వాయుపురాణమ్

తతః స్వాయమ్భువే పూర్వన్తదా మన్వన్తరే పునః। వత్సం స్వాయమ్భువం కృత్వా దుగ్ధా గ్రీష్మేణ వై మహీ ।। ౨.

ఆ తరువాత, ప్రాచీన స్వాయంభువ మను మన్వంతరంలో, స్వాయంభువ మను దూడగా, గ్రీష్ముడు పాలుదోయువాడిగా ఉండగా, భూమిని మళ్లీ పాలు దోయారు.

* మనౌ స్వారోచిషే దుగ్ధా మహీ చైత్రేణ ధీమతా। మనుం స్వారోచిషం కృత్వా వత్సం సస్యాని వై పురా ।। ౨.

స్వారోచిష మన్వంతరంలో, ధీరుడైన స్వారోచిష మను తానే దూడగా, పంటలను పాలుగా చేసుకుని, అప్పట్లో భూమిని పాలు దోయాడు.

ఉత్తమేఽనుత్తమేనాపి దుగ్ధా దేవభుజేన తు । మనుం కృత్వోత్తమం వత్సం సర్వసస్యాని ధీమతా ।। ౨.

ఉత్తమ మన్వంతరంలో, దేవభుజుడు, ఉత్తమ మను దూడగా, అనుత్తముడు పాలుదోయువాడిగా ఉండగా, ధీరతతో భూమిని అన్ని పంటల కోసం పాలు దోయాడు.

పునశ్చ పఞ్చమే పృథ్వీ తామసస్యాన్తరే మనోః। దుగ్ధేయం తామసం వత్సం కృత్వా తు బలబన్ధునా ।। ౨.

మళ్లీ ఐదవ తామస మన్వంతరంలో, బాలబంధువు తామసుడిని దూడగా చేసి, ఈ భూమిని పాలు దోయాడు.

చారిష్ణవస్య దేవస్య సంప్రాప్తే చాన్తరే మనోః। దుగ్ధా మహీ పురాణేన వత్సఞ్చారిష్ణవం ప్రతి ।। ౨..

చారిష్ణవ దేవుని మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు, పురాతనవాడు చారిష్ణవుడిని దూడగా చేసి, భూమిని పాలు దోయాడు.

చాక్షుషేఽపి చ సమ్ప్రాప్తే తదా మన్వన్తరే పునః। దుగ్ధా మహీ పురాణేన వత్సం కృత్వా తు చాక్షుషమ్ ।। ౨.

చాక్షుష మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు కూడా, పురాతనవాడు చాక్షుషుడిని దూడగా చేసి, భూమిని పాలు దోయాడు.

చాక్షుషస్యాన్తరేఽతీతే ప్రాప్తే వైవస్వతే పునః । వైన్యేనేయం మహీ దుగ్ధా యథా తే కీర్తితం మయా ।। ౨.

చాక్షుష మన్వంతరం ముగిసిన తరువాత, వైవస్వతుడు వచ్చినప్పుడు, వైన్యుడు ఈ భూమిని పాలు దోయాడు — నేను చెప్పిన విధంగా.

ఏతైర్దుగ్ధా పురా పృథ్వీ వ్యతీతేష్వన్తరేషు వై। దేవాదిభిర్మనుష్యైశ్చ తథా భూతాదిభిశ్చ యా ।। ౨.

ఇలా, గత మన్వంతరాలలో దేవతలు, ఇతరులు, మనుషులు, భూతాదులు ఇలా ఉన్నవారు భూమిని పాలు దోయారు.

ఏవం సర్వేషు విజ్ఞేయా హ్యతీతానాగతేష్విహ। దేవా మన్వన్తరేష్వస్య పృథోస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౨.

ఇలా, గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాలలో దేవతలు ఉన్నారని తెలుసుకోవాలి. ఇప్పుడు పృథువు సంతానం గురించి వినండి.

పృథోస్తు పుత్రౌ విక్రాన్తౌ జజ్ఞాతేఽన్తర్ద్ధిపాలినౌ। శిఖణ్డినీ హవిర్ద్ధానమన్తర్ద్ధానాద్వ్యజాయత ।। ౨.

పృథువుకు ఇద్దరు పరాక్రమశాలులు కుమారులు — అంతర్ధానుడు, పాలినుడు. అంతర్ధానుని నుండి శిఖండినీ, హవిర్దానుడు జన్మించారు.

హవిర్ద్ధానాత్షడాగ్నేయీ ధిషణాఽజనయత్సుతాన్। ప్రాచీనబర్హిషం శుక్రం గయం కృష్ణం వ్రజాజినౌ ।। ౨.

