వాయుపురాణమ్

అహో ధీమంస్త్వయా సూత శ్రాద్ధకల్పస్తు కీర్తితః। శ్రుతో నః శ్రాద్ధకల్పో వై ఋషిభిః పరికీర్తితః ।। ౧౭.

ఓ సూత, నీవు ఎంత తెలివైనవాడివో! శ్రాద్ధ విధానం వివరంగా చెప్పబడింది. మేము ఋషులు వివరించిన శ్రాద్ధ విధానాన్ని విన్నాము.

అతీవ విస్తరో యస్య విశేషేణ ప్రకీర్తితః। వద శేషం మహాప్రాజ్ఞ ఋషేస్తస్య యథామతమ్ ।। ౧౭.

దాని వివరాలు విస్తృతంగా చెప్పబడ్డాయి. మహాజ్ఞానివైనవాడా, ఆ ఋషి చెప్పిన మిగతా విషయాలను కూడా వివరంగా చెప్పు.

కీర్తయిష్యామి తే విప్రా ఋషేస్తస్య మతన్తు తత్। శ్రాద్ధం ప్రతి మహాభాగాస్తన్మే శ్రృణుత విస్తరాత్ ।। ౧౭.

ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఆ ఋషి శ్రాద్ధం గురించి చెప్పిన అభిప్రాయాన్ని మీకు వివరంగా చెప్పబోతున్నాను. అదంతా శ్రద్ధగా వినండి.

ఉక్తం శ్రాద్ధం మయా పూర్వం విధిశ్చ శ్రాద్ధకర్మ్మణి। పరిశిష్టం ప్రవక్ష్యామి బ్రాహ్మణానాం యథాక్రమమ్ ।। ౧౭.

మునుపు నేను శ్రాద్ధాన్ని, దాని క్రమాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు మిగిలిన విషయాలను బ్రాహ్మణుల గురించి క్రమంగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.

న మీమాంస్యాః సదా విప్రాః పవిత్రం హ్యేతదుత్తమమ్। దైవే పిత్ర్యే చ సతతం శ్రూయతే వై పరీక్షణమ్ ।। ౧౭.

బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ దీనిని సందేహించకూడదు, ఎందుకంటే ఇది అత్యంత పవిత్రమైనది. దైవికమైనా, పితృకర్మల్లోనూ ఎప్పుడూ పరిశీలన అవసరమే.

యస్మిన్ దోషాః ప్రదృశ్యేరన్ సద్భిర్వా వర్జితస్తు యః। జానీయాద్వాపి సంవాసాద్వర్జ్జయేత్తం ప్రయత్నతః ।। ౧౭.

ఎవరినైనా లోపాలు కనిపిస్తే, లేదా సద్భావన కలిగినవారు దూరంగా ఉంటే, లేదా పరిచయం ద్వారా తెలిసినా, అలాంటి వారిని జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి.

అవిజ్ఞాతం ద్విజం శ్రాద్ధే పరీక్షేత సదా బుధః । సిద్ధా హి విప్రరూపేణ చరన్తి పృథివీమిమామ్ ।। ౧౭.

శ్రాద్ధంలో తెలియని బ్రాహ్మణుడిని ఎప్పుడూ జ్ఞానవంతుడు పరీక్షించాలి. ఎందుకంటే సిద్ధులు బ్రాహ్మణుల రూపంలో ఈ భూమిపై సంచరిస్తుంటారు.

తస్మాదతిథిమాయాన్తమభిగచ్ఛేత్ కృతాఞ్జలిః। పూజయేచ్చాపి పాద్యేన పాదాభ్యఞ్జనభోజనైః ।। ౧౭.

అందువల్ల, అతిథి వచ్చినప్పుడు చేతులు జోడించి అతని దగ్గరకు వెళ్లాలి. అతనికి పాద్యంతో, పాదాలను తుడిచే నీటితో, భోజనంతో గౌరవించాలి.

ఉర్వీం సాగరపర్యన్తాం దేవా యోగేశ్వరాస్తథా। నానా రూపైశ్చరన్త్యేతే ప్రజా ధర్మ్మేణ పాలయన్ ।। ౧౭.

ఈ భూమిని సముద్రపు అంచు వరకు దేవతలు, యోగేశ్వరులు అనేక రూపాల్లో ధర్మంతో ప్రజలను రక్షిస్తూ సంచరిస్తారు.

అర్చయిత్వా తతో దద్యాద్విప్రాయాతిథయే నరః। వ్యఞ్జనాని చ భక్ష్యాణి ఫలం తేషాం తథైవ చ ।। ౧౭.

అతిథిని గౌరవించిన తరువాత, మనిషి బ్రాహ్మణ అతిథికి వంటకాలు, తినుబండారాలు, అలాగే పండ్లు ఇవ్వాలి.

ఆగ్నిష్టోమం తు పయసా ప్రాప్నుయాద్వై తథాశ్రుతమ్। సర్పిషా తు శుభం చక్షుః షోడశాహఫలం లభేత్। మధునా త్వతిరాత్రస్య ఫలం చ సమవాప్నుయాత్ ।। ౧౭.

