వాయుపురాణమ్

సదా సర్పిస్తిలైర్యుక్తాం స్త్రీన్ పిణ్డాన్నిర్వపేద్భువి। జానుం కృత్వా తథా సవ్యం భూమౌ పితృపరాయణః ।। ౧౩.

పితృదేవతల పట్ల భక్తి కలిగినవారు ఎప్పుడూ నెయ్యి, నువ్వులుతో కలిపిన మూడు పిండాలను భూమిపై, ఎడమ మోకాలి మీద కూర్చుని, శ్రద్ధతో సమర్పించాలి.

పితౄన్ పితామహాంశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహాన్। ఆహూయ చ పితౄన్ ప్రాఞ్చాన్ పితృతీర్థేన యత్నతః। పిణ్డాన్పరిక్షిపేత్సమ్యగపసవ్యమతన్ద్రితః ।। ౧౩.

తండ్రులు, తాతలు, పరతాతలను పూర్వదిశను చూస్తూ ఆహ్వానించి, పితృతీర్థ జలంతో జాగ్రత్తగా పిండాల చుట్టూ నీళ్లు పోయాలి; ఇందులో అలసత్వం ఉండకూడదు.

అన్నేనాద్భిశ్చ పుష్పైశ్చ భక్ష్యైశ్చైవ పృథగ్విధైః। పృథగ్ మాతామహానాన్తు కేచిదిచ్ఛన్తి మానవాః ।। ౧౩.

అన్నం, నీరు, పువ్వులు, ఇతర రకాల భోజ్య పదార్థాలతో కొందరు మనుషులు తల్లివైపు పితృదేవతలను వేరుగా గౌరవించాలనుకుంటారు.

త్రీన్ పిణ్డానానుపూర్వ్వ్యేణ సాఙ్గుష్ఠాన్పుష్టివర్ద్ధనాన్ । జాన్వన్తరాభ్యాం యత్నేన పిణ్డాన్ దద్యాద్యథాక్రమమ్ ।। ౧౩.

మూడు పోషకమైన పిండాలను, బొటనవేలు ఉపయోగించి, మోకాల మధ్య జాగ్రత్తగా, క్రమంగా సమర్పించాలి.

సవ్యోత్తరాభ్యాం పాణిభ్యాం ధర్మే మన్త్రే చ పర్య్యయః। నమో వః పితరః సూక్ష్మైః సదా హ్యేవమతన్ద్రితః ।। ౧౩.

ఎడమ చేతితో, పైచేతితో, ధర్మ మంత్రాన్ని పలుకుతూ, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా, 'మీకు నమస్సు, ఓ సూక్ష్మ పితృదేవతలారా' అని చెప్పాలి.

దక్షిణస్యాన్తు పాణిభ్యాం ప్రథమం పిణ్డముత్సృజేత్। నమో వః పితరః సౌమ్యాః పఠన్నిత్యమతన్ద్రితః ।। ౧౩.

కుడి చేతితో మొదటి పిండాన్ని విడిచిపెట్టి, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా 'మీకు నమస్సు, ఓ మృదులమైన పితృదేవతలారా' అని పఠిస్తూ సమర్పించాలి.

సవ్యోత్తరాభ్యాం పాణిభ్యాం ధర్మే సర్వ్వమతన్ద్రితః। ఉలూఖలస్య లేఖాయా ముదపాత్రాచ్చ సేవనమ్ ।। ౧౩.

ఎడమ చేతితో, పైచేతితో, ధర్మాన్ని గుర్తుంచుకుంటూ, ఉలూఖల రేఖ వద్ద, నీళ్ల పాత్ర దగ్గర సేవ చేయాలి.

క్షౌమసూత్రం నవం దద్యాచ్ఛోణం కార్పాసికం తథా। పత్రోర్ణం పితృసూత్రఞ్చ కౌశేయం పరివర్జయేత్ ।। ౧౩.

కొత్త కౌశేయ దారం, ఎరుపు రంగు పత్తి వస్త్రం, మేకపొత్తు లేదా చెట్టు తొక్కతో చేసిన వస్త్రం, పితృదారాన్ని ఇవ్వాలి; కానీ పట్టు వస్త్రాన్ని వాడకూడదు.

వర్జయేత్తద్దశాం యజ్ఞే యదప్యహతవస్త్రజామ్। న ప్రీణన్తి తథైతాని దాతురాప్యాయతో భవేత్ ।। ౧౩.

యజ్ఞంలో చించిపోయిన లేదా మురికిగా ఉన్న వస్త్రాన్ని ఉపయోగించకూడదు; అలాంటి వాటితో పితృదేవతలు సంతోషించరు, దాతకు శుభం కలుగదు.

శ్రేష్ఠమాహుస్త్రికకుదమఞ్జనం నిత్యమేవ చ। కృష్ణేభ్యశ్చ తిలేభ్యశ్చ యత్తైలం పరిరక్షితమ్ ।। ౧౩.

