శ్రాద్ధం దత్త్వా చ భుక్త్వా చ మైథునం యో నిషేవతే। పితరస్తస్య తం మాసం రేతఃస్థా నాత్ర సంశయః ।। ౧౭.
శ్రాద్ధంలో దానం చేసి, తినిపించి, తరువాత స్త్రీతో సంయోగం కలిగినవాడి రేతస్సులో ఆ నెలంతా పితృదేవతలు ఉంటారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
తస్మాదతిథయే దేయం భోజయేద్బ్రహ్మచారిణమ్। ధ్యాననిష్ఠాయ దాతవ్యం సానుక్రోశాయ ధార్మికమ్ ।। ౧౭.
కాబట్టి, అతిథికి దానం చేయాలి, బ్రహ్మచారిని భోజనం పెట్టాలి, ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉన్నవారికి, దయగల ధార్మికులకు కూడా దానం చేయాలి.
యతిం వా వాలఖిల్యాన్ వా భోజయేచ్ఛ్రాద్ధకర్మ్మణి। వానప్రస్థోపకుర్వ్వాణః పూజామాత్రేణ తోషితః ।। ౧౭.
శ్రాద్ధంలో యతిని లేదా వాలఖిల్యులను భోజనం పెట్టవచ్చు. వానప్రస్థుడు ఉంటే, అతడికి కేవలం గౌరవం చూపినా తృప్తి చెందుతాడు.
గృహస్థం భోజయేద్యస్తు విశ్వేదేవాస్తు పూజితాః। వానప్రస్థేన ఋషయో వాలఖిల్యైః పురన్దరః ।। ౧౭.
గృహస్థుడిని భోజనం పెట్టినవాడి ద్వారా విశ్వదేవతలు పూజించబడతారు. వానప్రస్థుడు భోజనం చేసినప్పుడు ఋషులు తృప్తి చెందుతారు, వాలఖిల్యులు తినినప్పుడు ఇంద్రుడు సంతోషిస్తాడు.
యతీనాం పూజనే చాపి సాక్షాద్బ్రహ్మా తు పూజితః। ఆశ్రమాః పావనాః పఞ్చ ఉపధాభిరనాశ్రమాః ।। ౧౭.
యతుల పూజలో బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా పూజించబడతాడు. ఐదు ఆశ్రమాలు పవిత్రం చేస్తాయి, కానీ ఆశ్రమాలకు బయట, తప్పుడు గుర్తులు ధరించినవారు పవిత్రం చేయరు.
చత్వార ఆశ్రమాః పూజ్యాః శ్రాద్ధే దైవే తథైవ చ। చతురాశ్రమబాహ్యేభ్యః శ్రాద్ధం నైవ ప్రదాపయేత్ ।। ౧౭.
నాలుగు ఆశ్రమాలవారు శ్రాద్ధంలో, అలాగే దైవకార్యాలలో కూడా గౌరవించబడాలి. ఈ నాలుగు ఆశ్రమాలకు బయటవారితో శ్రాద్ధాన్ని చేయించకూడదు.
స తిష్ఠేద్వా బుభుక్షుస్తు చతురాశ్రమబాహ్యతః। అయతి ర్మోక్షవాదీ చ ఉభౌ తౌ పఙ్క్తిదూషకౌ ।। ౧౭.
ఎవరైనా ఆకలితో ఉన్నా, నాలుగు ఆశ్రమాలకు బయట ఉంటే, లేదా నియమాలు పాటించని తపస్వి అయితే, ఇద్దరూ భోజన వరుసను అపవిత్రం చేస్తారు.
వృథాముణ్డాశ్చ జటిలాః సర్వే కార్ప్పటికాస్తథా। నిర్ఘృణాన్ భిన్నవృత్తాంశ్చ సర్వభక్షాన్ వివర్జయేత్ ।। ౧౭.
వృథాగా ముండలు, జటాధారులు, చిందీచీరలు ధరించినవారు, క్రూరులు, తప్పు ప్రవర్తన కలవారు, అన్నివిధాలా తినేవారు—ఇవాళ్లందరినీ దూరంగా ఉంచాలి.
కారుకాదీననాచారాన్ సర్వవేదబహిష్కృతాన్। గాయనాన్ దేవవృత్తాంశ్చ హవ్యకవ్యేషు వర్జయేత్ ।। ౧౭.
పాటలు పాడేవాళ్లు, నాట్యకారులు, నటులు, వేదాలకు బహిష్కృతులైనవారు, దేవతల కథలు చెప్పేవారు — వీరిని దేవతలకు లేదా పితృదేవతలకు నైవేద్యాలు సమర్పించే వేళ దూరంగా ఉంచాలి.
ద్విజేష్వపి కృతం నిత్యం శ్రాద్ధకర్మ్మణి వర్జయేత్ ।। ౧౭.
వారు ద్విజులు అయినా సరే, ఇలాంటి పనులు చేసే వారిని ఎప్పుడూ శ్రాద్ధకార్యానికి పిలవకూడదు.
