వాయుపురాణమ్

పుణ్డరీకే మహాతీర్థే పుణ్డరీకసమం ఫలమ్। బ్రహ్మతీర్థే మహాతీర్థే అశ్వమేధఫలం లభేత్ ।। ౧౫.

పుండరీక మహాతీర్థంలో పుండరీకానికి సమానమైన ఫలం లభిస్తుంది. బ్రహ్మతీర్థంలో అశ్వమేధ యాగఫలం లభిస్తుంది.

సిన్ధుసాగరసమ్భేదే తదా పఞ్చనదేఽక్షయమ్ । కీరకాత్మా తతః పుణ్యో మణ్డవాయాం చ పర్వతే ।। ౧౫.

సింధు నది సముద్రసంగమంలో, పంచనదిలో చేసిన పుణ్యం ఎప్పటికీ తరుగదు. ఆ తరువాత మండవా పర్వతంలో మనస్సు పవిత్రమవుతుంది.

దేయం సప్తహ్రదే శ్రాద్ధం మానసే చ విశేషతః। మహాకూటే చ వన్దే చ గిరౌ త్రిరౌ త్రికకుదే తథా ।। ౧౫.

సప్తహ్రదాల్లో, ముఖ్యంగా మానస సరస్సులో శ్రాద్ధం చేయాలి. మహాకూట, వంద, గిరి, త్రిర, త్రికకుడ పర్వతాల్లో కూడా చేయాలి.

సన్ధ్యాయాం చ మహావేద్యాం దృశ్యతే మహదద్భుతమ్। అశ్రద్దధానాన్నాభ్యేతి సాభ్యేతి చ ధృతవ్రతాన్ ।। ౧౫.

సంధ్యాసమయంలో మహావేదికపై గొప్ప అద్భుతం కనిపిస్తుంది. విశ్వాసం లేని వారు దగ్గరికి రారు, వ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్నవారు మాత్రం చేరతారు.

జాతవేదః శిలా తత్ర సాక్షాదగ్నేః సనాతనీ। శ్రాద్ధాని చాగ్నికార్యం చ తత్ర కుర్యాత్ సదాక్షయమ్ ।। ౧౫.

అక్కడ జాతవేద అనే శిల ఉంది, అది నిత్యాగ్నికి స్వరూపం. అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం, అగ్నికార్యాలు ఎప్పటికీ తరుగవు.

సంశ్రయిత్వైకమేకేన సాయాహ్నం ప్రతి నిత్యశః। తస్మిన్దేయం సదా శ్రాద్ధం పితౄణామక్షయార్థినా ।। ౧౫.

ప్రతి సాయంత్రం అక్కడ ఒంటరిగా ఉండి, పితృదేవతలకు శాశ్వత ఫలం కోరి ఎప్పుడూ శ్రాద్ధం చేయాలి.

కృతాత్మా వాఽకృతాత్మా వా యత్ర విజ్ఞాయతే నరః। స్వర్గ్యమార్గప్రదం నామ తీర్థం సద్యో వరప్రదమ్। వైరాణ్యుత్సృజ్య తస్మిస్తు దివం సప్తర్షయో గతాః ।। ౧౫.

పరిపూర్ణుడైనా, కాని అయినా, అక్కడ మనిషిగా గుర్తింపు పొందినవారికి ఆ తీర్థం స్వర్గమార్గాన్ని ఇచ్చేది, వెంటనే వరాలిచ్చేది. అక్కడ శత్రుత్వాన్ని వదిలి సప్తర్షులు స్వర్గానికి చేరారు.

అద్యాపి తాని దృశ్యన్తే వైరాణ్యేవ గతాని తు। స్నాత్వా స్వర్గమవాప్నోతి తస్మిస్తీర్థోత్తమే నరః ।। ౧౫.

ఇప్పటికీ అక్కడ శత్రుత్వాన్ని వదిలి వారు వెళ్లిన ప్రదేశాలు కనిపిస్తాయి. ఆ ఉత్తమతీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.

ఖ్యాతమాయతనం తత్ర నన్దిసిద్ధ నిషేవితమ్। నన్దీశ్వరస్య యా మూర్త్తిర్దురాజారైర్న దృశ్యతే ।। ౧౫.

అక్కడ ప్రసిద్ధమైన ఆలయం ఉంది, నంది, సిద్ధులు సేవించే ప్రదేశం. నందీశ్వరుని రూపం దుష్టులకు కనిపించదు.

దృశ్యన్తే కాఞ్చనా యూపాః సఞ్చిష్యే భాస్కరోదయే। కృత్వా ప్రదక్షిణం తే తు గచ్ఛన్త్యన్తర్హితా దివమ్ ।। ౧౫.

అక్కడ బంగారు యూపాలు, భాస్కరోదయ సమయంలో మెరిసిపోతుంటాయి. వాటిని ప్రదక్షిణగా చేసి, వారు కనబడకుండా స్వర్గానికి చేరుతారు.

