వాయుపురాణమ్

చన్దనాగురుణీ చోభే తమాలోశీరపఝకమ్। ధూపం చ గుగ్గులశ్రేష్ఠం తురుష్కం ధూపమేవ చ ।। ౧౩.

చందనం, అగరు, తమాల, ఉసిర, భకా వంటి వాటితో పాటు ఉత్తమమైన గుగ్గిలం, తురుష్క ధూపాన్ని కూడా ఉపయోగించాలి.

శుక్లాః సుమనసః శ్రేష్ఠాస్తథా పఝోత్పలాని చ। గన్ధవన్త్యుపపన్నాని యాని చాన్యాని కృత్స్నశః ।। ౧౩.

తెల్లని, సుగంధమైన పువ్వులు, కమలం, కలువలు, ఇంకా ఇతర మంచి వాసన కలిగిన పువ్వులు శ్రేష్ఠమైనవిగా పరిగణించాలి.

జవాసుమనసో భణ్డీరూపకామకురణ్డకాః। పుష్పాణి వర్జనీయాని శ్రాద్ధకర్మణి నిత్యశః ।। ౧౩.

జవా, సుమనసు, భండీర, ఉపకామ, కురండక వంటి పువ్వులను శ్రాద్ధకార్యంలో ఎప్పుడూ వాడకూడదు.

యాని గన్ధాదపేతాని ఉపగన్ధీని యాని చ। వర్జనీయాని పుష్పాణి భూతిమన్విచ్ఛతా తదా ।। ౧౩.

వాసన లేని లేదా తక్కువ వాసన ఉన్న పువ్వులను, శ్రేయస్సు కోరేవారు తప్పక వదలాలి.

ద్విజాతయస్తథాన్విష్ఠా నియతాః స్యురుదఙ్ముఖాః। పూజయేద్యజమానస్తు విధివద్దక్షిణాముఖః ।। ౧౩.

ద్విజులు ఉత్తర దిశను చూస్తూ నియమంగా కూర్చోవాలి; యజమాని మాత్రం నిబంధన ప్రకారం దక్షిణ దిశను చూస్తూ పూజ చేయాలి.

తేషామభిముఖో దద్యాద్దర్భాన్పిణ్డాంశ్చ యత్నతః। అనేన విధినా సాక్షాదర్చ్చయేత్ స్వాన్ పితామహాన్ ।। ౧౩.

వారిని ఎదురుగా చూసి, దర్భలు, పిండాలను జాగ్రత్తగా సమర్పించాలి; ఈ విధానంతో తన తాతలను నేరుగా గౌరవించాలి.

హరితా వై సపిఞ్జల్యాః పుష్పస్నిగ్ధాః సమాహితాః। రత్నిమాత్రప్రదానేన పితృతీర్థేన సంస్థితాః ।। ౧౩.

పచ్చగా, కొద్దిగా పసుపు రంగుతో, పువ్వుల తేమతో, బాగా అమర్చిన దర్భను, యవ పరిమాణంలో, పితృస్థలంలో ఉంచాలి.

ఉపమూలే తథా నీలాః ప్రస్తరాద్యకులోద్యమాః । తథా శ్మామాకనీవారా దుర్వారాః సముదాహృతాః ।। ౧౩.

వేరుల అడుగున నీలంగా కనిపించే రాళ్లు, ఇతర పదార్థాలు విస్తారంగా పెరుగుతాయి. అలాగే, శ్మామాకం, నివారము, దర్భలు కూడా అక్కడ కనిపిస్తాయని చెప్పబడింది.

పూర్వ్వంకీర్త్తితవాఞ్ఛ్రేష్ఠో బభూవాథ ప్రజాపతిః । తస్య వాలా నిపతితా భూమౌ చాకాశమార్గతః ।। ౧౩.

మునుపు ప్రశంసించబడిన ఉత్తముడు అయిన ప్రజాపతి ఆ తరువాత అవతరించాడు. అతని వెంట్రుకలు ఆకాశ మార్గం ద్వారా భూమిపై పడిపోయాయి.

తస్మాన్మేధ్యా సమాకాశాః శ్రాద్ధకర్మణి పూజితాః । పిణ్డనిర్వపణం తేషు కర్త్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా ।। ౧౩.

అందుకే, పవిత్రంగా ఉన్న ఆ దర్భలు శ్రాద్ధకార్యంలో గౌరవించబడతాయి. ఐశ్వర్యాన్ని కోరుకునేవాడు వాటిపై పిండప్రదానం చేయాలి.