ఏతేషు వర్త్తతే యశ్చ కృత్స్వవర్ణం స గచ్ఛతి। యోఽశ్నాతి సహ శూద్రేణ సర్వే తే పఙ్క్తిదూషకాః ।। ౧౭.
ఇలాంటి పనుల్లో పాల్గొనేవాడు తన వర్ణాన్ని పూర్తిగా కోల్పోతాడు. అలాగే, శూద్రునితో కలిసి భోజనం చేసే వారందరూ శ్రాద్ధపంక్తిని అపవిత్రం చేస్తారు.
వ్యాపాదనం శక్తినిబర్హణం కృషిర్వాణిజ్యకార్య్యం పశుపాలనం చ। శుశ్రూషణం వాప్యగురో రహో వా కార్య్యం నైతద్విద్యతే బ్రాహ్మణస్య ।। ౧౭.
బ్రాహ్మణుడికి హత్య, బలవంతంగా నిర్బంధించడం, వ్యవసాయం, వ్యాపారం, పశుపోషణ, బ్రాహ్మణేతరులకు సేవ చేయడం, రహస్యంగా పనులు చేయడం — ఇవేవీ యోగ్యమైన వృత్తులు కావు.
యే తు విప్రాః స్థితా నిత్యం జ్ఞానినో ధ్యానినస్తథా। మిథ్యాసఙ్కల్పినః సర్వే దుర్వృత్తా వా ద్విజాతయః ।। ౧౭.
జ్ఞానంలో, ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉన్న బ్రాహ్మణులు అయినా, అబద్ధ సంకల్పంతో ఉండేవారు లేదా చెడు ప్రవర్తన కలిగిన ద్విజులు — వీరందరినీ పతితులుగా పరిగణించాలి.
మిథ్యాతత్త్వవిదో వర్జ్జ్యాస్తథా దమ్భవిషూచకాః। ఉపపాతకసంయుక్తాః పాతకైశ్చ విశేషతః ।। ౧౭.
తప్పు సిద్ధాంతాలను తెలిసినవారు, దంభికులు, మోసగాళ్లు, చిన్నపాపాలు లేదా పెద్దపాపాలతో కలిసినవారు — వీరిని దూరంగా ఉంచాలి.
వేదే నియోగదాతారో లోభమోహఫలార్థినః। బ్రహ్మవిక్రయిణశ్చైవ శ్రాద్ధకర్మ్మణి వర్జితాః ।। ౧౭.
వేదపఠనం కోసం పారితోషికాన్ని ఆశించే వారు, లోభం లేదా మోహంతో లాభం కోసం చేసే వారు, వేదాన్ని అమ్మే వారు — వీరిని శ్రాద్ధకార్యానికి పిలవకూడదు.
న నియోగోఽస్తి వేదానాం యో నియుఙ్క్తే స పాపకృత్। భోక్తా వేదఫలాద్భ్రశ్యేద్దాతా దానఫలాత్తథా ।। ౧౭.
వేదాలకు పారితోషికం ఇవ్వడం లేదు; ఎవరు ఇలాచేస్తే వారు పాపం చేస్తారు. వేదఫలాన్ని ఆస్వాదించే వారు దాని ఫలాన్ని కోల్పోతారు; ఇచ్చేవారు కూడా దానఫలాన్ని కోల్పోతారు.
భృతోఽధ్యాపయతే యస్తు భృతకాధ్యాపితస్తు యః । నార్హతస్తావపి శ్రాద్ధం బ్రహ్మణః క్రియవిక్రయీ ।। ౧౭.
పారితోషికానికి బోధించేవాడు, పారితోషికానికి నేర్చుకునేవాడు ఇద్దరూ శ్రాద్ధానికి అర్హులు కారు; ఎందుకంటే వారు పవిత్రకార్యాలను వ్యాపారంగా మార్చారు.
క్రయవిక్రయిణౌ చైవ జీవితార్థం విగర్హితౌ। వృత్తిరేషా తు వైశ్యస్య బ్రాహ్మణస్య తు పాతకమ్ ।। ౧౭.
జీవిక కోసం కొనుగోలు, అమ్మకాలు చేసే వారు ఇద్దరూ నిందించబడతారు. ఇది వైశ్యుని వృత్తి; బ్రాహ్మణుడికి మాత్రం పాపం.
ప్రాహుర్వేదాన్ వేదవిదో వేదాన్ యశ్చోపజీవతి ౧౭.
వేదాలను తెలిసిన వారు చెబుతారు — వేదాలపై ఆధారపడి జీవించే వారిని కూడా తప్పు చేసినవారిగా పరిగణించాలి.
వృథా దారాంశ్చ యో గచ్ఛేద్యో యజేత వృథాధ్వరే। నార్హతస్తావపి శ్రాద్ధం ద్విజో యశ్చైవ నాస్తికః ।। ౧౭.
అర్థం లేకుండా పరస్త్రీని ఆశించే వారు, ప్రయోజనం లేకుండా యజ్ఞం చేసే వారు, నాస్తికుడైన ద్విజుడు — వీరంతా శ్రాద్ధానికి అర్హులు కారు.
