వాయుపురాణమ్

ఏవమేషా స్థితా సంస్థా బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా । పితౄణామాదిసర్గస్తు లోకానామక్షయార్థినామ్ ।। ౨౧.

ఇలా ఈ వ్యవస్థను పరమేశ్వరుడు బ్రహ్మదేవుడు ఏర్పాటు చేశాడు. పితృదేవతల మొదటి సృష్టి, అక్షయత్వాన్ని కోరే లోకాలకు ఏర్పడింది.

ఇత్యేతే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరః పునః। దౌహిత్రా యజమానాశ్చ ప్రోక్తాశ్చైవ మయాఽనఘాః ।। ౨౧.

ఇలా పితృదేవతలు దేవతలు, దేవతలు మళ్లీ పితృదేవతలు. యజమానులు, వారి మనవళ్లు కూడా నేను వివరంగా చెప్పాను, పాపరహితులారా.

లోకా దుహితరశ్చైవ దౌహిత్రాశ్చ సుతాస్తథా। దానాని సహ శౌచేన తీర్థాని చ ఫలాని చ ।। ౨౧.

లోకాలు, కుమార్తెలు, మనవళ్లు, కుమారులు, దానాలు, పవిత్రత, తీర్థాలు, వాటి ఫలితాలు — ఇవన్నీ వివరించబడ్డాయి.

అక్షయత్వం ద్విజాశ్చైవ యాయావరవిధిస్తథా । ప్రోక్తం సర్వం యథాన్యాయం యథా బ్రహ్మాఽబ్రవీత్ పురా ।। ౨౧.

అక్షయత్వం, ద్విజులు, యాయావర వ్రతం — ఇవన్నీ బ్రహ్మదేవుడు ఎలా చెప్పాడో, అలాగే సరిగా వివరించబడ్డాయి.

బృహస్పతిరువాచ।। ఇత్యేతదఙ్గిరాః ప్రాహ ఋషీణాం శ్రృణ్వతాం తదా। పృష్టస్తు సంశయం సర్వం పితౄణాం ప్రాహ సంసది ।। ౨౧.

బృహస్పతి ఇలా అన్నాడు: అంగిరసుడు అప్పట్లో ఋషులు వినేటప్పుడు ఈ విషయాలు చెప్పాడు. అడిగినప్పుడు, పితృదేవతలపై ఉన్న సందేహాలన్నీ సభలో వివరించాడు.

సత్రే వై వితతే పూర్వం తదా వర్షసహస్రికే । యస్మిన్ గృహపతిర్హ్యాసీద్బ్రహ్మా వై దేవతా ప్రభుః ।। ౨౧.

పూర్వకాలంలో వేల సంవత్సరాల పాటు జరిగిన యజ్ఞంలో, గృహస్థుడు పాల్గొన్నప్పుడు, దేవతాధిపతి బ్రహ్మదేవుడు అధ్యక్షత వహించాడు.

సంవత్సరశతాన్యం చ తత్రోపేతా ఇతి శ్రుతిః। శ్లోకాశ్చాత్ర పురా గీతా ఋషిభిర్బ్రహ్మవాదిభిః ।। ౨౧.

ఆ యజ్ఞంలో వందల సంవత్సరాలు గడిచాయని వేదంలో చెప్పబడింది. అక్కడ బ్రహ్మవేత్తలు అయిన ఋషులు శ్లోకాలు పాడారు.

దీక్షితస్య తదా సత్రే బ్రహ్మణః పరమాత్మనః। తత్రైవ జాతమత్యుగ్రం పితౄణామక్షయార్థినా। లోకానాం చ హితార్థాయ బ్రహ్మణా పరమేష్టినా ।। ౨౧.

ఆ యజ్ఞంలో పరమాత్మ అయిన బ్రహ్మదేవుడు దీక్ష పొందాడు. అప్పుడు పితృదేవతలకు అక్షయత్వం పట్ల తీవ్రమైన ఆకాంక్ష కలిగింది. బ్రహ్మదేవుడు లోకాల మేలుకోసం అలా ఏర్పరిచాడు.

సూత ఉవాచ।। ఏవం బృహస్పతిః పూర్వం పృష్టః పుత్ర్త్రేణ ధీమతా। ప్రోవాచ పితృవంశన్తు యత్తద్వైసముదాహృతమ్ । అత ఊర్ద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి వరుణస్య నిబోధత ।। ౨౧.

