా తం దృష్ట్వాత్తదా భార్యా తుతోష చ ముమోహ చ। యమస్తు తేన శాపేన భృశమ్పీడితమానసః ।। ౨౨.

ఆమె అతన్ని చూసి సంతోషించి, మూర్చిపోయింది. ఆ శాపం వల్ల యముడు తీవ్రమైన మనోవేదనతో బాధపడుతూ ఉన్నాడు.