వాయుపురాణమ్

కృచ్ఛ్రేణ మహతా సోఽపి ప్రనష్టాస్వోషధీషు వై । స కల్పయిత్వా వత్సన్తు చాక్షుషం మనుమీశ్వరః । పృథుర్దుదోహ సస్యాని స్వతలే పృథివీం తతః

తనకు చాలా కష్టంగా ఉన్నా, వైన్యుడు మొక్కలను కోల్పోయాడు. తరువాత ప్రభువు చాక్షుష మనువును దూడగా చేసి, భూమి మీద పంటలను పాలు పీల్చినట్టు పొందాడు.

సస్యాని తేన దుగ్ధాని వైన్యేన తు వసున్ధరామ్ । మనుఞ్చ చాక్షుషం కృత్వా వత్సమ్పాత్రే చ భూమయే । తేనాన్నేన తదా తా వై వర్త్తయన్తే ప్రజాః సదా

వైన్యుడు భూమిని పంటలకు పాలు పీల్చాడు. చాక్షుష మనువును దూడగా చేసి, ఒక పాత్రను భూమికి ఉపయోగించి, ఆ ఆహారంతో ప్రజలు ఎప్పుడూ జీవించేవారు.

ఋషిభిః స్తూయతే వాపి పునర్దుగ్ధా వసున్ధరా । వత్సః సోమస్త్వభూత్తేషాం దోగ్ధా చాపి బృహస్పతిః

మళ్ళీ ఋషులు భూమిని స్తుతించి, పాలు పీల్చారు. వారి దూడ సోముడు, పాలు పీల్చినవాడు బృహస్పతి.

పాత్రమాసీత్తు ఛన్దాంసి గాయత్ర్యాదీని సర్వశః । క్షీరమాసీత్తదా తేషాం తపో బ్రహ్మ చ శాశ్వతమ్

పాత్రగా గాయత్రి మొదలైన అన్ని వేద ఛందస్సులు ఉండేవి. వారి పాలు తపస్సు, శాశ్వతమైన బ్రహ్మం.

పునః స్తుత్వా దేవగణైః పురన్దరపురోగమైః । సౌవర్ణం పాత్రమాదాయ అమృతం దుదుహే తదా । తేనైవ వర్త్తయన్తే చ దేవా ఇన్ద్రపురోగమాః

మళ్ళీ పురందరుడు మొదలైన దేవతలు స్తుతించి, బంగారు పాత్రను తీసుకుని, అమృతాన్ని పాలు పీల్చారు. ఆ అమృతంతో ఇంద్రుని నేతృత్వంలో ఉన్న దేవతలు జీవిస్తున్నారు.

నాగైశ్చ స్తూయతే దుగ్ధా విషం క్షీరం తదా మహీ । తేషాఞ్చ వాసుకిర్దోగ్ధా కాద్రవేయా మహౌజసః

నాగులు స్తుతించగా, భూమి విషాన్ని పాలు లాగా ఇచ్చింది. వారిలో వాసుకి పాలు పీల్చినవాడు, కాద్రువు కుమారులు దూడలు.

నాగానాం వై ద్విజశ్రేష్ఠ సర్పాణాఞ్చైవ సర్వశః । తేనైవ వర్త్తయన్త్యుగ్రా మహాకాయా మహోల్బణాః । తదాహారాస్తదాచారాస్తద్వీర్యాస్తు సదాశ్రయాః

ఓ ఉత్తమ ద్విజుడు, నాగులు, అన్ని సర్పాలు ఆ విషంతోనే జీవిస్తారు. వారు భయంకరులు, పెద్ద శరీరాలు కలవారు, మహాశక్తివంతులు. వారి ఆహారం, ఆచారం, శక్తి అన్నీ దానిపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి.

శ్రామ(ఆమ)పాత్రే పునర్దుగ్ధా త్వన్తర్ద్ధానమియం మహీ । వత్సం వైశ్రవణం కృత్వా యక్షైః పుణ్యజనైస్తథా ॥౨.౧.

మళ్ళీ, లక్కపాత్రలో భూమి రహస్య ధనాలను పాలు లాగా ఇచ్చింది. వైశ్రవణుడిని దూడగా చేసి, యక్షులు, పుణ్యజనులతో కలిసి.

౬౨.౧౮౨ దోగ్ధా చ జతునాభస్తు పితా మణివరస్య సః । యక్షాత్మజో మహాతేజా వశీ స సుమహాబలః । తేన తే వర్త్తయన్తీతి పరమర్షిరువాచ హ

మణుల అధిపతి తండ్రి అయిన జటునాభుడు పాలు పీల్చినవాడు. అతడు యక్షుని కుమారుడు, మహాతేజస్సు, మహాబలుడు. ఆ ధనంతో వారు జీవిస్తారని పరమ ఋషి చెప్పారు.