హవిర్దానుడు, అతని భార్య ధిషణతో కలిసి, ఆరుగురు కుమారులను పొందాడు: ప్రాచీనబర్హి, శుక్రుడు, గయుడు, కృష్ణుడు, వ్రజుడు, అజినుడు.

ప్రాచీనబర్హిర్భగవాన్ మహానాసీత్ ప్రజాపతిః। బలుశ్రుతతపోవీర్యైః పృథివ్యామేకరాఢసౌ। ప్రాచీనాగ్రాః కుశాస్తస్య తస్మాత్ప్రాచీన బర్హ్యసౌ ।। ౨.

ప్రాచీనబర్హి భగవంతుడు, గొప్ప ప్రజాపతి, బలంతో, తపస్సుతో, జ్ఞానంతో పేరుగాంచినవాడు. భూమిపై ఏకరాజుగా ఉండేవాడు. అతని కుశాలు తూర్పు వైపు ఉండేవి కనుక, అతడిని ప్రాచీనబర్హి అని పిలిచారు.

సముద్రతనయాయాన్తు కృతదారః స వై ప్రభుః। మహతస్తమసః పారే సవర్ణాయాం ప్రజాపతేః। సవర్ణాఽఽధత్త సాముద్రీ దశ ప్రాచీన బర్హిషః ।। ౨.

ఆ ప్రభువు సముద్ర కుమార్తె అయిన సవర్ణను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. మహత్తమమైన తిమిరాన్ని దాటి పుట్టిన సవర్ణ నుండి, ప్రాచీనబర్హికి పది కుమారులు పుట్టారు. వారిని ప్రచేతసులు అంటారు.

సర్వే ప్రచేతసో నామ ధనుర్వేదస్య పారగాః। అపృథగ్ధర్మచరణాస్తేఽతప్యన్త మహత్తపః। దశవర్షసహస్రాణి సముద్రసలిలేశయాః ।। ౨.

వారు అందరూ ప్రచేతసులు అని పిలవబడేవారు. ధనుర్వేదంలో నిపుణులు, ధర్మాన్ని ఏకముగా ఆచరించేవారు. వారు పదివేల సంవత్సరాలు సముద్ర జలాల్లో పడుకుని గొప్ప తపస్సు చేశారు.

తపశ్చరత్సు పృథివీం ప్రచేతఃసు మహీరుహాః। అరక్ష్యమాణామావవృర్బభూవాథ ప్రజాక్షయః ।। ౨.

ప్రచేతసులు తపస్సు చేస్తున్నప్పుడు, భూమిపై చెట్లు నిర్బంధం లేకుండా పెరిగిపోయాయి. దాంతో ప్రాణులు తగ్గిపోవడం జరిగింది.

ప్రత్యాహతే తదా తస్మింశ్చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః । నాశకన్ మారుతో వాతుం వృతం ఖమభవద్ద్రుమైః। దశవర్షసహస్రాణి న శేకుశ్చేష్టితుం ప్రజాః ।। ౨.

ఆ చాక్షుష మను కాలానికి మధ్యలో, ఆకాశం చెట్లతో పూర్తిగా మూసుకుపోయి, గాలి ఊదలేకపోయింది. దాంతో పది వేలు సంవత్సరాలు ప్రాణులు కదలలేక, ఏ పనీ చేయలేక నిలిచిపోయారు.

తదుపశ్రుత్య తపసా సర్వే యుక్తాః ప్రచేతసః। ముఖేభ్యో వాయుమగ్నిఞ్చ ససృజుర్జ్జాతమన్యవః ।। ౨.

ఇలా జరిగిందని విని, తపస్సులో నిమగ్నమైన ప్రతిచేతసులు కోపంతో, తమ నోళ్ల నుండి గాలినీ, అగ్నినీ విడిచిపెట్టారు.

ఉన్మూలానథ తాన్ వృక్షాన్ కృత్వా వాయురశోషయత్। తానగ్నిరదహద్వోర ఏవమాసీద్ ద్రుమక్షయః ।। ౨.

ఆ తర్వాత గాలి ఆ చెట్లను పెకిలించి ఎండబెట్టింది. అగ్ని వాటిని కాల్చేసింది. ఈ విధంగా చెట్లు నాశనం అయ్యాయి.

ద్రుమక్షయమథో బుద్ధ్వా కిఞ్చిచ్ఛేషేషు శాఖిషు। ఉపగమ్యాబ్రవీదేతాన్ రాజా సోమః ప్రచేతసః ।। ౨.

చెట్ల నాశనం తెలిసిన తర్వాత, కొంత కొమ్మలు మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, సోముడు రాజు ప్రతిచేతసులను దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు.

దృష్ట్వా ప్రయోజనం సర్వం లోకసన్తానకారణాత్। కోపన్త్యజత రాజానః సర్వం ప్రాచీనబర్హిషః ।। ౨.

