వాయుపురాణమ్

గ్రామ్యాః కమ్టకినశ్చైవ యజ్ఞియా యేన కేన చ। పూజితాః సమిదర్థే తు పితౄణాం వచనం తథా ।। ౧౩.

ఇంటి వద్ద పెరిగే చెట్లు, ముల్లు చెట్లు, యజ్ఞానికి అనువైనవి, పితృదేవతలకు సమిధలుగా పూజించబడినవి — ఇవన్నీ వాడవచ్చు.

సమిద్భిః కల్కలేయాభిర్జ్జుహుయాద్యో హుతాశనమ్ । ఫలం యత్ కర్మణస్తస్య తన్మే నిగదతః శ్రృణు ।। ౧౩.

కల్కల వృక్ష సమిధలతో అగ్నికి హవనం చేసే వాడికి, ఆ కర్మ ఫలితాన్ని నేను చెప్పుతాను, విను.

ఆయసం సర్వ్వకామీయమశ్వమేధఫలం హి తత్। శ్లేష్మాతకో నక్తమాలః కపిత్థః శాల్మలిస్తథా ।। ౧౩.

ఐయస వృక్షం అన్ని కోరికలను తీరుస్తుంది, అది అశ్వమేధయాగ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది; శ్లేష్మాతక, నక్తమాల, కపిత్థ, శాల్మలి కూడా అలాగే ఫలితాన్ని ఇస్తాయి.

నీపో విభీ తకశ్చైవ వల్లీభిశ్చ తథైవ చ। శకునానాం నివాసశ్చ వర్జయేచ్చ మహీరుహాన్। అయజ్ఞీయాః స్మృతా యే చ వృక్షాంశ్చైవ తు వర్జయేత్ ।। ౧౩.

నీప చెట్టు, విభీతక చెట్టు, అలాగే వల్లెలను కూడా దూరంగా ఉంచాలి. పక్షులు నివసించే చెట్లను, యజ్ఞానికి అనర్హమైన చెట్లను కూడా వదిలేయాలి.

స్వధేతి చైవ మన్త్రాన్తే పితౄణాం వచనం తథా। స్వాహేతి చైవ దేవానాం యజ్ఞకర్మణ్యుదాహృతమ్ ।। ౧౩.

మంత్రం చివరలో పితృదేవతలకు 'స్వధా' అని, దేవతలకు యజ్ఞంలో 'స్వాహా' అని పలకాలి.

సూత ఉవాచ। దేవాశ్చ పితరశ్చైవ తేభ్యోఽన్యే పితరస్తథా। ఆథర్వణవిధిర్హ్యేష ప్రత్యువాచ బృహస్పతిః ।। ౧౪.

సూతుడు చెప్పాడు: దేవతలు, పితృదేవతలు, ఇంకా ఇతర పితృదేవతలకు కూడా ఈ ఆథర్వణ విధిని బృహస్పతి వివరించాడు.

పూజయేచ్చ పితృన్ పూర్వ్వం దేవాశ్చాపి విశేషతః। దేవేభ్యోఽపి పితృన్ పూర్వమర్చయన్తీహ యత్నతః ।। ౧౪.

ముందుగా పితృదేవతలను, తరువాత ప్రత్యేకంగా దేవతలను పూజించాలి. ఇక్కడ పితృదేవతలను దేవతలకు ముందు శ్రద్ధగా ఆరాధిస్తారు.

దక్షస్య దుహితా ఖ్యాతా లోకే విశ్వేతి నామతః। విధినా సా తు ధర్మ్మజ్ఞ దత్తా ధర్మ్మాయ ధర్మ్మతః। తస్యాః పుత్రా మహాత్మానో విశ్వేదేవా ఇతి శ్రుతిః ।। ౧౪.

దక్షుడు కుమార్తె అయిన విశ్వా అని లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందినవారు, ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, ధర్మబద్ధంగా ధర్ముడికి ఇచ్చారు. ఆమెకు పుట్టిన మహాత్ములు విశ్వదేవులు అని శృతి చెబుతోంది.

ప్రఖ్యాతాస్త్రిషు లోకేషు సర్వ్వలోకనమస్కృతాః। సమస్తాస్తే మహాత్మానశ్వేరురుగ్రం మహత్తపః ।। ౧౪.

వారు మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధులు, అందరి ద్వారా నమస్కరించబడే వారు. ఆ మహాత్ములందరికీ గొప్ప తపస్సు ఉంది.

హిమవచ్ఛిఖరే రమ్యే దేవగన్ధర్వసేవితే। సర్వ్వాప్సరోభిశ్చరితం దేవగన్ధర్వ్వసేవితమ్ ।। ౧౪.

హిమవంతుడు శిఖరంపై అందమైన ప్రదేశంలో, దేవతలు, గంధర్వులు సేవించే చోట, అన్ని అప్సరసలు సంచరించే ప్రాంతంలో, దేవతలు, గంధర్వులు సేవించే ప్రదేశంలో వారు ఉన్నారు.

