వాయుపురాణమ్

ఇయఞ్చాసీత్ సముద్రాన్తా మేదినీతి పరిశ్రుతా। దుహితృత్వమనుప్రాప్తా పృథివీత్యుచ్యతే తతః ।। ౨.

ఈ భూమి సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి మేదినీగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కుమార్తెగా స్థానం పొందిన తర్వాత ఆమెను పృథివీ అని పిలుస్తారు.

ప్రథితా ప్రవిభక్తా చ శోభితా చ వసున్ధరా। సస్యాకరవతీ రాజ్ఞా పత్తనాకరమాలినీ। చాతుర్వర్ణ్యసమాకీర్ణా రక్షితా తేన ధీమతా ।। ౨.

వసుధా విశాలంగా విభజించబడి, అందంగా వెలిగింది. పంట పొలాలు, పట్టణాలతో అలంకరించబడి, నాలుగు వర్ణాలతో నిండిపోయి, ఆ ధీమంతుడు అయిన రాజు ఆమెను రక్షించాడు.

ఏవంప్రభావో రాజాసీద్వైన్యః స నృపసత్తమః। నమస్యశ్చైవ పూజ్యశ్చ భూతగ్రామేణ సర్వశః ।। ౨.

అలాంటి మహాశక్తి కలిగిన వైన్యుడు రాజులలో శ్రేష్ఠుడు. భూతగణాలందరూ ఆయనను గౌరవించి పూజించాలి.

బ్రాహ్మణైశ్చ మహాభాగైర్వేదవేదాఙ్గపారగైః। పృథురేవ నమస్కార్యో బ్రహ్మయోనిః సనాతనః ।। ౨.

వేదాలు, వేదాంగాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్న మహాభాగ్యులు అయిన బ్రాహ్మణులు, బ్రహ్మసంతానమైన శాశ్వతుడు అయిన పృథువునే నమస్కరించాలి.

పార్థివైశ్చ మహాభాగైః ప్రార్థయద్భిర్మహద్యశః। ఆదిరాజా న మస్కార్యః పృథుర్వైన్యః ప్రతాపవాన్ ।। ౨.

మహాభాగ్యులు, మహాప్రతిష్ట కోరే రాజులు కూడా, ఆదిరాజు అయిన ప్రతాపవంతుడు వైన్యుడు పృథువును నిర్లక్ష్యం చేయరాదు.

యోధైరపి చ సంగ్రామే ప్రార్థయానైర్జయం యుధి। ఆదికర్త్తా నరాణాం వై నమస్యః పృథురేవ హి ।। ౨.

పోరులో విజయాన్ని కోరే యోధులు కూడా, మానవులలో మొదటిగా కార్యసాధన చేసిన పృథువునే నమస్కరించాలి.

యో హి యోద్ధా రణం యాతి కీర్త్తయిత్వా పృథుం నృపమ్। స ఘోరరూపే సంగ్రామే క్షేమీ తరతి కీర్తిమాన్ ।। ౨.

ఎవడైనా యోధుడు, యుద్ధానికి ముందు పృథు మహారాజును స్తుతించి పోరులోకి వెళితే, భయంకరమైన యుద్ధాన్ని సురక్షితంగా దాటి, కీర్తిని పొందుతాడు.

వైశ్యైరపి చ రాజర్షిర్వైశ్యవృత్తిసమాస్థితైః। పృథురేవ నమస్కార్యో వృత్తిదాతా మహాయశాః ।। ౨.

వైశ్యులలో కూడా, వైశ్యుల వృత్తిని పాటించిన రాజర్షి పృథువు, జీవనోపాధి ఇచ్చినవాడు, గొప్ప పేరుగలవాడు కనుక, ఆయనకు నమస్కరించాలి.

ఏతే వత్సవిశేషాశ్చ దోగ్ధారః క్షీరమేవ చ। పాత్రాణి చ మయోక్తాని సర్వాణ్యేవ యథాక్రమమ్ ।। ౨.

ఈ ప్రత్యేకమైన దూడలు, పాలు దోయగలవారు, పాలు, పాత్రలు — ఇవన్నీ నేను క్రమంగా వివరించాను.

బ్రహ్మణా ప్రథమం దుగ్ధా పురా పృథ్వీ మహాత్మనా। వాయుం కృత్వా తదా వత్సం బీజాని వసుధాతలే ।। ౨.

ప్రారంభంలో, మహాత్ముడైన బ్రహ్మా, వాయువును దూడగా చేసి, భూమిపై విత్తనాలను పాలుగా చేసుకుని, భూమిని పాలు దోయాడు.