రాక్షసైశ్చ పిశాచైశ్చ పునర్దుగ్ధా వసున్ధరా । బ్రహ్మోపేతస్తు దోగ్ధా వై తేషామాసీత్కుబేరకః

రాక్షసులు, పిశాచులు మళ్ళీ భూమిని పాలు పిండారు. వాళ్లకు పాలిచ్చినవాడు బ్రహ్మశక్తితో కూడిన కుబేరుడు.

రక్షః సుమాలీ బలవాన్క్షీరం రుధిరమేవ చ । కపాలపాత్రే నిర్దుగ్ధా అన్తర్ద్ధానఞ్చ రాక్షసైః । తేన క్షీరేణ రక్షాంసి వర్త్తయన్తీహ సర్వశః

బలవంతుడు అయిన రాక్షసుడు సుమాలి, పాలను రక్తంగా తీసుకొని, కపాలంలో పోసి, రాక్షసులు దాన్ని కనిపించకుండా చేశారు. ఆ రక్తంతో రాక్షసులు ఇక్కడ అన్ని విధాలా జీవించేవారు.

పద్మపాత్రే పునర్దుగ్ధా గన్ధర్వైరప్సరోగణైః । వత్సం చిత్రరథం కృత్వా శుచీన్ గన్ధాస్తథైవ చ

గంధర్వులు, అప్సరసులు మళ్ళీ భూమిని పాలు పిండారు. పద్మాన్ని పాత్రంగా తీసుకొని, చిత్రరథుడిని దూడగా చేసి, పవిత్రమైన సుగంధాలను పొందారు.

తేషాం విశ్వావసుస్త్వాసీద్దోగ్ధా పుత్రో మునేః శుచిః । గన్ధర్వరాజోఽతిబలో మహాత్మా సూర్యసన్నిభః

వాళ్లలో విశ్వావసు అనే మునిపుత్రుడు, పవిత్రుడైన గంధర్వరాజు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే మహాత్ముడు పాలిచ్చేవాడు.

శైలైశ్చ స్తూయతే దుగ్ధా పునర్దేవీ వసున్ధరా । తత్రౌషధీర్మూర్త్తిమతీ రత్నాని వివిధాని చ

పర్వతాలు భూమిని స్తుతిస్తూ మళ్ళీ పాలు పిండాయి. అక్కడ ఔషధాలు, వివిధ రత్నాలు బయటపడ్డాయి.

వత్సస్తు హిమవాంస్తేషాం మేరుర్దోగ్ధా మహాగిరిః । పాత్రన్తు శైలమేవాసీత్తేన శైలః ప్రతిష్ఠితః

వాళ్లకు హిమవంతు దూడ, మేరు మహాగిరి పాలిచ్చేవాడు. పాత్ర కూడా పర్వతమే. అందువల్ల ఆ పర్వతం స్థిరంగా నిలిచింది.

స్తూయతే వృక్షవీరుద్భిః పునర్దుగ్ధా వసున్ధరా । పలాశపాత్రమాదాయ దుగ్ధం ఛిన్నప్రరోహణమ్

వృక్షాలు, మొక్కలు భూమిని స్తుతిస్తూ మళ్ళీ పాలు పిండాయి. పలాశపత్రాన్ని పాత్రంగా తీసుకొని, కత్తిరించిన కొత్త మొగ్గలే పాలయ్యాయి.

కామధుక్ పుష్పితః శైలః ప్లక్షో వత్సో యశస్వినీ । సర్వకామదుఘా దోగ్ధ్రీ పృథివీ భూతభావినీ

పుష్పించిన పర్వతమే కామధేను, ప్రసిద్ధి గల ప్లక్షవృక్షం దూడ, భూత భవిష్యత్తులకు అన్ని కోరికలు తీరుస్తూ భూమి పాలిచ్చింది.

సైషా ధాత్రీ విధాత్రీ చ ధారణీ చ వసున్ధరా । దుగ్ధా హితార్థం లోకానాం పృథునా ఇతి నః శ్రుతమ్ । చరాచరస్య లోకస్య ప్రతిష్ఠా యోనిరేవ చ ॥౨.౧.

ఈమె పోషకురాలు, సృష్టికర్త, ధారకురాలు అయిన vasundharā. లోకాలకు మేలు కోసం పృథువు పాలిపించాడని మేము విన్నాము. చరాచర జగత్తుకు ఆధారం, గర్భస్థానమూ ఈమెనే.