మూడు ముడులతో కూడిన కాజల్, నల్ల నువ్వులతో చేసిన నూనె ఎప్పుడూ ఉత్తమమని చెబుతారు.

చన్దనాగురుణీ చోభే తమాలోశీరపఝకమ్। ధూపం చ గుగ్గులశ్రేష్ఠం తురుష్కం ధూపమేవ చ ।। ౧౩.

చందనం, అగరు, తమాల, ఉసిర, భకా వంటి వాటితో పాటు ఉత్తమమైన గుగ్గిలం, తురుష్క ధూపాన్ని కూడా ఉపయోగించాలి.

శుక్లాః సుమనసః శ్రేష్ఠాస్తథా పఝోత్పలాని చ। గన్ధవన్త్యుపపన్నాని యాని చాన్యాని కృత్స్నశః ।। ౧౩.

తెల్లని, సుగంధమైన పువ్వులు, కమలం, కలువలు, ఇంకా ఇతర మంచి వాసన కలిగిన పువ్వులు శ్రేష్ఠమైనవిగా పరిగణించాలి.

జవాసుమనసో భణ్డీరూపకామకురణ్డకాః। పుష్పాణి వర్జనీయాని శ్రాద్ధకర్మణి నిత్యశః ।। ౧౩.

జవా, సుమనసు, భండీర, ఉపకామ, కురండక వంటి పువ్వులను శ్రాద్ధకార్యంలో ఎప్పుడూ వాడకూడదు.

యాని గన్ధాదపేతాని ఉపగన్ధీని యాని చ। వర్జనీయాని పుష్పాణి భూతిమన్విచ్ఛతా తదా ।। ౧౩.

వాసన లేని లేదా తక్కువ వాసన ఉన్న పువ్వులను, శ్రేయస్సు కోరేవారు తప్పక వదలాలి.

ద్విజాతయస్తథాన్విష్ఠా నియతాః స్యురుదఙ్ముఖాః। పూజయేద్యజమానస్తు విధివద్దక్షిణాముఖః ।। ౧౩.

ద్విజులు ఉత్తర దిశను చూస్తూ నియమంగా కూర్చోవాలి; యజమాని మాత్రం నిబంధన ప్రకారం దక్షిణ దిశను చూస్తూ పూజ చేయాలి.

తేషామభిముఖో దద్యాద్దర్భాన్పిణ్డాంశ్చ యత్నతః। అనేన విధినా సాక్షాదర్చ్చయేత్ స్వాన్ పితామహాన్ ।। ౧౩.

వారిని ఎదురుగా చూసి, దర్భలు, పిండాలను జాగ్రత్తగా సమర్పించాలి; ఈ విధానంతో తన తాతలను నేరుగా గౌరవించాలి.

హరితా వై సపిఞ్జల్యాః పుష్పస్నిగ్ధాః సమాహితాః। రత్నిమాత్రప్రదానేన పితృతీర్థేన సంస్థితాః ।। ౧౩.

పచ్చగా, కొద్దిగా పసుపు రంగుతో, పువ్వుల తేమతో, బాగా అమర్చిన దర్భను, యవ పరిమాణంలో, పితృస్థలంలో ఉంచాలి.

ఉపమూలే తథా నీలాః ప్రస్తరాద్యకులోద్యమాః । తథా శ్మామాకనీవారా దుర్వారాః సముదాహృతాః ।। ౧౩.

వేరుల అడుగున నీలంగా కనిపించే రాళ్లు, ఇతర పదార్థాలు విస్తారంగా పెరుగుతాయి. అలాగే, శ్మామాకం, నివారము, దర్భలు కూడా అక్కడ కనిపిస్తాయని చెప్పబడింది.

పూర్వ్వంకీర్త్తితవాఞ్ఛ్రేష్ఠో బభూవాథ ప్రజాపతిః । తస్య వాలా నిపతితా భూమౌ చాకాశమార్గతః ।। ౧౩.

మునుపు ప్రశంసించబడిన ఉత్తముడు అయిన ప్రజాపతి ఆ తరువాత అవతరించాడు. అతని వెంట్రుకలు ఆకాశ మార్గం ద్వారా భూమిపై పడిపోయాయి.

తస్మాన్మేధ్యా సమాకాశాః శ్రాద్ధకర్మణి పూజితాః । పిణ్డనిర్వపణం తేషు కర్త్తవ్యం భూతిమిచ్ఛతా ।। ౧౩.

అందుకే, పవిత్రంగా ఉన్న ఆ దర్భలు శ్రాద్ధకార్యంలో గౌరవించబడతాయి. ఐశ్వర్యాన్ని కోరుకునేవాడు వాటిపై పిండప్రదానం చేయాలి.