శుద్ధేన మనసా ప్రీతాః పితరస్తానథాబ్రువన్। వరం వృణీధ్వం ప్రీతాఃస్మ కం కామం కరవామహే ।। ౧౪.

శుద్ధమైన మనసుతో సంతోషించిన పితృదేవతలు వారికి ఇలా చెప్పారు: 'మీరు కావలసిన వరాన్ని కోరుకోండి; మేము సంతోషించాము. ఏ కోరికను తీరుస్తామో చెప్పండి.'

ఏవముక్తే తు పితృభిస్తదా త్రైలోక్యభావనః। ప్రజానామధిపో బ్రహ్మా విశవానితీదమబ్రవీత్ ।। ౧౪.

అలా పితృదేవతలు చెప్పిన తరువాత, మూడు లోకాల సృష్టికర్త, ప్రజల అధిపతి అయిన బ్రహ్మా, విశ్వదేవులను ఇలా ఉద్దేశించి పలికాడు.

మహాతేజా మహాదేవస్తపసా తైస్తు తాపితః। తపసా తేన సుప్రీతః కం కామం విదధామి వః ।। ౧౪.

విశాల తేజస్సుతో ఉన్న మహాదేవుడు వారి తపస్సు వల్ల సంతోషించి, 'మీరు ఏ కోరిక కోరుకుంటే అది నేను ఇస్తాను' అని అన్నాడు.

ఏవముక్తాస్తదా విశ్వే బ్రహ్మణా లోకకర్తృణా। ఊచుస్తే సహితాః సర్వ్వే బ్రహ్మాణం లోకభావినమ్ ।। ౧౪.

అప్పుడు లోకాల సృష్టికర్త అయిన బ్రహ్మా ఇలా అడిగినప్పుడు, విశ్వదేవులందరూ కలసి లోకాలను పోషించే బ్రహ్మాను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నారు.

శ్రాద్ధేఽస్మాకం భవేదంశో హ్యేష నః కాంక్షితో వరః । ప్రత్యువాచ తతో బ్రహ్మా తాన్వై త్రిదివపూజితాన్ ।। ౧౪.

'శ్రాద్ధంలో మాకు భాగం కలగాలి; ఇదే మేము కోరుకున్న వరం' అని వారు కోరారు. అప్పుడు స్వర్గంలో పూజింపబడే వారైన వారికి బ్రహ్మా సమాధానం ఇచ్చాడు.

భవిష్యత్యేవమేవేతి కాంక్షితో వో వరస్తు యః। పితృభిస్తు తథేత్యుక్త్వా ఏవమేతన్న సంశయః ।। ౧౪.

'అలా జరుగుతుంది; మీరు కోరుకున్న వరం తప్పకుండా నెరవేరుతుంది' అని బ్రహ్మా అన్నాడు. పితృదేవతలు కూడా 'ఇదే జరుగుతుంది, ఇందులో సందేహం లేదు' అని సమ్మతించారు.

సహాస్మాభిస్తు వో భావ్యం యత్కిఞ్చిత్ క్రియతే త్విహ। అస్మాకం కల్పితే శ్రాద్ధే యుష్మానగ్రాసనం హ వై ।। ౧౪.

'ఇక్కడ జరిగే ఏ కార్యంలోనైనా మీరు మాతో కలిసి ఉంటారు; మాకు అంకితమైన శ్రాద్ధంలో మొదటి భాగం మీకే ఇస్తారు.'

భవిష్యతి మనుష్యేషు సత్యమేతద్బ్రవీమి తే। మాల్యైర్గన్ధైస్తథాన్నేన యుష్మానగ్రేర్జయిష్యతి ।। ౧౪.

'ఇది మనుషులలో తప్పకుండా జరుగుతుంది; నేను మీకు నిజం చెబుతున్నాను. పుష్పమాలలు, పరిమళాలు, అన్నంతో మీరు ముందుగా పూజింపబడతారు.'

ప్రదాతా చేతి యుష్మాకమస్మాకం దాస్యతే తతః। విసర్జనమథాస్మాకం పూర్వ్వం పశ్చాత్తు దేవతాః ।। ౧౪.

'దాత మొదట మీకే సమర్పిస్తాడు, తరువాత మాకు. ముందుగా మాకు విడిపోతారు, తరువాత దేవతలకు.'

రక్షణఞ్చైవ శ్రాద్ధస్య ఆతిథ్యఞ్చ విధిద్వయమ్। భూతానాం దేవతానాఞ్చ పితౄణాం శ్రాద్ధ కర్మణి। ఏవం విధికృతః సమ్యక్ సర్వ్వమేతద్భవిష్యతి ।। ౧౪.