తతః స్వాయమ్భువే పూర్వన్తదా మన్వన్తరే పునః। వత్సం స్వాయమ్భువం కృత్వా దుగ్ధా గ్రీష్మేణ వై మహీ ।। ౨.

ఆ తరువాత, ప్రాచీన స్వాయంభువ మను మన్వంతరంలో, స్వాయంభువ మను దూడగా, గ్రీష్ముడు పాలుదోయువాడిగా ఉండగా, భూమిని మళ్లీ పాలు దోయారు.

* మనౌ స్వారోచిషే దుగ్ధా మహీ చైత్రేణ ధీమతా। మనుం స్వారోచిషం కృత్వా వత్సం సస్యాని వై పురా ।। ౨.

స్వారోచిష మన్వంతరంలో, ధీరుడైన స్వారోచిష మను తానే దూడగా, పంటలను పాలుగా చేసుకుని, అప్పట్లో భూమిని పాలు దోయాడు.

ఉత్తమేఽనుత్తమేనాపి దుగ్ధా దేవభుజేన తు । మనుం కృత్వోత్తమం వత్సం సర్వసస్యాని ధీమతా ।। ౨.

ఉత్తమ మన్వంతరంలో, దేవభుజుడు, ఉత్తమ మను దూడగా, అనుత్తముడు పాలుదోయువాడిగా ఉండగా, ధీరతతో భూమిని అన్ని పంటల కోసం పాలు దోయాడు.

పునశ్చ పఞ్చమే పృథ్వీ తామసస్యాన్తరే మనోః। దుగ్ధేయం తామసం వత్సం కృత్వా తు బలబన్ధునా ।। ౨.

మళ్లీ ఐదవ తామస మన్వంతరంలో, బాలబంధువు తామసుడిని దూడగా చేసి, ఈ భూమిని పాలు దోయాడు.

చారిష్ణవస్య దేవస్య సంప్రాప్తే చాన్తరే మనోః। దుగ్ధా మహీ పురాణేన వత్సఞ్చారిష్ణవం ప్రతి ।। ౨..

చారిష్ణవ దేవుని మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు, పురాతనవాడు చారిష్ణవుడిని దూడగా చేసి, భూమిని పాలు దోయాడు.

చాక్షుషేఽపి చ సమ్ప్రాప్తే తదా మన్వన్తరే పునః। దుగ్ధా మహీ పురాణేన వత్సం కృత్వా తు చాక్షుషమ్ ।। ౨.

చాక్షుష మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు కూడా, పురాతనవాడు చాక్షుషుడిని దూడగా చేసి, భూమిని పాలు దోయాడు.

చాక్షుషస్యాన్తరేఽతీతే ప్రాప్తే వైవస్వతే పునః । వైన్యేనేయం మహీ దుగ్ధా యథా తే కీర్తితం మయా ।। ౨.

చాక్షుష మన్వంతరం ముగిసిన తరువాత, వైవస్వతుడు వచ్చినప్పుడు, వైన్యుడు ఈ భూమిని పాలు దోయాడు — నేను చెప్పిన విధంగా.

ఏతైర్దుగ్ధా పురా పృథ్వీ వ్యతీతేష్వన్తరేషు వై। దేవాదిభిర్మనుష్యైశ్చ తథా భూతాదిభిశ్చ యా ।। ౨.

ఇలా, గత మన్వంతరాలలో దేవతలు, ఇతరులు, మనుషులు, భూతాదులు ఇలా ఉన్నవారు భూమిని పాలు దోయారు.

ఏవం సర్వేషు విజ్ఞేయా హ్యతీతానాగతేష్విహ। దేవా మన్వన్తరేష్వస్య పృథోస్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౨.

ఇలా, గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాలలో దేవతలు ఉన్నారని తెలుసుకోవాలి. ఇప్పుడు పృథువు సంతానం గురించి వినండి.

పృథోస్తు పుత్రౌ విక్రాన్తౌ జజ్ఞాతేఽన్తర్ద్ధిపాలినౌ। శిఖణ్డినీ హవిర్ద్ధానమన్తర్ద్ధానాద్వ్యజాయత ।। ౨.

పృథువుకు ఇద్దరు పరాక్రమశాలులు కుమారులు — అంతర్ధానుడు, పాలినుడు. అంతర్ధానుని నుండి శిఖండినీ, హవిర్దానుడు జన్మించారు.

హవిర్ద్ధానాత్షడాగ్నేయీ ధిషణాఽజనయత్సుతాన్। ప్రాచీనబర్హిషం శుక్రం గయం కృష్ణం వ్రజాజినౌ ।। ౨.

హవిర్దానుడు, అతని భార్య ధిషణతో కలిసి, ఆరుగురు కుమారులను పొందాడు: ప్రాచీనబర్హి, శుక్రుడు, గయుడు, కృష్ణుడు, వ్రజుడు, అజినుడు.