ప్రజాపుష్టిర్ద్యుతిః కీర్త్తిః ప్రజాకాన్తిసమన్వితా। భవన్తి రుచిరా నిత్యం విపాప్మానోఽఘవర్జితాః ।। ౧౩.

పిల్లల సంపద, కాంతి, కీర్తి, సంతానానికి ఆకర్షణ కలిగిన అందం — ఇవన్నీ పాపరహితులు, దుష్టతలేని వారికి ఎప్పుడూ ప్రకాశంగా కలుగుతాయి.

సకృదేవాస్తరేద్దర్భాన్ పిణ్డార్థం దక్షిణాముఖః। ప్రాగ్దక్షిణాగ్రనియతో విధిఞ్చాప్యనువక్ష్యతి ।। ౧౩.

పిండప్రదానార్థంగా దర్భలను ఒక్కసారి, దక్షిణదిశను ఎదుర్కొని పరచాలి. వాటి అగ్రభాగాలు తూర్పు-దక్షిణం వైపు ఉండేలా నియమంతో పరచాలి. ఈ విధానాన్ని తరువాత వివరించబడుతుంది.

న దీనో వాపి వా క్రుద్ధో న చైవాన్యమనా నరః। ఏకాగ్రమాధాయ మనః శ్రాద్ధం కుర్య్యాత్సదా బుధః ।। ౧౩.

బుద్ధిమంతుడు ఎప్పుడూ మనస్సును ఏకాగ్రంగా చేసి, నిరుత్సాహంగా లేకుండా, కోపంగా లేకుండా, ఇతర ఆలోచనలతో కాకుండా శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.

నిహన్మి సర్వ్వం యదమేధ్యవద్భవేద్ హతాశ్చ సర్వ్వే సురదానవా మయా। రక్షాంసి యక్షాశ్చ పిశాచసఙ్ఘా హతా మయా యాతుధానాశ్చ సర్వ్వే ।। ౧౩.

ఏది అపవిత్రమైతే అది నేను పూర్తిగా నాశనం చేస్తాను. యజ్ఞానికి విఘ్నంగా ఉండే దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షులు, పిశాచ గణాలు, యాతుధానులు — వీరందరినీ నేను సంహరిస్తాను.

ఏవం పిత్రే దృష్టమన్నం హి యస్య తస్యాసురా వర్జయన్తీహ సర్వ్వే। యస్మిన్దేశే పఠ్యతే ఏష మన్త్రస్తం వై దేశం రాక్షసా వర్జయన్తి ।। ౧౩.

ఈ విధంగా తండ్రి ఆహారాన్ని చూచినవాడికి అన్ని అసురులు దూరంగా ఉంటారు. ఈ మంత్రాన్ని ఎక్కడ చదువుతారో, ఆ ప్రదేశాన్ని రాక్షసులు తప్పుకుంటారు.

అనేన విధినా నిత్యం శ్రాద్ధం కుర్య్యాద్ద్విజః సదా। మనసా కాఙ్క్షితం యద్యత్తత్తద్దద్యుః పితామహాః ।। ౧౩.

ద్విజుడు ఎప్పుడూ ఈ విధానాన్ని అనుసరించి శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి. మనసులో ఏదైనా కోరుకుంటే, పితృదేవతలు అది అనుగ్రహిస్తారు.

పితరో హృష్టమనసో రక్షాంసి విమనాంసి చ। భవన్త్యేవ కృతే శ్రాద్ధే నిత్యమేవ ప్రయత్నతః ।। ౧౩.

శ్రాద్ధాన్ని ఎప్పుడూ శ్రద్ధతో చేసినప్పుడు పితృదేవతలు హర్షంతో ఉంటారు, రాక్షసులు, దుష్టాత్మలు నిరుత్సాహంగా మారిపోతారు.

శూద్రాః శ్రాద్ధే క్షీరవాశు బల్వజాస్తరవస్తథా। వారణాశ్చ లవాశ్చైవ లవవర్షాశ్చ నిత్యశః। ఏవమాదీన్యథాన్యాని తృణాని పరివర్జయేత్ ।। ౧౩.

శ్రాద్ధ సమయంలో శూద్ర, క్షీరవ, బల్వజ, తరవ, వారణ, లవ, లవవర్ష అనే దర్భలు మరియు వాటి వంటి ఇతర గడ్డి రకాలన్నింటినీ ఎప్పుడూ నివారించాలి.

అఞ్జనాభ్యఞ్జనాగన్ధామానుప్రలయనం తథా । కాశైః పునర్భవైః కార్య్యం సర్వ్వమేవ ఫలం భవేత్ ।। ౧౩.

అంజనం, అభ్యంజనం, సుగంధ ద్రవ్యాల పరిమళం, అలాగే కాశ, పునర్భవ అనే దర్భలను ఉపయోగించాలి. అప్పుడు అన్ని ఫలితాలు లభిస్తాయి.