వాయుపురాణమ్

ఏవం దత్త్వా వరం తేషాం బ్రహ్మా పితృగణైః సహ ౧౪.

ఇలా వారికి వరం ఇచ్చిన తరువాత, బ్రహ్మా పితృదేవతలతో కలిసి...

వేదే పఞ్చ మహాయజ్ఞా నరాణాం సముదాహృతాః । ఏతాన్పఞ్చ మహాయజ్ఞాన్నిర్వపేత్సతతం నరః ।। ౧౪.

వేదాల్లో మనుషులకు ఐదు గొప్ప యజ్ఞాలు చెప్పబడ్డాయి. ఈ ఐదు మహాయజ్ఞాలను ప్రతి మనిషి ఎప్పుడూ చేయాలి.

యత్ర యాస్యన్తి దాతారః సంస్థానం వై నిభోధత। నిర్భయం నిరహఙ్కారం నిఃశోకం నిర్వ్యథక్లమమ్। బ్రహ్మస్థానమవాప్నోతి సర్వకామపురస్కృతమ్ ।। ౧౪.

దానం చేసే వారు మరణించిన తర్వాత ఎక్కడికి వెళ్తారో వినండి. వారు భయమూ లేకుండా, అహంకారమూ లేకుండా, శోకమూ లేకుండా, శ్రమ లేకుండా బ్రహ్మ స్థానం చేరుకుంటారు. అక్కడ అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.

శూద్రేణాపి ప్రకర్త్తవ్యాః పఞ్చైతే మన్త్రవర్జితాః। అతోఽన్యథా తు యో భుఙ్క్తే స ఋణం నిత్యమశ్నుతే ।। ౧౪.

శూద్రుడు కూడా ఈ ఐదు యజ్ఞాలను మంత్రాలు లేకుండా చేయాలి. ఇలా చేయకుండా తినేవాడు ఎప్పుడూ ఋణంలో పడతాడు.

ఋణఞ్చ భుఙ్క్తే పాపాత్మా యః పచేదాత్మకారణాత్। తస్మాన్నిర్వర్త్తయేత్పఞ్చ మహాయజ్ఞాన్సదా బుధః ।। ౧౪.

తన కోసం తానే వండుకుని తినే పాపాత్ముడు కూడా ఋణాన్ని అనుభవిస్తాడు. అందుకే జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ఐదు మహాయజ్ఞాలను చేయాలి.

నైవేద్యం కేచిదిచ్ఛన్తి జీవత్యపి ప్రయత్నతః। ఉదక్పూర్వ్వం బలిం కుర్యాదుదకుమ్భం తథైవ చ ।। ౧౪.

కొంతమంది ఎంతో ప్రయత్నించినా బ్రతికుండగానే నైవేద్యం కోరరు. మొదట నీటితో బలి ఇవ్వాలి, అలాగే నీటి కుంభాన్ని కూడా సమర్పించాలి.

బలిం సువిదితం కుర్యాదుచ్చాదుచ్చతరం క్షిపేత్ । పరశ్రృఙ్గగవాం పూర్వ్వ బలిం సూక్ష్మం సముత్క్షిపేత్ ।। ౧౪.

బలిని సరిగ్గా చేసి, ఎక్కడో పైకీ లేదా దిగువకీ ఉంచాలి. ఇతరుల కొమ్ములు ఉన్న ఆవులకు ముందు భాగంలో సున్నితంగా బలిని ఉంచాలి.

న వినేద్యో భవేత్ పిణ్డః పితౄణాం యస్తు జీవతి। ఇష్టేనాన్నేన భక్ష్యైశ్చ భోజయేత యథావిధి। విధానం వేదవిహితమేతద్వక్ష్యామి యత్నతః ।। ౧౪.

పితృదేవతలు బ్రతికుండగా వారికి పిండం సమర్పించకూడదు. బదులుగా, నియమానుసారం మంచి అన్నం, రుచికరమైన పదార్థాలతో పోషించాలి. ఈ విధానాన్ని వేదంలో చెప్పినట్టు నేను వివరంగా చెప్పుతాను.

దేవదేవా మహాత్మానో హ్యేతేపి పితరో హ్యుత। ఇచ్ఛన్తి కిఞ్చిదాచార్య్యాః పశ్చాత్ పిణ్డనివేదనమ్ ।। ౧౪.

ఈ పితృదేవతలు దేవతలకు కూడా దేవతలు, మహాత్ములు. గురువులు కూడా పిండం సమర్పించిన తర్వాత ఇంకొంతదాన్ని ఆశిస్తారు.

పూజనఞ్చైవ విప్రాణాం సర్వ్వమేవ హి నిత్యశః। తద్ధి ధర్మార్థకుశలానిత్యువాచ బృహస్పతిః ।। ౧౪.

బ్రాహ్మణులను ప్రతిరోజూ అన్ని విధాలా పూజించాలి. ధర్మం, సంపద, నైపుణ్యం ఇవన్నీ అందుకు కారణమని బృహస్పతి చెప్పారు.