ఉత్తరార్ద్ధమ్ -

ఉత్తరార్థం —

సూత ఉవాచ ।। ఆసీదియం సముద్రాన్తా మేదినీతి పరిశ్రుతా। వసు ధారయతే యస్మాద్వసుధా తేన చోచ్యతే ।। ౨.

సూతుడు ఇలా అన్నాడు — సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్న ఈ భూమి మేదినీగా ప్రసిద్ధి చెందింది. ధనం మోయడంవల్ల ఆమెను వసుధా అని కూడా అంటారు.

ఇయఞ్చాసీత్ సముద్రాన్తా మేదినీతి పరిశ్రుతా। దుహితృత్వమనుప్రాప్తా పృథివీత్యుచ్యతే తతః ।। ౨.

ఈ భూమి సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడి మేదినీగా ప్రసిద్ధి చెందింది. కుమార్తెగా స్థానం పొందిన తర్వాత ఆమెను పృథివీ అని పిలుస్తారు.

ప్రథితా ప్రవిభక్తా చ శోభితా చ వసున్ధరా। సస్యాకరవతీ రాజ్ఞా పత్తనాకరమాలినీ। చాతుర్వర్ణ్యసమాకీర్ణా రక్షితా తేన ధీమతా ।। ౨.

వసుధా విశాలంగా విభజించబడి, అందంగా వెలిగింది. పంట పొలాలు, పట్టణాలతో అలంకరించబడి, నాలుగు వర్ణాలతో నిండిపోయి, ఆ ధీమంతుడు అయిన రాజు ఆమెను రక్షించాడు.

ఏవంప్రభావో రాజాసీద్వైన్యః స నృపసత్తమః। నమస్యశ్చైవ పూజ్యశ్చ భూతగ్రామేణ సర్వశః ।। ౨.

అలాంటి మహాశక్తి కలిగిన వైన్యుడు రాజులలో శ్రేష్ఠుడు. భూతగణాలందరూ ఆయనను గౌరవించి పూజించాలి.

బ్రాహ్మణైశ్చ మహాభాగైర్వేదవేదాఙ్గపారగైః। పృథురేవ నమస్కార్యో బ్రహ్మయోనిః సనాతనః ।। ౨.

వేదాలు, వేదాంగాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్న మహాభాగ్యులు అయిన బ్రాహ్మణులు, బ్రహ్మసంతానమైన శాశ్వతుడు అయిన పృథువునే నమస్కరించాలి.

పార్థివైశ్చ మహాభాగైః ప్రార్థయద్భిర్మహద్యశః। ఆదిరాజా న మస్కార్యః పృథుర్వైన్యః ప్రతాపవాన్ ।। ౨.

మహాభాగ్యులు, మహాప్రతిష్ట కోరే రాజులు కూడా, ఆదిరాజు అయిన ప్రతాపవంతుడు వైన్యుడు పృథువును నిర్లక్ష్యం చేయరాదు.

యోధైరపి చ సంగ్రామే ప్రార్థయానైర్జయం యుధి। ఆదికర్త్తా నరాణాం వై నమస్యః పృథురేవ హి ।। ౨.

పోరులో విజయాన్ని కోరే యోధులు కూడా, మానవులలో మొదటిగా కార్యసాధన చేసిన పృథువునే నమస్కరించాలి.

యో హి యోద్ధా రణం యాతి కీర్త్తయిత్వా పృథుం నృపమ్। స ఘోరరూపే సంగ్రామే క్షేమీ తరతి కీర్తిమాన్ ।। ౨.

ఎవడైనా యోధుడు, యుద్ధానికి ముందు పృథు మహారాజును స్తుతించి పోరులోకి వెళితే, భయంకరమైన యుద్ధాన్ని సురక్షితంగా దాటి, కీర్తిని పొందుతాడు.

వైశ్యైరపి చ రాజర్షిర్వైశ్యవృత్తిసమాస్థితైః। పృథురేవ నమస్కార్యో వృత్తిదాతా మహాయశాః ।। ౨.

వైశ్యులలో కూడా, వైశ్యుల వృత్తిని పాటించిన రాజర్షి పృథువు, జీవనోపాధి ఇచ్చినవాడు, గొప్ప పేరుగలవాడు కనుక, ఆయనకు నమస్కరించాలి.

ఏతే వత్సవిశేషాశ్చ దోగ్ధారః క్షీరమేవ చ। పాత్రాణి చ మయోక్తాని సర్వాణ్యేవ యథాక్రమమ్ ।। ౨.

ఈ ప్రత్యేకమైన దూడలు, పాలు దోయగలవారు, పాలు, పాత్రలు — ఇవన్నీ నేను క్రమంగా వివరించాను.