సూతుడు అన్నాడు: ఇలా బృహస్పతి తన బుద్ధిమంతుడు అయిన కుమారుడు అడిగినప్పుడు, పితృవంశాన్ని వివరంగా చెప్పాడు. ఇకపై వరుణుని కథను చెబుతాను, వినండి.

ఋషయశ్చైవముక్తాస్తు పరం హర్షముపాగతాః। పరం శుశ్రూషవో భూయః పప్రచ్ఛుస్తదనన్తరమ్ ।। ౨౨.

ఋషులు ఇలా వినగానే చాలా ఆనందపడ్డారు. ఇంకా వినాలని ఉత్సాహంతో వెంటనే మళ్లీ ప్రశ్నలు అడిగారు.

ఋషయ ఊచుః ।। వంశానామానుపూర్వ్యేణ రాజ్ఞాఞ్చామితతేజసామ్। స్థితిఞ్చైషాం ప్రభావఞ్చ బ్రూహి నః పరిపృచ్ఛతామ్ ।। ౨౨.

ఋషులు చెప్పారు: వంశాలను, అపార తేజస్సు గల రాజులను, వారి స్థితిని, మహిమను క్రమంగా మాకు వివరించండి.

ఏవముక్తస్తతః సూతస్తథాఽసౌ లోమహర్షణః। శుశ్రూషాముత్తరాఖ్యానే ఋషీణాం వాక్యకోవిదః ।। ౨౨.

అలా అడిగిన తర్వాత, సూతుడు లోమహర్షణుడు, ఋషుల మాటల్లో నైపుణ్యం కలవాడు, తరువాతి కథను వినేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.

ఆఖ్యానకుశలో భూయః పరం వాక్యమువాచ హ । బ్రువతో మే నిబోధస్వ ఋషిరాహ యథా మమ ।। ౨౨.

కథ చెప్పడంలో నిపుణుడైన అతడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: "ఋషి నాకు చెప్పినదాన్ని నేను చెప్పినట్టు నీవు జాగ్రత్తగా విను."

వంశానామానుపూర్వ్యేణ రాజ్ఞాఞ్చామితతేజసామ్। స్థితిం చైషాం ప్రభావఞ్చ బ్రువతో మే నిబేధత ।। ౨౨.

రాజుల వంశాలను, వారి స్థితిని, మహత్తును వరుసగా నేను చెప్పబోతున్నాను. దయచేసి వినండి.

వరుణస్య పత్నీ సాముద్రీ శునోదేవీత్యుదాహృతా । తస్యాః పుత్రౌ కలిర్వైద్యః సుతా చ సురసున్దరీ ।। ౨౨.

వరుణుని భార్య సముద్రజనని, శునోదేవి అని కూడా పిలవబడే ఆమెకు, ఇద్దరు కుమారులు కలి, వైద్యుడు, ఒక కుమార్తె సురసుందరి పుట్టారు.

కలి పుత్రౌ మహావీర్యౌ జయశ్చ విజయశ్చ హ। వైద్యపుత్రౌ ఘృణిశ్చైవ మునిశ్చైవ మహాబలౌ ।। ౨౨.

కలి కుమారులు జయుడు, విజయుడు గొప్ప శక్తివంతులు; వైద్యుని కుమారులు ఘృణి, ముని కూడా బలవంతులు.

ప్రజానామత్తుకామానామన్యోన్యస్య ప్రభక్షిణౌ। భక్షయిత్వా తావన్యోన్యం వినాశం సమవాపతుః ।। ౨౨.

ప్రజలను తినాలనే కోరికతో ఆ ఇద్దరూ ఒకరినొకరు తినేసి, చివరకు నాశనం అయ్యారు.

కలిః సురాయాం సఞ్జజ్ఞే తస్య పుత్రో మదః స్మృతః । త్వాష్ట్రీ హింసా కలేర్భార్య్యా జ్యేష్ఠా యా నికృతిః స్మృతా ।। ౨౨.

కలి దేవతలలో జన్మించాడు; అతని కుమారుడు మద అని పిలవబడతాడు. కలికి భార్య త్వష్ట్రి, ఆమెకు అక్క నికృతి, హింస అని గుర్తించబడింది.

అసూతాన్యాన్ కలేః పుత్రాంశ్చతురః పురుషాదకాన్। నాకం విఘ్నం చ విఖ్యాతం సద్రమం విధమన్తథా ।। ౨౨.

ఆమె కలికి మరొక నలుగురు కుమారులను కనింది. వారు మానవ భక్షకులు: నాక, విఘ్న, సద్రమ, విధమ అనే పేర్లతో ప్రసిద్ధులు.