సర్వతశ్చ కురుక్షేత్రం సుతీర్థఞ్చ విశేషతః। పుణ్యం సనత్కుమారస్య యోగేశస్య మహాత్మనః। కీర్త్త్యతే చ తిలాన్దత్త్వా పితౄణాం వై సదాఽక్షయమ్ ।। ౧౫.

అన్నీ వైపులా కురుక్షేత్రం ఉంది, ముఖ్యంగా ఒక పవిత్రతీర్థం. అది మహాయోగి సనత్కుమారునికి అంకితమైంది. అక్కడ నువ్వులు సమర్పిస్తే, పితృదేవతలకు ఎప్పటికీ తరుగని పుణ్యం లభిస్తుంది.

ఓజసే చాక్షయం శ్రాద్ధం ధర్మరాజనివేశనే। శ్రాద్ధం దత్తమమావస్యాం విధినా చ యథాక్రమమ్ ।। ౧౫.

బలాన్ని పొందేందుకు, ధర్మరాజు గృహంలో చేసిన శ్రాద్ధం ఎప్పటికీ నశించదు. అలాగే, అమావాస్య రోజున నియమానుసారం చేసిన శ్రాద్ధం కూడా అంతే ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.

పునః సన్నిహితానాం వై కురుక్షేత్రే విశేషతః। అర్చయేద్వా పితౄంస్తత్ర సత్పుత్రస్త్వనృణో భవేత్ ।। ౧౫.

మళ్లీ, ముఖ్యంగా కురుక్షేత్రంలో, అక్కడ ఉన్న పితృదేవతలను ఆరాధించాలి. అలా చేసిన వాడే నిజమైన కుమారుడిగా, పితృ ఋణం నుండి విముక్తుడవుతాడు.

వినశనే సరస్వత్యాం ప్లక్షప్రశ్రవణే తథా। వ్యాసతీర్థే సరస్వత్యాం బ్రహ్మక్షేత్రే విశేషతః ।। ౧౫.

సరస్వతి నదిలో లయమయ్యే చోట, ప్లక్షప్రస్రవణ వద్ద, సరస్వతీ నదిలో వ్యాస తీర్థం వద్ద, ముఖ్యంగా బ్రహ్మక్షేత్రంలో—

దేయమోఙ్కారపఠనైః శ్రాద్ధమక్షయమిచ్ఛతా। సర్వతశ్చైవ గఙ్గ్యాం మైనాకే చ నగోత్తమే ।। ౧౫.

శ్రాద్ధం ఎప్పటికీ నిలిచిపోవాలని కోరేవాడు, ఓంకారాన్ని జపిస్తూ అక్కడ శ్రాద్ధం చేయాలి. అలాగే, గంగా నదిలో ఎక్కడైనా, మైనాక అనే గొప్ప పర్వతంపై కూడా చేయవచ్చు.

యమునాప్రభవే చైవ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే । అత్యుష్ణాశ్చాతిశీతాశ్చ ఆపస్తత్ర నిదర్శనమ్ ।। ౧౫.

యమునా నదికి జన్మస్థలంలో స్నానం చేస్తే అన్ని పాపాలు తొలగిపోతాయి. అక్కడ ఉన్న చాలా వేడిగా, చాలా చల్లగా ఉండే నీళ్లు దీనికి గుర్తు.

యమస్య భగినీ పుణ్యా మార్త్తణ్డదుహితా తథా। తత్రాక్షయం తదా శ్రాద్ధం పితృభిః పూర్వకీర్త్తితమ్ ।। ౧౫.

ఆమె యమునికి సోదరి, మర్తండుని కుమార్తె. అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధాన్ని పితృదేవతలు ఎప్పుడో ప్రశంసించారు; అది ఎప్పటికీ నిలిచిపోతుంది.

బ్రహ్మానుగహ్రదే స్నాత్వా సద్యో భవతి బ్రాహ్మణః। తస్మిన్ హి శ్రాద్ధమానన్త్యం జపహోమతపాంసి చ ।। ౧౫.

బ్రహ్మదేవుడు ఇష్టపడ్డ సరస్సులో స్నానం చేస్తే వెంటనే బ్రాహ్మణుడవుతాడు. అక్కడ చేసిన శ్రాద్ధం, జపం, హోమం, తపస్సు—all అవి అంతం లేని ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.

స్థాణుభూతశ్చరంస్తత్ర వసిష్ఠో వై మహాతపాః। అద్యాపి యత్ర దృశ్యన్తే పాదపా మణిచర్చ్చితాః ।। ౧౫.

అక్కడ మహాతపస్వి వశిష్ఠుడు స్థంభంలా నిలబడి తపస్సు చేశాడు. ఇప్పటికీ అక్కడ రత్నాలతో అలంకరించిన చెట్లు కనిపిస్తాయి.