ప్రాచీనబర్హిర్భగవాన్ మహానాసీత్ ప్రజాపతిః। బలుశ్రుతతపోవీర్యైః పృథివ్యామేకరాఢసౌ। ప్రాచీనాగ్రాః కుశాస్తస్య తస్మాత్ప్రాచీన బర్హ్యసౌ ।। ౨.

ప్రాచీనబర్హి భగవంతుడు, గొప్ప ప్రజాపతి, బలంతో, తపస్సుతో, జ్ఞానంతో పేరుగాంచినవాడు. భూమిపై ఏకరాజుగా ఉండేవాడు. అతని కుశాలు తూర్పు వైపు ఉండేవి కనుక, అతడిని ప్రాచీనబర్హి అని పిలిచారు.

సముద్రతనయాయాన్తు కృతదారః స వై ప్రభుః। మహతస్తమసః పారే సవర్ణాయాం ప్రజాపతేః। సవర్ణాఽఽధత్త సాముద్రీ దశ ప్రాచీన బర్హిషః ।। ౨.

ఆ ప్రభువు సముద్ర కుమార్తె అయిన సవర్ణను పెళ్లి చేసుకున్నాడు. మహత్తమమైన తిమిరాన్ని దాటి పుట్టిన సవర్ణ నుండి, ప్రాచీనబర్హికి పది కుమారులు పుట్టారు. వారిని ప్రచేతసులు అంటారు.

సర్వే ప్రచేతసో నామ ధనుర్వేదస్య పారగాః। అపృథగ్ధర్మచరణాస్తేఽతప్యన్త మహత్తపః। దశవర్షసహస్రాణి సముద్రసలిలేశయాః ।। ౨.

వారు అందరూ ప్రచేతసులు అని పిలవబడేవారు. ధనుర్వేదంలో నిపుణులు, ధర్మాన్ని ఏకముగా ఆచరించేవారు. వారు పదివేల సంవత్సరాలు సముద్ర జలాల్లో పడుకుని గొప్ప తపస్సు చేశారు.

తపశ్చరత్సు పృథివీం ప్రచేతఃసు మహీరుహాః। అరక్ష్యమాణామావవృర్బభూవాథ ప్రజాక్షయః ।। ౨.

ప్రచేతసులు తపస్సు చేస్తున్నప్పుడు, భూమిపై చెట్లు నిర్బంధం లేకుండా పెరిగిపోయాయి. దాంతో ప్రాణులు తగ్గిపోవడం జరిగింది.

ప్రత్యాహతే తదా తస్మింశ్చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః । నాశకన్ మారుతో వాతుం వృతం ఖమభవద్ద్రుమైః। దశవర్షసహస్రాణి న శేకుశ్చేష్టితుం ప్రజాః ।। ౨.

ఆ చాక్షుష మను కాలానికి మధ్యలో, ఆకాశం చెట్లతో పూర్తిగా మూసుకుపోయి, గాలి ఊదలేకపోయింది. దాంతో పది వేలు సంవత్సరాలు ప్రాణులు కదలలేక, ఏ పనీ చేయలేక నిలిచిపోయారు.

తదుపశ్రుత్య తపసా సర్వే యుక్తాః ప్రచేతసః। ముఖేభ్యో వాయుమగ్నిఞ్చ ససృజుర్జ్జాతమన్యవః ।। ౨.

ఇలా జరిగిందని విని, తపస్సులో నిమగ్నమైన ప్రతిచేతసులు కోపంతో, తమ నోళ్ల నుండి గాలినీ, అగ్నినీ విడిచిపెట్టారు.

ఉన్మూలానథ తాన్ వృక్షాన్ కృత్వా వాయురశోషయత్। తానగ్నిరదహద్వోర ఏవమాసీద్ ద్రుమక్షయః ।। ౨.

ఆ తర్వాత గాలి ఆ చెట్లను పెకిలించి ఎండబెట్టింది. అగ్ని వాటిని కాల్చేసింది. ఈ విధంగా చెట్లు నాశనం అయ్యాయి.

ద్రుమక్షయమథో బుద్ధ్వా కిఞ్చిచ్ఛేషేషు శాఖిషు। ఉపగమ్యాబ్రవీదేతాన్ రాజా సోమః ప్రచేతసః ।। ౨.

చెట్ల నాశనం తెలిసిన తర్వాత, కొంత కొమ్మలు మాత్రమే మిగిలినప్పుడు, సోముడు రాజు ప్రతిచేతసులను దగ్గరకు వచ్చి ఇలా అన్నాడు.