ప్రజాపుష్టిర్ద్యుతిః కీర్త్తిః ప్రజాకాన్తిసమన్వితా। భవన్తి రుచిరా నిత్యం విపాప్మానోఽఘవర్జితాః ।। ౧౩.

పిల్లల సంపద, కాంతి, కీర్తి, సంతానానికి ఆకర్షణ కలిగిన అందం — ఇవన్నీ పాపరహితులు, దుష్టతలేని వారికి ఎప్పుడూ ప్రకాశంగా కలుగుతాయి.

సకృదేవాస్తరేద్దర్భాన్ పిణ్డార్థం దక్షిణాముఖః। ప్రాగ్దక్షిణాగ్రనియతో విధిఞ్చాప్యనువక్ష్యతి ।। ౧౩.

పిండప్రదానార్థంగా దర్భలను ఒక్కసారి, దక్షిణదిశను ఎదుర్కొని పరచాలి. వాటి అగ్రభాగాలు తూర్పు-దక్షిణం వైపు ఉండేలా నియమంతో పరచాలి. ఈ విధానాన్ని తరువాత వివరించబడుతుంది.

న దీనో వాపి వా క్రుద్ధో న చైవాన్యమనా నరః। ఏకాగ్రమాధాయ మనః శ్రాద్ధం కుర్య్యాత్సదా బుధః ।। ౧౩.

బుద్ధిమంతుడు ఎప్పుడూ మనస్సును ఏకాగ్రంగా చేసి, నిరుత్సాహంగా లేకుండా, కోపంగా లేకుండా, ఇతర ఆలోచనలతో కాకుండా శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

నిహన్మి సర్వ్వం యదమేధ్యవద్భవేద్ హతాశ్చ సర్వ్వే సురదానవా మయా। రక్షాంసి యక్షాశ్చ పిశాచసఙ్ఘా హతా మయా యాతుధానాశ్చ సర్వ్వే ।। ౧౩.

ఏది అపవిత్రమైతే అది నేను పూర్తిగా నాశనం చేస్తాను. యజ్ఞానికి విఘ్నంగా ఉండే దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షులు, పిశాచ గణాలు, యాతుధానులు — వీరందరినీ నేను సంహరిస్తాను.

ఏవం పిత్రే దృష్టమన్నం హి యస్య తస్యాసురా వర్జయన్తీహ సర్వ్వే। యస్మిన్దేశే పఠ్యతే ఏష మన్త్రస్తం వై దేశం రాక్షసా వర్జయన్తి ।। ౧౩.

ఈ విధంగా తండ్రి ఆహారాన్ని చూచినవాడికి అన్ని అసురులు దూరంగా ఉంటారు. ఈ మంత్రాన్ని ఎక్కడ చదువుతారో, ఆ ప్రదేశాన్ని రాక్షసులు తప్పుకుంటారు.

అనేన విధినా నిత్యం శ్రాద్ధం కుర్య్యాద్ద్విజః సదా। మనసా కాఙ్క్షితం యద్యత్తత్తద్దద్యుః పితామహాః ।। ౧౩.

ద్విజుడు ఎప్పుడూ ఈ విధానాన్ని అనుసరించి శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి. మనసులో ఏదైనా కోరుకుంటే, పితృదేవతలు అది అనుగ్రహిస్తారు.

పితరో హృష్టమనసో రక్షాంసి విమనాంసి చ। భవన్త్యేవ కృతే శ్రాద్ధే నిత్యమేవ ప్రయత్నతః ।। ౧౩.

శ్రాద్ధాన్ని ఎప్పుడూ శ్రద్ధతో చేసినప్పుడు పితృదేవతలు హర్షంతో ఉంటారు, రాక్షసులు, దుష్టాత్మలు నిరుత్సాహంగా మారిపోతారు.

శూద్రాః శ్రాద్ధే క్షీరవాశు బల్వజాస్తరవస్తథా। వారణాశ్చ లవాశ్చైవ లవవర్షాశ్చ నిత్యశః। ఏవమాదీన్యథాన్యాని తృణాని పరివర్జయేత్ ।। ౧౩.

శ్రాద్ధ సమయంలో శూద్ర, క్షీరవ, బల్వజ, తరవ, వారణ, లవ, లవవర్ష అనే దర్భలు మరియు వాటి వంటి ఇతర గడ్డి రకాలన్నింటినీ ఎప్పుడూ నివారించాలి.

అఞ్జనాభ్యఞ్జనాగన్ధామానుప్రలయనం తథా । కాశైః పునర్భవైః కార్య్యం సర్వ్వమేవ ఫలం భవేత్ ।। ౧౩.

