వాయుపురాణమ్

పుష్టికామం చ న్యగ్రోధం బుద్ధిం ప్రజ్ఞాం ధృతిం స్మృతిమ్। రక్షోఘ్నం చ యశస్యం చ కాశ్మర్య్యం పాత్రముచ్యతే ।। ౧౩.

పుష్టి కోసం న్యగ్రోధ వృక్షాన్ని, బుద్ధి, జ్ఞానం, ధైర్యం, స్మృతి కోసం కాశ్మర్య పాత్రను, అది రక్షణకరమైనది, కీర్తిని ఇస్తుంది, రాక్షసులను నశింపజేస్తుంది అని చెబుతారు.

సౌభాగ్యముత్తమం లోకే మధుకే సముదాహృతమ్। ఫల్గుపాత్రే చ కుర్వాణః సర్వాన్కామానవాప్నుయాత్ ।। ౧౩.

ఈ లోకంలో తేనెతో చేసిన దానం అత్యుత్తమమైన శుభఫలాన్ని ఇస్తుందని చెప్పారు. ఫల్గు పాత్రలో తేనెను సమర్పించినవాడు తన కోరికలన్నీ నెరవేర్చుకుంటాడు.

పరా ద్యుతిరథో కర్త్తుః ప్రాకాశ్యం చ విశేషతః । బిల్వే లక్ష్మీస్తథా మేధా నిత్యమాయుష్యమేవ చ ।। ౧౩.

బిల్వ పాత్రలో తేనె సమర్పించినవాడికి గొప్ప తేజస్సు, ప్రత్యేకమైన ప్రకాశం కలుగుతాయి. అలాగే, లక్ష్మీదేవి అనుగ్రహం, మంచి జ్ఞానం, దీర్ఘాయువు ఎల్లప్పుడూ లభిస్తాయి.

క్షేత్రారామతడాగేషు సర్వసస్యేషు చైవ హి। వర్షేదజస్రం పర్జన్యో వేణుపాత్రేషు కుర్వ్వతః ।। ౧౩.

బాంబూ పాత్రలో తేనె సమర్పించినవారికి పొలాలు, తోటలు, చెరువులు, అన్నిరకాల పంటలకు ఎప్పటికప్పుడు వాన కురుస్తూ ఉంటుంది.

ఏతేష్వేవ సుపాత్రేషు యే చైవాగ్రయణం దదుః। సకృదప్యత్ర యజ్ఞానాం సర్వేషాం ఫలముచ్యతే ।। ౧౩.

ఈ మంచి పాత్రల్లో ఎవరు మొదటి భాగాన్ని సమర్పిస్తారో, వారు ఒక్కసారి చేసినా అన్ని యజ్ఞాల ఫలితాన్ని పొందుతారు.

పితృభ్యో యస్తు మాల్యాని సుగన్ధీని చ సర్వశః । సదా దద్యాచ్ఛ్రియా యుక్తః స విభాతి దివాకరః ।। ౧౩.

ఎవరైనా పితృదేవతలకు ఎప్పుడూ పుష్పమాలలు, సుగంధ ద్రవ్యాలు సమర్పిస్తే, వారు ఐశ్వర్యంతో కూడి, సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తారు.

గుగ్గులాదీంస్తథా ధూపాన్ పితృభ్యో యః ప్రయచ్ఛతి। సంయుక్తాన్మధుసర్పిర్భ్యాం సోఽశ్వమేధఫలం లభేత్ ।। ౧౩.

గుగ్గిలు వంటి ధూపాలను తేనె, నెయ్యితో కలిపి పితృదేవతలకు సమర్పించినవాడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

ధూపం గన్ధగుణోపేతం కాన్తం పితృపరాయణమ్। లభతే స్త్రీష్వపత్యాని ఇహ చాముత్ర చోభయోః। దద్యాదేవ పితృభ్యస్తు నిత్యమేవ హ్యతన్ద్రితః ।। ౧౩.

సువాసనతో, ఆకర్షణతో కూడిన ధూపాన్ని భక్తితో పితృదేవతలకు సమర్పించినవాడు, ఈ లోకంలోను, పరలోకంలోను సంతానాన్ని పొందుతాడు. ఎప్పుడూ శ్రద్ధతో పితృదేవతలకు సమర్పించాలి.

దీపం పితృభ్యః ప్రయతః సదా యస్తు ప్రయచ్ఛతి। స లోకేఽప్రతిమం చక్షుః సదా చ లభతే శూభమ్ ।। ౧౩.

ఎవరైనా భక్తితో పితృదేవతలకు ఎప్పుడూ దీపం సమర్పిస్తే, వారు ఈ లోకంలో అపూర్వమైన చూపును పొందుతారు, ఎల్లప్పుడూ శుభం కలుగుతుంది.

తేజసా యశమా చైవ కాన్త్యా చైవ బలేన చ। భువి ప్రకాశో భవతి భ్రాజతే చ త్రివిష్టపే। అప్సరోభిః పరివృతో విమానాగ్రే స మోదతే ।। ౧౩.