పూర్వ్వం నివేదయేత్పిణ్డం పశ్చాద్విప్రాంశ్చ భోజయేత్। యోగాత్మానో మహాత్మానః పితరో యోగ సమ్భవాః। సోమమాప్యాయయన్త్యేతే పితరో యోగమాస్థితాః ।। ౧౪.

ముందుగా పిండాన్ని సమర్పించి, తర్వాత బ్రాహ్మణులను భోజనం పెట్టాలి. యోగంలో స్థిరమైన మహాత్ములు అయిన పితృదేవతలు సోమాన్ని పొందుతూ తృప్తి చెందుతారు.

తస్మాద్దద్యాచ్‌ఛుచిః పిణ్డాన్ యోగిభ్యస్తత్పరాయణః । పితౄణాం హి భవేదేతత్సాక్షాదివ హుతం హవిః ।। ౧౪.

కావున, శుద్ధిగా, భక్తితో యోగులకు పిండాలను సమర్పించాలి. ఇది పితృదేవతలకు నేరుగా హోమంలో హవిస్సు సమర్పించినట్లే అవుతుంది.

బ్రాహ్మణానాం సహస్రేభ్యో యోగీ చాగ్రాసనే యది। యజమానఞ్చ భోక్తౄంశ్చ నౌరివామ్భసి తారయేత్ ।। ౧౪.

వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణుల్లో ఒకరు యోగి అయితే, అతను ముందుగా కూర్చుంటే, ఆ యజ్ఞదాతను, భోజనం చేసే వారిని నౌకలా దాటి తీసుకెళ్తాడు.

అసతాం ప్రగ్రహో యత్ర సతాఞ్చైవ విమాననా। దణ్డో దేవకృతస్తత్ర సద్యః పతతి తారుణః ।। ౧౪.

అర్హత లేనివారికి ఇస్తూ, అర్హుల్ని అవమానించే చోట దేవతల శిక్ష యువకుడి వేగంతో వెంటనే పడుతుంది.

హిత్వాగమం సధర్మాణం బాలిశం యత్ర భోజయేత్। ఆదికర్మ సముత్సృజ్య దాతా తత్ర వినశ్యతి ।। ౧౪.

సరైన సంప్రదాయాన్ని వదిలి, తెలియని వారిని భోజనం పెట్టి, మొదటి కర్మను విస్మరిస్తే, ఆ దాతుడు నశిస్తాడు.

పిణ్డమగ్నౌ సదా దద్యాద్భోగార్థీ తు ప్రయత్నతః । ప్రజార్థీ పత (త్న)యే దద్యాన్మధ్యమం తత్ర పూర్వకమ్ ।। ౧౪.

భోగాన్ని కోరేవాడు ఎప్పుడూ శ్రద్ధగా అగ్నిలో పిండాన్ని సమర్పించాలి. సంతానం కోరేవాడు మధ్య పిండాన్ని కుమారుని కోసం నియమప్రకారం ఇవ్వాలి.

ఉత్తమాం ద్యుతిమన్విచ్ఛన్ గోషు నిత్యం ప్రయచ్ఛతి। ప్రజ్ఞాం పూజాం యశః కీర్త్తిం గోషు నిత్యం ప్రయచ్ఛతి ।। ౧౪.

అత్యుత్తమ తేజస్సు కోరేవాడు ఎప్పుడూ ఉత్తమమైనదాన్ని ఆవులకు ఇవ్వాలి. జ్ఞానం, గౌరవం, కీర్తి, మహిమ ఇవన్నీ ఆవులకు ఎప్పుడూ ఇవ్వాలి.

ప్రార్థయన్దీర్ఘమాయుశ్చ వాయసేభ్యః ప్రయచ్ఛతి। సౌకుమార్యమథాన్విచ్ఛన్ కుక్కుటేభ్యః ప్రయచ్ఛతి ।। ౧౪.

దీర్ఘాయువు కోరేవాడు కాకులకు ఇవ్వాలి. సౌకుమార్యం కోరేవాడు కోడిపిట్లకు ఇవ్వాలి.

ఏవమేతత్సముద్దిష్టం పిణ్డనిర్వపణాత్ ఫలమ్। ఆకాశం శమయేద్వాపి స్థితౌ సుదక్షిణాముఖః। పితౄణాం స్థానమాకాశం దక్షిణా చైవ దిగ్భవేత్ ।। ౧౪.

ఇలా పిండ సమర్పణ వల్ల కలిగే ఫలితాన్ని వివరించాను. నిలబడి దక్షిణ దిశగా లేదా సరిగ్గా దక్షిణదిశను చూసి చేయాలి. పితృదేవతల స్థానం ఆకాశం, వారి దిక్కు దక్షిణదే.

ఏకం విప్రాః పునః ప్రాహుః పిణ్డోద్ధరణమగ్రతః। అనుజ్ఞాతే తు తైర్విప్రైర్వానముద్వియతామితి ।। ౧౪.