అంజనం, అభ్యంజనం, సుగంధ ద్రవ్యాల పరిమళం, అలాగే కాశ, పునర్భవ అనే దర్భలను ఉపయోగించాలి. అప్పుడు అన్ని ఫలితాలు లభిస్తాయి.

కాశాః పునర్భవా యే చ బర్హణా ఉపబర్హణాః। అథ తే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరః పునః ।। ౧౩.

కాశ, పునర్భవ, బర్హణ, ఉపబర్హణ అనే దర్భలు — ఇవే పితృదేవతలు, దేవతలు కూడా పితృదేవతలుగా మారుతారు.

పుష్పగన్ధాదిధూపానామేష మన్త్ర ఉదాహృతః। ఆహృత్య దక్షిణాయాన్తు హోమార్థే విప్రయత్నతః ।। ౧౩.

పుష్పాలు, ధూపాలు మొదలైనవి సమర్పించేందుకు ఈ మంత్రాన్ని చెప్పాలి. వాటిని సేకరించి, దక్షిణదిశలో హోమార్ధంగా శ్రద్ధతో సమర్పించాలి.

సోమాయ వై పితృమతే స్వధా అఙ్గిరసే నమః। అస్వర్గ్యం లౌకికం వాపి జుహుయాత్కర్మ్మసిద్ధయే ।। ౧౩.

పితృదేవతలైన సోమునికి స్వధా, అంగిరసునికి నమస్సు. స్వర్గప్రాప్తి కలగకపోయినా, లోకసంబంధమైనదైనా, కర్మసిద్ధి కోసం సమర్పణ చేయాలి.

అన్తరాధాయ సమిధం తథా హోమో విధీయతే ౧౩.

మధ్యలో సమిధలను పెట్టి, అప్పుడు హోమం చేయాలని నియమించబడింది.

అగ్నయే కవ్యవాహాయ స్వధా అఙ్గిరసే నమః। యమాయ చైవాఙ్గిరసే స్వధా నమ ఇతి బ్రువన్ ।। ౧౩.

అగ్నికి, కవ్యవాహనుడైన అంగిరసునికి స్వధా, నమస్సు. యమునికి, అంగిరసునికీ స్వధా, నమస్సు అని పలకాలి.

ఇత్యేతే వై హోమమన్త్రా మన్త్రాణామను పూర్వ్వశః। దక్షిణాతోఽగ్నయే నిత్యం సోమాయాన్తరతస్తథా ।। ౧౩.

ఇవి హోమమంత్రాలు, మంత్రాల క్రమానుసారం. ఎప్పుడూ దక్షిణదిశలో అగ్నికి, మధ్యలో సోమునికి సమర్పించాలి.

ఏతయోరన్తరం నిత్యం జుహుయాద్వై వివస్వతే। ఉపచారం స్వధాకారం తథైవోల్లేఖనఞ్చ యత్ ।। ౧౩.

ఈ రెండింటి మధ్యలో ఎప్పుడూ వివస్వాన్‌కు యాజ్ఞిక విధులను, స్వధా రూపంలో ఉపచారాలను, అలాగే అవసరమైన గుర్తింపులను సమర్పించాలి.

హోమజప్యే నమస్కారః ప్రోక్షణఞ్చ విశేషతః। అఞ్జనాభ్యఞ్జనే చైవ పిణ్డసంవపనం తథా ।। ౧౩.

హోమం చేయడంలో, జపంలో, ప్రత్యేకంగా నమస్కారం, చల్లని నీళ్లు చల్లి శుద్ధి చేయడం, కజ్జలం, అభ్యంగం చేయడం, అలాగే పిండాలను సమర్పించడం చేయాలి.

అశ్వమేధఫలేనైవ తత్స్మృతం మన్త్రపూర్వ్వకమ్। క్రియాః సర్వ్వా యథో ద్దిష్టాః ప్రయత్నేన సమాచరేత్ ।। ౧౩.

అశ్వమేధయాగ ఫలంతో, మంత్రాలతో కూడిన విధంగా, చెప్పిన విధులను అన్ని శ్రద్ధతో, నిబంధనల ప్రకారం నిర్వహించాలి.

బహుహవ్యత్వమేవాగ్నౌ సుసమిద్ధే విశేషతః। విధూమే లేలిహానే చ హోతవ్యం కర్మసిద్ధయే ।। ౧౩.

బాగా మండుతున్న అగ్నిలో, ఎక్కువ హవిస్సులతో, పొగ లేకుండా జ్వాలలు మెరుస్తున్నప్పుడు, కర్మ ఫలితం కోసం హవనం చేయాలి.