పాలు సమర్పిస్తే అగ్నిష్టోమ యజ్ఞ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. నెయ్యి సమర్పిస్తే మంగళకరమైన దృష్టిని, పదహారు రోజుల యజ్ఞ ఫలితాన్ని పొందుతాడు. తేనె సమర్పిస్తే అతిరాత్ర యజ్ఞ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

తత్ప్రాప్నుయాచ్ఛ్రద్దధానో నరో వై సర్వైః కామైర్భోజయేద్యస్తు విప్రాన్। సర్వార్థదః సర్వవిప్రాతిథౌ యః ఫలం భుఙ్క్తే సర్వమేధస్య నిత్యమ్ ।। ౧౭.

శ్రద్ధతో బ్రాహ్మణులకు కావలసిన అన్నీ ఇచ్చి భోజనం పెట్టేవాడు అన్ని ఫలితాలను పొందుతాడు. అన్ని బ్రాహ్మణ అతిథులను గౌరవించేవాడు ఎల్లప్పుడూ అన్ని యజ్ఞాల ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.

యస్తు శ్రాద్ధేఽతిథిం ప్రాప్య దైవే వాప్యవమన్యతే। తం వై దేవా విశ్వయన్తి హోతా యద్వత్ పరాం వసుమ్ ।। ౧౭.

శ్రాద్ధంలో లేదా దైవకార్యంలో అతిథి వచ్చినప్పుడు అతన్ని నిర్లక్ష్యం చేసినవాడిని దేవతలు వదిలిపెడతారు, యజ్ఞంలో హోతా అప్రయోజకమైన హవిస్సును వదిలిపెట్టినట్లే.

దేవాశ్చ పితరశ్చైవ వహ్నిశ్చైవ హి తాన్ ద్విజాన్ । ఆవిశ్య భుఞ్జతే తద్వై లోకానుగ్రహకారణాత్ ।। ౧౭.

దేవతలు, పితృదేవతలు, అగ్ని — వీరంతా ద్విజులకు ప్రవేశించి, లోకానికి మేలు చేయాలనే ఉద్దేశంతో, వారి ద్వారా భోజనం చేస్తారు.

అపూజితా దహన్త్యేతే దద్యుః కామాంశ్చ పూజితాః। సర్వస్వేనాపి తస్మాద్వై పూజయేదతిథీన్ సదా ।। ౧౭.

అతిథులను గౌరవించకపోతే వారు బాధిస్తారు; గౌరవిస్తే మన కోరికలు తీర్చుతారు. అందుకే, ఎంతటి ఆస్తి ఉన్నా, ఎప్పుడూ అతిథులను గౌరవించాలి.

వానప్రస్థో గృహస్థశ్చ గృహమభ్యాగతోఽథవా। బాలాః ఖిన్నా యతిశ్చైవ జానీయాదతిథీన్ సదా ।। ౧౭.

వనప్రస్థుడు, గృహస్థుడు, ఇంటికి వచ్చినవాడు, పిల్లలు, అలసిపోయినవారు, యతి — వీరందరినీ ఎప్పుడూ అతిథులుగా గుర్తించాలి.

అభ్యాగతో యాచకః స్యాదతిథిః స్యాదయాచకః। అతిథేరతిథిః శ్రేష్ఠః సోఽతిథిర్యోగ ఉచ్యతే ।। ౧౭.

వచ్చి అడిగేవాడు అతిథి, అడగని వాడూ అతిథే. అతిథుల్లో, ఆహ్వానం లేకుండానే వచ్చినవాడే ఉత్తముడు; వాడినే నిజమైన అతిథి అంటారు.

న ఘోరో నాపి సఙ్కీర్ణో నావిద్యో న విశేషవిత్। న చ సన్తో న సమృద్ధో న సేవీ నాచరోఽతిథిః ।। ౧౭.

అతిథి భయంకరుడు కాదు, కలిసిపోయినవాడు కాదు, అజ్ఞాని కాదు, తేడాలు తెలిసినవాడు కాదు; అతను సద్గుణవంతుడు కాదు, ధనికుడు కాదు, సేవకుడు కాదు, నియమాలు పాటించేవాడు కూడా కాదు.

పిపాసితాయ శ్రాన్తాయ భ్రాన్తాయాతిబుభుక్షతే। తస్మై సత్కృత్య దాతవ్యం యజ్ఞస్య ఫలమిచ్ఛతా ।। ౧౭.

దాహంగా ఉన్నవాడికైనా, అలసిపోయినవాడికైనా, దారి తప్పినవాడికైనా, బాగా ఆకలిగా ఉన్నవాడికైనా, యజ్ఞ ఫలితాన్ని కోరేవాడు గౌరవంగా భోజనం పెట్టాలి.

ఆరుహ్య భృగుతుఙ్గోషు గత్వా పుణ్యాం సరస్వతీమ్। ఆపగాం తు నదీ పుణ్యాం గఙ్గా దేవీ మహానదీ ।। ౧౭.