అశిరస్కస్తయోర్విఘ్నో నాకశ్చైవాశరీరవాన్। సద్రమశ్చైక హస్తోఽభూద్విధమశ్చైకపాత్స్మృతః ।। ౨౨.

వారిలో విఘ్నుడు తలలేనివాడు, నాకుడు శరీరం లేనివాడు, సద్రముడు ఒక్క చేతితో, విధముడు ఒక్క కాళితో గుర్తించబడతారు.

సద్రమస్య తథా పత్నీ తామసీ పూతనా స్మృతా । రేవతీ విధమస్యాపి తయోః పుత్రాః సహస్రశః ।। ౨౨.

సద్రమునికి భార్య తామసి, పూతన అని పిలుస్తారు; విధమునికి భార్య రేవతి. వీరిద్దరి కుమారులు వేల కొద్దీ ఉన్నారు.

నాకస్య శకునిః పత్నీ విఘ్నస్య చ అయోముఖీ। రాక్షసాస్తు మహాశీర్షాః సన్ధ్యాద్వయవిచారిణః ।। ౨౨.

నాకునికి భార్య శకుని, విఘ్నునికి భార్య అయోముఖి. రాక్షసులు పెద్ద తలలు కలిగి, సంధ్యాసమయంలో సంచరిస్తారు.

రేవతీపూతనాపుత్రా నైఋతా నామతః స్మృతాః। గ్రహాస్తే రాక్షసాః సర్వే బాలానాన్తు విశేషతః। స్కన్దస్తేషామధిపతిర్బ్రహ్మణోఽనుమతే ప్రభుః ।। ౨౨.

రేవతి, పూతన కుమారులు నైరుతులు అని పిలవబడతారు. ఆ రాక్షసులు అందరూ గ్రహాలుగా, ముఖ్యంగా పిల్లలలో ప్రసిద్ధి. బ్రహ్మ ఆజ్ఞతో స్కందుడు వారికి అధిపతి.

బృహస్పతేర్యా భగినీ వరస్త్రీ బ్రహ్మచారిణీ। యోగసిద్ధా జగత్కృత్స్నమసక్తా చరతే సదా ।। ౨౨.

బృహస్పతి సోదరి, గొప్ప స్త్రీ, బ్రహ్మచారిణి, యోగంలో నైపుణ్యం కలది, ప్రపంచమంతా అసక్తిగా ఎల్లప్పుడూ సంచరిస్తుంది.

ప్రభాసస్య తు సా భార్యా వసూనామష్టమస్య తు। విశ్వకర్మా సుతస్తస్యా జాతః శిల్పిప్రజాపతిః ।। ౨౨.

ఆమె వసువులలో ఎనిమిదవవాడైన ప్రభాసునికి భార్య. వీరిద్దరికీ కుమారుడు విశ్వకర్మ, శిల్పకారుడు, ప్రజాపతి.

త్వష్టా విరాజో రూపాణాం ధర్మ్మపౌత్ర ఉదారధీః। కర్త్తా శిల్పసహస్రాణాం త్రిదశానాఞ్చ వాస్తుకృత్ ।। ౨౨.

త్వష్టా ధర్ముని మనవడు, తెలివైనవాడు, రూపాలకర్త, వేలాది కళలకు సృష్టికర్త, దేవతలకు గృహాల నిర్మాణకర్త.

యః సర్వేషాం విమానాని దేవతానాఞ్చకార హ। మానుషాశ్చోపజీవన్తి యస్య శిల్పం మహాత్మనః ।। ౨౨.

అతడు దేవతలకు అన్ని విమానాలను నిర్మించాడు. ఈ మహాత్ముని శిల్పంతో మనుష్యులు కూడా జీవనం సాగిస్తున్నారు.

ప్రహ్లాదీ విశ్రుతా తస్య త్వష్టుః పత్నీ విరోచనా। విరోచనస్య భగినీ మాతా త్రిశిరసస్తు సా ।। ౨౨.

ప్రహ్లాదిని అని ప్రసిద్ధి చెందిన త్వష్టుని భార్య విరోచనా. ఆమె విరోచనుని సోదరి, త్రిశిరసుని తల్లి.

దేవాచార్యస్య మహతో విశ్వకర్మస్య ధీమతః। విశ్వకర్మాత్మజశ్చైవ విశ్వకర్మమయః స్మృతః ।। ౨౨.

దేవతల ఆచార్యుడు, గొప్ప తెలివిగల విశ్వకర్మకు కుమారుడు విశ్వకర్మమయుడు. అతడు ఆ పేరుతో గుర్తించబడుతున్నాడు.