ప్రపంచం కొనసాగేందుకు ఇది అవసరమని గ్రహించి, ప్రాచీనబర్హి రాజు ఇతర రాజులతో కలిసి తమ కోపాన్ని వదిలేశారు.

వృక్షాః క్షిత్యాం జనిష్యన్తి శామ్యేతామగ్నిమారుతౌ। రత్నభూతా తు కన్యేయం వృక్షాణాం వరవర్ణినీ ।। ౨.

మళ్ళీ భూమిపై చెట్లు పుట్టుతాయి. అగ్నీ గాలులు శాంతించాలి. ఈ కన్య, చెట్ల మధ్య ప్రకాశంగా కనిపించే ఈమె, వాటికి అమూల్యమైన రత్నం.

భవిష్యం జానతా హ్యేషా మయా గోభిర్వివర్ద్ధితా। మారిషా నామ నామ్నైషా వృక్షైరేవ వినిర్మితా। భార్యా భవతు వో హ్యేషా సోమగర్భవివర్ద్ధితా ।। ౨.

భవిష్యత్తు తెలుసుకుని, నేను ఈమెను ఆవులతో పోషించాను. ఈమె పేరు మారిషా. ఈమె చెట్ల నుండే ఏర్పడింది. సోముని ఆశీస్సుతో పెరిగిన ఈమె మీకు భార్యగా ఉండాలి.

యుష్మాకం తేజసోఽర్ద్ధేన మమ చార్ద్ధేన తేజసః। అస్యాముత్పత్స్యతే విద్వాన్ దక్షో నామ ప్రజాపతిః ।। ౨.

మీ తేజస్సులో సగం, నా తేజస్సులో సగంతో, ఈమె నుండి ఒక జ్ఞానవంతుడు పుట్టుతాడు. అతడే ప్రజాపతి దక్షుడు.

స ఇమాం దగ్ధభూయిష్ఠాం యుష్మత్తేజోమయేన వై। అగ్నినాగ్నిసమో భూయః ప్రజాః సంవర్ద్ధయిష్యతి ।। ౨.

మీ తేజస్సుతో నిండిన అతడు, అగ్నికి సమానంగా ఉండి, ఇప్పుడు ఎక్కువగా కాలిపోయిన భూమిపై మళ్ళీ ప్రాణులను పెంచుతాడు.

తతః సోమస్య వచనాజ్జగృహుస్తే ప్రచేతసః। సంహృత్య కోపం వృక్షేభ్యః పత్నీం ధర్మేణ మారిషామ్ ।। ౨.

అప్పుడు సోముని మాట విని, ప్రతిచేతసులు చెట్లపై ఉన్న కోపాన్ని తగ్గించుకుని, మారిషాను ధర్మబద్ధంగా భార్యగా స్వీకరించారు.

మారిషాయాం తతస్తే వై మనసా గర్భమాదధుః। దశభ్యస్తు ప్రచేతోభ్యో మారిషాయాం ప్రజాపతిః ।। ౨.

అప్పుడు వారు మారిషాలో మనసుతో గర్భాన్ని ఏర్పరిచారు. పది ప్రతిచేతసులు, మారిషా కలసి ప్రజాపతిని కనారు.

దక్షో జజ్ఞే మహాతేజాః సోమస్యాంశేన వీర్యవాన్ । అసృజన్మానసానాదౌ ప్రజా దక్షోఽథ మైథునాత్ ।। ౨.

దక్షుడు గొప్ప తేజస్సుతో, సోముని భాగంతో పుట్టాడు. మొదట దక్షుడు మనసు ద్వారా సృష్టిని చేశాడు, తరువాత సంయోగం ద్వారా సృష్టించాడు.

అచరాంశ్చ చరాంశ్చైవ ద్విపదోఽథ చతుష్పదాన్। విసృజ్య మనసా దక్షః పశ్చాదసృజత స్త్రియః ।। ౨.

దక్షుడు స్థిరమైనవాటిని, చలించే వాటిని, రెండు కాళ్లు ఉన్నవాటిని, నాలుగు కాళ్లు ఉన్నవాటిని మనసుతో సృష్టించాడు. తరువాత స్త్రీలను సృష్టించాడు.

దదౌ స దశ ధర్మాయ కశ్యపాయ త్రయోదశ। కాలస్య నయనే యుక్తాః సప్తవింశతిమిన్దవే ।। ౨.

అతడు పది కుమార్తెలను ధర్మునికి, పదమూడు కశ్యపునికి, కాలాన్ని నియంత్రించేందుకు ఇరవైఏడు కుమార్తెలను చంద్రునికి ఇచ్చాడు.