శ్రాద్ధంలో భూతాలు, దేవతలు, పితృదేవతలకు రక్షణ, అతిథి సత్కారం వంటి రెండు విధులు పాటించాలి. ఇలా విధి ప్రకారం అన్నీ సరిగ్గా నెరవేరతాయి.

ఏవం దత్త్వా వరం తేషాం బ్రహ్మా పితృగణైః సహ ౧౪.

ఇలా వారికి వరం ఇచ్చిన తరువాత, బ్రహ్మా పితృదేవతలతో కలిసి...

వేదే పఞ్చ మహాయజ్ఞా నరాణాం సముదాహృతాః । ఏతాన్పఞ్చ మహాయజ్ఞాన్నిర్వపేత్సతతం నరః ।। ౧౪.

వేదాల్లో మనుషులకు ఐదు గొప్ప యజ్ఞాలు చెప్పబడ్డాయి. ఈ ఐదు మహాయజ్ఞాలను ప్రతి మనిషి ఎప్పుడూ చేయాలి.

యత్ర యాస్యన్తి దాతారః సంస్థానం వై నిభోధత। నిర్భయం నిరహఙ్కారం నిఃశోకం నిర్వ్యథక్లమమ్। బ్రహ్మస్థానమవాప్నోతి సర్వకామపురస్కృతమ్ ।। ౧౪.

దానం చేసే వారు మరణించిన తర్వాత ఎక్కడికి వెళ్తారో వినండి. వారు భయమూ లేకుండా, అహంకారమూ లేకుండా, శోకమూ లేకుండా, శ్రమ లేకుండా బ్రహ్మ స్థానం చేరుకుంటారు. అక్కడ అన్ని కోరికలు నెరవేరుతాయి.

శూద్రేణాపి ప్రకర్త్తవ్యాః పఞ్చైతే మన్త్రవర్జితాః। అతోఽన్యథా తు యో భుఙ్క్తే స ఋణం నిత్యమశ్నుతే ।। ౧౪.

శూద్రుడు కూడా ఈ ఐదు యజ్ఞాలను మంత్రాలు లేకుండా చేయాలి. ఇలా చేయకుండా తినేవాడు ఎప్పుడూ ఋణంలో పడతాడు.

ఋణఞ్చ భుఙ్క్తే పాపాత్మా యః పచేదాత్మకారణాత్। తస్మాన్నిర్వర్త్తయేత్పఞ్చ మహాయజ్ఞాన్సదా బుధః ।। ౧౪.

తన కోసం తానే వండుకుని తినే పాపాత్ముడు కూడా ఋణాన్ని అనుభవిస్తాడు. అందుకే జ్ఞానులు ఎప్పుడూ ఐదు మహాయజ్ఞాలను చేయాలి.

నైవేద్యం కేచిదిచ్ఛన్తి జీవత్యపి ప్రయత్నతః। ఉదక్పూర్వ్వం బలిం కుర్యాదుదకుమ్భం తథైవ చ ।। ౧౪.

కొంతమంది ఎంతో ప్రయత్నించినా బ్రతికుండగానే నైవేద్యం కోరరు. మొదట నీటితో బలి ఇవ్వాలి, అలాగే నీటి కుంభాన్ని కూడా సమర్పించాలి.

బలిం సువిదితం కుర్యాదుచ్చాదుచ్చతరం క్షిపేత్ । పరశ్రృఙ్గగవాం పూర్వ్వ బలిం సూక్ష్మం సముత్క్షిపేత్ ।। ౧౪.

బలిని సరిగ్గా చేసి, ఎక్కడో పైకీ లేదా దిగువకీ ఉంచాలి. ఇతరుల కొమ్ములు ఉన్న ఆవులకు ముందు భాగంలో సున్నితంగా బలిని ఉంచాలి.

న వినేద్యో భవేత్ పిణ్డః పితౄణాం యస్తు జీవతి। ఇష్టేనాన్నేన భక్ష్యైశ్చ భోజయేత యథావిధి। విధానం వేదవిహితమేతద్వక్ష్యామి యత్నతః ।। ౧౪.

పితృదేవతలు బ్రతికుండగా వారికి పిండం సమర్పించకూడదు. బదులుగా, నియమానుసారం మంచి అన్నం, రుచికరమైన పదార్థాలతో పోషించాలి. ఈ విధానాన్ని వేదంలో చెప్పినట్టు నేను వివరంగా చెప్పుతాను.

దేవదేవా మహాత్మానో హ్యేతేపి పితరో హ్యుత। ఇచ్ఛన్తి కిఞ్చిదాచార్య్యాః పశ్చాత్ పిణ్డనివేదనమ్ ।। ౧౪.

ఈ పితృదేవతలు దేవతలకు కూడా దేవతలు, మహాత్ములు. గురువులు కూడా పిండం సమర్పించిన తర్వాత ఇంకొంతదాన్ని ఆశిస్తారు.