తేజస్సు, కీర్తి, అందం, బలంతో భూమిపై ప్రకాశిస్తారు, స్వర్గంలో మెరిసిపోతారు. అప్సరసలు చుట్టూ ఉండగా, విమానాల ముందు ఆనందిస్తారు.

గన్ధాన్పుష్పాణి ధూపాంశ్చ దద్యాదాజ్యాదుతీశ్చ వై। ఫలమూలనమస్కారైః పిదౄణాం ప్రయతః శుచిః। పూర్వ కృత్వా ద్విజాన్పశ్వాత్పూజయేదన్నసమ్పదా ।। ౧౩.

సుగంధాలు, పువ్వులు, ధూపాలు, నెయ్యి, ధాన్యాలు, పండ్లు, కందులు, నమస్కారాలతో పవిత్రంగా, భక్తితో పితృదేవతలకు సమర్పించాలి. ముందు బ్రాహ్మణులను, పశువులను గౌరవించి, ఆహారంతో పితృదేవతలను పూజించాలి.

శ్రాద్ధకాలే తు సతతం వాయుభూతాః పితామహాః। ఆవిశన్తి ద్విజాన్దృష్ట్వా తస్మాదేతద్బ్రవీమి తే ।। ౧౩.

శ్రాద్ధ సమయంలో పితామహులు వాయువులా మారి, బ్రాహ్మణులను చూసి ఎప్పుడూ అక్కడికి వస్తారు. అందుకే నేను నీకు ఇది చెబుతున్నాను.

వస్త్రైరన్నైః ప్రదానైస్తైర్భక్ష్యపేయైస్తథైవ చ। గోభిరశ్వైస్తథా గ్రామైః పూజయిత్వా ద్విజోత్తమాన్ ।। ౧౩.

బ్రాహ్మణులను వస్త్రాలు, అన్నం, దానం, తినుబండారాలు, పానీయాలు, గోవులు, గుర్రాలు, గ్రామాలతో గౌరవించాలి.

భవన్తి పితరః ప్రీతాః పూజితేషు ద్విజాతిషు। తస్మాదన్నేన విధివత్ పూజయేద్ద్విజసత్తమాన్ ।। ౧౩.

బ్రాహ్మణులను గౌరవించినప్పుడు పితృదేవతలు సంతోషిస్తారు. అందుకే మంచి విధిగా బ్రాహ్మణులను అన్నంతో పూజించాలి.

సవ్యోత్తరాభ్యాం పాణిభ్యాం కుర్య్యాదుల్లేఖనం ద్విజః। ప్రోక్షణఞ్చ తథా కుర్యాచ్ఛ్రాద్ధకర్మ్మణ్యతన్ద్రితః ।। ౧౩.

బ్రాహ్మణుడు రెండు చేతులతో గుర్తు వేయాలి, అలాగే శ్రాద్ధకర్మలో జాగ్రత్తగా ప్రోక్షణ చేయాలి.

దర్భాన్పిణ్డాంస్తథా భక్ష్యాన్పుష్పాణి వివిధాని చ। గన్ధదానమలఙ్కారమేకైకం నిర్వపేద్వుధః ।। ౧౩.

దర్భ, పిండాలు, వివిధ భక్ష్యాలు, పువ్వులు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, అలంకారాలు ఒక్కొక్కటి విడిగా సమర్పించాలి.

పోషయిత్వా జనం సమ్యగ్వైశ్వః స్యాదుత్తరో ద్విజః। అభ్యఙ్గ దర్భపిఞ్జాలైస్త్రిభిః కుర్యాద్యథావిధి ।। ౧౩.

ప్రజలను బాగా పోషించిన తర్వాత బ్రాహ్మణుడు ఉత్తముడవుతాడు. మూడు దర్భ పింజాలతో అభ్యంగనం విధిగా చేయాలి.

అపసవ్యం పితృభ్యశ్చ దద్యాదన్నమనుత్తమమ్। తముచ్చార్య్యాథ సర్వేషాం వస్త్రార్థం సూత్రమేవ చ ।। ౧౩.

పితృదేవతలకు ఎడమ చేతితో ఉత్తమమైన అన్నం సమర్పించాలి. వారి పేర్లు పలికిన తర్వాత అందరికీ వస్త్రం, దారం ఇవ్వాలి.

ఖణ్డనం పోషణం చైవ తథైవోల్లేఖనం తథా। సకృదేవ హి దేవానాం పితౄణాం త్రిభిరుచ్యతే ।। ౧౩.

కత్తిరించడం, పోషించడం, గుర్తు వేయడం, ఇవన్నీ దేవతలకు ఒక్కసారి, పితృదేవతలకు మూడు సార్లు చేయాలని చెప్పారు.

ఏకం పవిత్రం హస్తేన పితౄన్సర్వాన్సకృత్సకృత్। చైలమన్త్రేణ పిణ్డేభ్యో దత్త్వా దర్శనజం హితమ్ ।। ౧౩.