భృగుపర్వతాలను ఎక్కి, పవిత్రమైన సరస్వతీ నదిని చేరి, పవిత్రమైన గంగా దేవీ అనే మహానదిని దర్శించినవాడు —

హిమవత్ప్రభవా నద్యో యాశ్చాన్యా ఋషిపూజితాః । సరస్తీర్థాభిసంవేద్యా నదీ నవవహాస్తథా ।। ౧౭.

హిమవంత్ పర్వతాల నుంచి పుట్టే నదులు, ఋషులు పూజించిన ఇతర పవిత్ర నదులు, సరస్సులు, తీర్థాలు, అలాగే తొమ్మిది ప్రవాహాల నదులు —

గత్వైతాన్ ముచ్యతే పాపైః స్వర్గే నిత్యం మహీయతే। దశరాత్రమశౌచన్తు ప్రోక్తం వై మృతసూతకే ।। ౧౭.

వీటిని సందర్శించినవాడు పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు, స్వర్గంలో ఎప్పుడూ గౌరవం పొందుతాడు. మరణం, జననం జరిగినప్పుడు పది రాత్రులు అశౌచంగా ఉండాలి.

బ్రాహ్మణస్య విశేషేణ క్షత్రియే ద్వాదశ స్మృతమ్। అర్ద్ధం మాసన్తు వైశ్యస్య మాసాచ్ఛూద్రస్తు శుధ్యతి ।। ౧౭.

బ్రాహ్మణుడికి ప్రత్యేకంగా పది రాత్రులు; క్షత్రియుడికి పన్నెండు రాత్రులు; వైశ్యుడికి పది ఐదు రోజులు; శూద్రుడు నెల రోజుల తర్వాత శుద్ధి పొందుతాడు.

ఉదక్యా సర్వవర్ణానాం త్రిరాత్రేణ తు శుద్ధయతి। ఉదక్యాం సూతికాఞ్చైవ శ్వానమన్త్యావసాయినమ్ ।। ౧౭.

నీళ్లు తేవడమే పని అయిన స్త్రీ వల్ల కలిగిన అశౌచం అన్ని వర్ణాలవారికీ మూడు రాత్రుల్లో పోతుంది; ప్రసూతి అయిన స్త్రీ, శవాన్ని లేదా కుక్కను తాకినవారికీ ఇదే విధానం.

నగ్నాదీన్ మృతహారాంశ్చ స్పృష్ట్వాఽశౌచం విధీయతే। స్నాత్వా సచైలో మృద్భిస్తు ద్వాదశభిస్తు శుధ్యతి ।। ౧౭.

నగ్నులను, శవాన్ని మోయేవారిని తాకితే అశౌచం కలుగుతుంది. అప్పుడప్పుడు బట్టలు వేసుకుని, మట్టి పన్నెండు సార్లు ఉపయోగించి స్నానం చేస్తే శుద్ధి వస్తుంది.

ఏతదేవ భవేచ్ఛౌచం మైథునే నవభిస్తథా। మృదా ప్రక్షాల్య హస్తౌ తు కుర్యాచ్ఛౌచవిధిన్నరః ।। ౧౭.

మైతునం తర్వాత కూడా ఇదే శౌచ విధానం ఉంటుంది, కానీ మట్టి తొమ్మిది సార్లు ఉపయోగించాలి. చేతులు మట్టితో కడిగి శౌచాన్ని పాటించాలి.

ప్రక్షాల్య చాద్భిర్హస్తౌ చ స్నాత్వా చైవ మృదా పునః। మృదం గుహ్యే తతో ద్విస్తు పునరేవ మృదం బుధః ।। ౧౭.

చేతులను నీటితో కడిగి, మళ్లీ మట్టితో స్నానం చేసి, రహస్యాంగంలో రెండు సార్లు మట్టి వేసి, మళ్లీ మట్టిని ఉపయోగించాలి.

ఏవం శౌచ విధిర్దృష్టః సర్వవర్ణేషు నిత్యదా। పరిదద్యాన్మృదస్తిస్రో హస్తపాదావసేచనమ్ ।। ౧౭.

ఇలా శౌచ విధానం అన్ని వర్ణాలలో ఎప్పుడూ పాటించాలి. చేతులు, కాళ్లు కడుక్కోవడానికి మట్టిని మూడు సార్లు ఉపయోగించాలి.

ఆరణ్యం శౌచమేతత్తు గ్రామ్యం వక్ష్యామ్యతః పరమ్। మృదస్తిస్రః పాదయోస్తు హస్తయోస్తిస్ర ఏవ చ ।। ౧౭.

ఇది అరణ్యంలో పాటించే శౌచ విధానం. ఇప్పుడు గ్రామంలో చేసే విధానాన్ని చెబుతాను: కాళ్లకు మూడు సార్లు, చేతులకు కూడా మూడు సార్లు మట్టిని ఉపయోగించాలి.