తులా తు దృశ్యతే యత్ర ధర్మాధర్మప్రదర్శినీ। యయా వై తులితం విప్రైస్తీర్థానాం ఫలముత్తమమ్ ।। ౧౫.

అక్కడ ధర్మాధర్మాలను చూపించే తూకం కనిపిస్తుంది. బ్రాహ్మణులు ఆ తూకంతో తీర్తాల గొప్ప ఫలితాన్ని కొలుస్తారు.

పితౄణాం దుహితా యోగా గన్ధకాలీతి విశ్రుతా। చతుర్థో బ్రహ్మణశ్చాంశః పరాశరకులోద్వహః ।। ౧౫.

పితృదేవతల కుమార్తె యోగా, గంధకాలీ అని కూడా ప్రసిద్ధి. ఆమె బ్రహ్మదేవుని నాలుగవ భాగం, పరాశర వంశానికి గొప్పతనం.

వ్యస్య త్వేకం చతుర్ద్ధా తు వేదం ధీమాన్ మహామునిః। మహాయోగం మహాత్మానం యో వ్యాసం జనయిష్యతి ।। ౧౫.

ఆ మహాముని ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విడగొడతాడు. ఆ మహాయోగి, మహాత్ముడు వ్యాసుడిని జన్మనిస్తాడు.

అచ్ఛోదకం నామ సరో యత్రాచ్ఛోదా సముచ్ఛ్రితా । మత్స్యయోనౌ పునర్జాతా నియోగాద్వారణేన తు ।। ౧౫.

అచ్చోదకము అనే సరస్సు అక్కడ ఉంది, అక్కడ అచ్చోదా పైకి వచ్చింది. ఆమె వారణుని ఆజ్ఞతో చేపలో పుట్టింది.

తస్యా యత్రాశ్రమః పుణ్యః పుణ్యకృద్భిర్నిషేవితః। సకృద్దత్తం తు వై శ్రాద్ధమక్షయం సముదాహృతమ్। తస్యాం యోగ సమాధానే దత్తం యుగపదుద్భవేత్ ।। ౧౫.

ఆమె పవిత్ర ఆశ్రమం, ధర్మవంతులు సేవించే స్థలం. అక్కడ ఒక్కసారి చేసిన శ్రాద్ధం ఎప్పటికీ నిలుస్తుంది. యోగసమాధిలో ఇచ్చిన దానం వెంటనే ఫలిస్తుంది.

కుబేరతుఙ్గే వ్యామోచ్చే వ్యాసతీర్థే తథైవ చ। పుణ్యః స బ్రాహ్మణో దద్యాఛ్రాద్ధమానన్త్యమక్షయమ్ ।। ౧౫.

కుబేరుని శిఖరంపై, వ్యామ శిఖరంపై, అలాగే వ్యాస తీర్థంలో బ్రాహ్మణుడు అక్కడ శ్రాద్ధం చేస్తే అనంతమైన, నశించని పుణ్యం పొందుతాడు.

సిద్ధైస్తు సేవితా నిత్యం దృశ్యతే నాకృతాత్మభిః। అనివర్త్తనం తు నన్దాయాం వేద్యాం ప్రాగుత్తరే దిశి ।। ౧౫.

అది సిద్ధులు ఎప్పుడూ సందర్శించే స్థలం, కలుషిత మనస్సు ఉన్నవారు చూడలేరు. నందా అనే ప్రదేశంలో, వేదికపై, ఈశాన్య దిశలో, అక్కడి నుండి తిరిగి రావడం ఉండదు.

సిద్ధక్షేత్రం తు వై జుష్టం యత్ప్రాప్య న నివర్త్తతే। మహాలయే పదం న్యస్తం మహాదేవేన ధీమతా ।। ౧౫.

ఆ సిద్ధుల క్షేత్రం ఎంతో ప్రీతికరం. దాన్ని చేరినవాడు తిరిగి రాడు. ఆ మహాలయంలో, జ్ఞానవంతుడైన మహాదేవుడు తన స్థానం స్థాపించాడు.

దేవ్యాలయే తపస్తప్త్వా ఏకపాదేన ఈశ్వరః। నీహారశ్చ యుగం దివ్యముమాతుఙ్గే స్థితం జలమ్ ।। ౧౫.

దేవీ ఆలయంలో, ఈశ్వరుడు ఒక కాలు మీద నిలబడి తపస్సు చేశాడు. ఉమా శిఖరంపై మబ్బుల్లాంటి దివ్యజలం నిలిచి ఉంది.

ఉమా తుఙ్గే భృగోస్తుఙ్గే బ్రహ్మతుఙ్గే మహాలయే। కాద్రవత్యాం చ శాణ్డిల్యాం గుహాయాం వామనస్య చ ।। ౧౫.

ఉమా శిఖరంపై, భృగు శిఖరంపై, బ్రహ్మ శిఖరంపై, మహాలయంలో, కాద్రవతి వద్ద, శాండిల్య వద్ద, వామనుని గుహలో కూడా పవిత్రత ఉంది.