ఒక పవిత్రమైన వస్త్రాన్ని చేతిలో పెట్టుకుని, మన祖ులకు మళ్లీ మళ్లీ, మంత్రంతో కూడిన దృష్టిపరమైన మంచి కానుకను పిండాలకు సమర్పించాలి.

సదా సర్పిస్తిలైర్యుక్తాం స్త్రీన్ పిణ్డాన్నిర్వపేద్భువి। జానుం కృత్వా తథా సవ్యం భూమౌ పితృపరాయణః ।। ౧౩.

పితృదేవతల పట్ల భక్తి కలిగినవారు ఎప్పుడూ నెయ్యి, నువ్వులుతో కలిపిన మూడు పిండాలను భూమిపై, ఎడమ మోకాలి మీద కూర్చుని, శ్రద్ధతో సమర్పించాలి.

పితౄన్ పితామహాంశ్చైవ తథైవ ప్రపితామహాన్। ఆహూయ చ పితౄన్ ప్రాఞ్చాన్ పితృతీర్థేన యత్నతః। పిణ్డాన్పరిక్షిపేత్సమ్యగపసవ్యమతన్ద్రితః ।। ౧౩.

తండ్రులు, తాతలు, పరతాతలను పూర్వదిశను చూస్తూ ఆహ్వానించి, పితృతీర్థ జలంతో జాగ్రత్తగా పిండాల చుట్టూ నీళ్లు పోయాలి; ఇందులో అలసత్వం ఉండకూడదు.

అన్నేనాద్భిశ్చ పుష్పైశ్చ భక్ష్యైశ్చైవ పృథగ్విధైః। పృథగ్ మాతామహానాన్తు కేచిదిచ్ఛన్తి మానవాః ।। ౧౩.

అన్నం, నీరు, పువ్వులు, ఇతర రకాల భోజ్య పదార్థాలతో కొందరు మనుషులు తల్లివైపు పితృదేవతలను వేరుగా గౌరవించాలనుకుంటారు.

త్రీన్ పిణ్డానానుపూర్వ్వ్యేణ సాఙ్గుష్ఠాన్పుష్టివర్ద్ధనాన్ । జాన్వన్తరాభ్యాం యత్నేన పిణ్డాన్ దద్యాద్యథాక్రమమ్ ।। ౧౩.

మూడు పోషకమైన పిండాలను, బొటనవేలు ఉపయోగించి, మోకాల మధ్య జాగ్రత్తగా, క్రమంగా సమర్పించాలి.

సవ్యోత్తరాభ్యాం పాణిభ్యాం ధర్మే మన్త్రే చ పర్య్యయః। నమో వః పితరః సూక్ష్మైః సదా హ్యేవమతన్ద్రితః ।। ౧౩.

ఎడమ చేతితో, పైచేతితో, ధర్మ మంత్రాన్ని పలుకుతూ, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా, 'మీకు నమస్సు, ఓ సూక్ష్మ పితృదేవతలారా' అని చెప్పాలి.

దక్షిణస్యాన్తు పాణిభ్యాం ప్రథమం పిణ్డముత్సృజేత్। నమో వః పితరః సౌమ్యాః పఠన్నిత్యమతన్ద్రితః ।। ౧౩.

కుడి చేతితో మొదటి పిండాన్ని విడిచిపెట్టి, ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా 'మీకు నమస్సు, ఓ మృదులమైన పితృదేవతలారా' అని పఠిస్తూ సమర్పించాలి.

సవ్యోత్తరాభ్యాం పాణిభ్యాం ధర్మే సర్వ్వమతన్ద్రితః। ఉలూఖలస్య లేఖాయా ముదపాత్రాచ్చ సేవనమ్ ।। ౧౩.

ఎడమ చేతితో, పైచేతితో, ధర్మాన్ని గుర్తుంచుకుంటూ, ఉలూఖల రేఖ వద్ద, నీళ్ల పాత్ర దగ్గర సేవ చేయాలి.

క్షౌమసూత్రం నవం దద్యాచ్ఛోణం కార్పాసికం తథా। పత్రోర్ణం పితృసూత్రఞ్చ కౌశేయం పరివర్జయేత్ ।। ౧౩.

కొత్త కౌశేయ దారం, ఎరుపు రంగు పత్తి వస్త్రం, మేకపొత్తు లేదా చెట్టు తొక్కతో చేసిన వస్త్రం, పితృదారాన్ని ఇవ్వాలి; కానీ పట్టు వస్త్రాన్ని వాడకూడదు.

వర్జయేత్తద్దశాం యజ్ఞే యదప్యహతవస్త్రజామ్। న ప్రీణన్తి తథైతాని దాతురాప్యాయతో భవేత్ ।। ౧౩.

యజ్ఞంలో చించిపోయిన లేదా మురికిగా ఉన్న వస్త్రాన్ని ఉపయోగించకూడదు; అలాంటి వాటితో పితృదేవతలు సంతోషించరు, దాతకు శుభం కలుగదు.