ఆత్మార్థం యః పచేదన్నం న దేవాతిథికారకః। నార్హతస్తావపి శ్రాద్ధం పతితౌ బ్రహ్మరాక్షసౌ ।। ౧౭.
తాను మాత్రమే తినేందుకు అన్నం వండే వారు, దేవతలకు లేదా అతిథులకు ఇవ్వని వారు, పతితులు, బ్రహ్మరాక్షసులు — వీరందరూ శ్రాద్ధానికి అర్హులు కారు.
స్త్రియో నక్తంపరా యేషాం పరదారరతాశ్చ యే। అర్థకామ రతాశ్చైవ న తాన్ శ్రాద్ధేషు భోజయేత్ ।। ౧౭.
వారి భార్యలు రాత్రిపూట బయటకు వెళ్లేవారు, పరస్త్రీలో ఆసక్తి కలిగినవారు, ధనం, కామంలో మునిగిపోయినవారు — వీరిని శ్రాద్ధంలో భోజనం చేయించకూడదు.
వర్ణాశ్రమాణాం ధర్మ్మేషు విరుద్ధాః శ్రాద్ధకర్మ్మణి। స్తేనశ్చ సర్వయాజీ చ సర్వే తే పఙ్క్తిదూషకాః ।। ౧౭.
వర్ణాశ్రమ ధర్మాలకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించే వారు, దొంగలు, అన్ని యజ్ఞాలు చేసే వారు — వీరందరూ శ్రాద్ధపంక్తిని అపవిత్రం చేస్తారు.
యశ్చ సూకరవద్భుఙ్క్తే యశ్చ పాణితలే ద్విజః। న తదశ్నన్తి పితరో యశ్చ వామం సమశ్నుతే ।। ౧౭.
పంది లాగా తినేవాడు, చేతిలో తినే ద్విజుడు, ఎడమ చేతితో తినేవాడు — వీర తినే అన్నాన్ని పితృదేవతలు స్వీకరించరు.
స్త్రీశూద్రాయానుపేతాయ శ్రాద్ధోచ్ఛిష్టం న దాపయేత్। యో దద్యా ద్రాగమోహాత్తు న తద్గచ్ఛేత్పితౄన్సదా ।। ౧౭.
శ్రాద్ధంలో మిగిలిన అన్నాన్ని స్త్రీకి, శూద్రుడికి, ఉపనయనం లేనివారికి ఇవ్వకూడదు. తొందరలో లేదా మోహంతో ఇచ్చినా, అది ఎప్పుడూ పితృదేవతలకు చేరదు.
తస్మాన్న దేయముచ్ఛిష్టమన్నాద్యం శ్రాద్ధకర్మ్మణి। అన్యత్ర దధిసర్పిర్భ్యాం శిష్యే పుత్రాయ నాన్యథా ।। ౧౭.
కాబట్టి, శ్రాద్ధంలో మిగిలిన అన్నాన్ని ఇవ్వకూడదు. పెరుగు, నెయ్యి తప్ప, అవి కూడా శిష్యునికి లేదా కుమారునికి మాత్రమే ఇవ్వాలి, వేరెవరికీ కాదు.
అనుచ్ఛిష్టన్తు దాతవ్యమన్నాద్యం వై విశేషతః। పుష్పమూలఫలైర్వాపి తుష్టిం గచ్ఛన్తి చాన్నతః ।। ౧౭.
మిగిలిపోయినదాన్ని కాకుండా, శుద్ధమైన అన్నపానీయాలను ముఖ్యంగా దానం చేయాలి. పుష్పాలు, మూలికలు, పండ్లను ఇచ్చినా తృప్తి కలుగుతుంది కానీ అన్నం వల్లే ఎక్కువ ఆనందం కలుగుతుంది.
యావన్త్యన్నాని పూతాని యావదుష్ణం న ముఞ్చతి। తావదశ్నన్తి పితరో యావదశ్నన్తి వాగ్యతాః ।। ౧౭.
అన్నం శుద్ధంగా ఉండగా, వేడిగా ఉండగా, మన పితృదేవతలు దాన్ని ఆస్వాదిస్తారు. అలాగే, మాటలో నియమంగా ఉండేవారు తినేంతవరకు వారు కూడా తింటారు.
దానం ప్రతిగ్రహో హోమో భోజనం బలిరేవ చ। సాఙ్గుష్ఠేన తథా కార్య్యం నాసురేభ్యో యథా భవేత్ ।। ౧౭.
దానం, స్వీకారం, హోమం, భోజనం, బలి ఇవన్నీ అంగుళితో చేయాలి. అలా చేస్తే అసురులకు చేసే విధంగా కాకుండా శుద్ధంగా జరుగుతుంది.
ఏతాన్యేవ చ సర్వ్వాణి దానాదీని విశేషతః। అన్తర్జాన్వవిశేషేణ తద్వదాచమనం భవేత్ ।। ౧౭.
దానం మొదలైన అన్ని పనులు, ముఖ్యంగా వేళ్లను కలిపి చేయాలి. అలాగే ఆచమనం కూడా అలాగే చేయాలి.