పండితులు మళ్లీ చెప్పారు—ముందుగా పిండాన్ని సమర్పించాలి; ఆ బ్రాహ్మణుల అనుమతి వచ్చిన తరువాత, ఆ పిండాన్ని ఎత్తాలి.

పుష్పాణాం చఫలానాం చ భక్ష్యాణామన్నతస్తథా। అగ్రముద్ధృత్య సర్వేషాం జుహుయాజ్జాతవేదసి ।। ౧౪.

పువ్వులు, పండ్లు, తినదగిన అన్నపదార్థాలు—వాటిలో ఉత్తమమైన వాటిని ముందుగా తీసుకుని, అన్నింటినీ జాతవేదస్వరూపుడైన అగ్నిలో సమర్పించాలి.

భక్ష్యమన్నం తథా పేయమనుత్తమఫలాని చ। హుత్వా చాగ్నౌ తతః పిణ్డాన్నిర్వపేద్దక్షిణాముఖః ।। ౧౪.

తినదగిన పదార్థాలు, అన్నం, పానీయాలు, ఉత్తమమైన పండ్లు—వీటిని అగ్నిలో సమర్పించిన తర్వాత, పిండాలను దక్షిణదిశవైపు ఉంచాలి.

స్నిగ్ధైర్భక్ష్యైః సుగన్ధైశ్చ తర్పయేత రసైస్తథా। ఏకాగ్రః పర్యుపాసీత ప్రయతః ప్రాఞ్జలిః స్థితః। తత్పరః శ్రద్దధానశ్చ కామానాప్నోతి మానవః ।। ౧౪.

నూనెతో చేసిన, సువాసనలతో కూడిన తినుబండ్లతో, రుచికరమైన పానీయాలతో పితృదేవతలను తృప్తిపర్చాలి. ఏకాగ్రతతో, శ్రద్ధతో, చేతులు జోడించి, భక్తితో కూర్చుని ఆచరించినవాడు తన కోరికలను పొందుతాడు.

అక్షుద్రత్వం కృతజ్ఞత్వం దాక్షిణ్యం సత్కృతఞ్చ యత్। తతో యజ్ఞఞ్చ దానఞ్చ ప్రయచ్ఛన్తి పితామహాః ।। ౧౪.

లోబం లేకపోవడం, కృతజ్ఞత, దానశీలత, గౌరవం—ఇవి ఉన్నవారికి పితామహులు యజ్ఞాన్నీ, దానాన్నీ ప్రసాదిస్తారు.

అతః పరం విధిం సౌమ్యం భుక్తవత్సు ద్విజాతిషు। ఆనుపూర్వ్యేణ విధినా తన్మే నిగదతః శ్రృణు ।। ౧౪.

ఇప్పుడు, బ్రాహ్మణులు భోజనం చేసిన తరువాత చేయవలసిన మృదువైన విధిని నేను క్రమంగా చెబుతాను; దాన్ని శ్రద్ధగా విను.

ప్రోక్ష్య భూమిమథోద్ధృత్య పూర్వం పితృపరాయణః। తతోఽత్ర వికిరం కుర్యాత్ విధిదృష్టేన కర్మణా ।। ౧౪.

భూమిని ప్రోక్షణ చేసి, ముందుగా లేపి, పితృదేవతలకు అంకితభావంతో, ఆచారానుసారం నైవేద్యాన్ని చల్లాలి.

స్వధాం వాచ్య తతో విప్రా విధివద్భూరి దక్షిణాన్। అన్నశేషమనుజ్ఞాప్య సత్కృత్య ద్విజసత్తమాన్ । ప్రాఞ్జలిః ప్రయతశ్చైవ అనుగమ్య విసర్జయేత్ ।। ౧౪.

తర్వాత, బ్రాహ్మణులు ఆచారప్రకారం 'స్వధా' అని పలికి, విరివిగా దక్షిణా ఇవ్వాలి. అక్కణ్ణుంచి మిగిలిన అన్నానికి అనుమతి తీసుకుని, బ్రాహ్మణులను గౌరవించి, చేతులు జోడించి, భక్తితో వారిని సాగనంపాలి.

సకృదభ్యర్చితాః ప్రీతా భవన్తి పితరోఽన్యయాః। యోగాత్మానో మహాత్మానో విపాప్మానో మహౌజసః ।। ౧౫.

ఒక్కసారి భక్తితో ఆరాధించినప్పుడు, పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు. వారు యోగశక్తితో, మహాత్ములుగా, పాపరహితులుగా, గొప్ప తేజస్సుతో ఉంటారు.

ప్రేత్య చ స్వర్గలాభాయ కామైశ్వర్యం సువిస్తరమ్ । యేషాం చాప్యనుగృహ్ణన్తి మోక్షప్రాప్తిక్రమేణ తు ।। ౧౫.

ఇహలోకాన్ని విడిచిన తర్వాత, స్వర్గప్రాప్తికోసం, కోరికలు, విస్తారమైన ఐశ్వర్యం కోసం, పితృదేవతలు దయచేసినవారికి, క్రమంగా మోక్షప్రాప్తి కూడా కలుగుతుంది.