వాయుపురాణమ్

లోకేష్వేతేషు వర్త్తన్తే కామగేషు విహఙ్గమాః । ఏతాన్వైశ్యగణాః శ్రాద్ధే భావయన్తి ఫలార్థినః ।। ౧౧.

ఈ లోకాల్లో, వారు కోరికలతో పక్షుల రూపంలో సంచరిస్తారు. వైశ్య వర్గాలు ఫలాన్ని ఆశిస్తూ శ్రాద్ధంలో వారిని పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ సన్యా విరజా నామ విశ్రుతా । యయాతేర్జననీ సాధ్వీ పత్నీ సా నహుషస్య తు ।। ౧౧.

వారిలో మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె విరజా అని ప్రసిద్ధి. ఆమె యయాతి తల్లి, నహుషుని భార్య.

సుకాలా నామ పితరో వసిష్ఠస్య ప్రజాపతేః । హిరణ్యగర్భస్య సుతాః శూద్రాస్తాన్బావయన్త్యుత ।। ౧౧.

సుకాల అనే పితృదేవతలు వసిష్ఠుని సంతానం, హిరణ్యగర్భుని కుమారులు. శూద్రులు వారిని పూజిస్తారు.

మానసా నామ తే లోకా వహన్తే యత్ర తే దివి। ఏతేషాం మానసీ కన్యా నర్మదా సరితాం వరా ।। ౧౧.

వారి లోకాలు మానస అని పిలవబడతాయి, అవి ఆకాశంలో వారు మోస్తారు. వారిలో మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె నర్మదా, నదుల్లో ఉత్తమురాలు.

సా భావయతి భూతాని దక్షిణాపథగామినీ । జననీ త్రసద్దస్యోర్హి పురుకుత్సపరిగ్రహః ।। ౧౧.

ఆమె దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తూ భూతాలను పోషిస్తుంది. trasaddasyu కు తల్లి, పురుకుత్సునికి భార్య.

ఏతేషామభ్యుపగమాన్మాతుర్మన్వన్తరేశ్వరః । మన్వన్త రాదౌ శ్రాద్ధాని ప్రవర్త్తయతి సర్వశః ।। ౧౧.

మన్వంతరాధిపతి, మనువు ఈ పితృదేవతలను సమీపించినప్పుడు, మన్వంతర ప్రారంభంలో అన్ని శ్రాద్ధాలు స్థాపించబడతాయి.

పిదౄణామానుపూర్వ్యేణ సర్వేషాం ద్విజసత్తమాః । తస్మాదిహ స్వధర్మేణ శ్రాద్ధం దేయన్తు శ్రద్ధయా ।। ౧౧.

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అన్ని పితృదేవతలకు క్రమంగా, ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరు తమ స్వధర్మాన్ని అనుసరించి, విశ్వాసంతో శ్రాద్ధం చేయాలి.

సర్వేషాం రాజతైః పాత్రైరపి వా రజతాన్వితైః। దత్తం స్వధాం పురోధాయ తథా ప్రీణాతి వై పితౄన్ ।। ౧౧.

అందరికీ వెండి పాత్రల్లో లేదా వెండితో అలంకరించిన పాత్రల్లో స్వధా ముందుగా సమర్పించి తర్పణం చేస్తే, పితృదేవతలు ఎంతో సంతోషిస్తారు.

సోమస్యాప్యాయనం కృత్వా హ్యగ్నేర్వైవస్వతస్య చ। ఉద గాయనఞ్చాగ్నౌ చ అశ్వమేధం తదాముయాత్ ।। ౧౧.

సోమదేవుని, అగ్ని, వైవస్వతుడు వారికి తగిన విధంగా అభిషేకం చేసి, జలదేవతలకు, అగ్నికి స్తోత్రాలు పాడితే, అశ్వమేధయాగ ఫలితం లభిస్తుంది.

పితౄన్ ప్రీణాతి వై భక్త్యా పితరః ప్రీణయన్తి తమ్। పితరః పుష్టికామస్య ప్రజాకామస్య వా పునః। పుష్టిం ప్రజాం చ స్వర్గం ప్రయచ్ఛన్తి న సంశయః ।। ౧౧.

ఎవరైనా భక్తితో పితృదేవతలను సంతుష్టిపరిస్తే, వారు కూడా అతనికి సంతోషాన్ని ప్రసాదిస్తారు. ఎవరికైనా బలాన్ని, సంతానాన్ని కోరితే, పితృదేవతలు వాటిని, అలాగే స్వర్గాన్ని కూడా అనుగ్రహిస్తారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

దేవకార్య్యాదపి సదా పితృకార్య్యం విశిష్యతే। దేవతాభ్యః పితౄణాం హి పూర్వ్వమాప్యాయనం స్మృతమ్ ।। ౧౧.

దేవతలకు చేసే కర్మలకన్నా ఎప్పుడూ పితృకర్మలు గొప్పవి. ఎందుకంటే, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడం దేవతలకు చేసే పూజకన్నా ముందుగా గుర్తించబడింది.

న హి యోగగతిః సూక్ష్మా పితౄణామపి తృప్తయః। తపసా హి ప్రసిద్ధేన దృశ్యన్తే మాంసచక్షుషా ।। ౧౧.

యోగమార్గం ఎంత సూత్రమైనదైనా, అది పితృదేవతలకు కాదు; అలాగే వారి తృప్తి కూడా. ప్రసిద్ధమైన తపస్సుతో, మామూలు కన్నులతోనే వారు దర్శించబడతారు.

ఇత్యేతే పితరశ్చైవ లోకా దుహితరశ్చ వై। దౌహిత్రా యజమానాశ్చ ప్రోక్తా యే భావయన్తి తాన్ ।। ౧౧.

ఇలా పితృలోకాలు, వారి కుమార్తెలు, మనవళ్లు, యజమానులు — వీరందరూ పితృదేవతలను పోషించే వారిగా చెప్పబడ్డారు.

చత్వారో మూర్త్తిమన్తశ్చ త్రయస్తేషామమూర్త్తయః। తేభ్యః శ్రాద్ధాని సత్కృత్య దేవాః కుర్వ్వన్తి యత్నతః ।। ౧౧.

నాలుగురు రూపంతో ఉన్నవారు, వారిలో ముగ్గురు రూపరహితులు. దేవతలు వీరిని ఎంతో గౌరవంతో, శ్రద్ధతో పూజిస్తారు.

భక్తాః ప్రాఞ్జలయః సర్వే సేన్ద్రాస్తద్ఘతమానసాః। విశ్వే చ సికతాశ్చైవ పృశ్నిజాః శ్రృఙ్గిణస్తథా ।। ౧౧.

ఇంద్రుడు సహా అందరూ భక్తితో, చేతులు జోడించి, మనస్సు ఒక్కటిగా చేసుకుని ఉంటారు. విశ్వదేవతలు, రేణుదేవతలు, పృశ్నిజులు, శృంగివంతులూ కూడా అలాగే ఉంటారు.

కృష్ణాః శ్వేతాస్త్వజాశ్చైవ విధివత్పూజయన్త్యుత। ప్రజాస్తా వాతరశనా దివాకీర్త్త్యాస్తథైవ చ ।। ౧౧.

కృష్ణవర్ణులు, శ్వేతవర్ణులు, అజన్ములైనవారు కూడా విధిగా పూజిస్తారు. వాయురాశులు, పగటిపేరు పొందిన సంతానమూ అలాగే పూజిస్తారు.

లేఖాశ్చ మరుతశ్చైవ బ్రహ్మాద్యాశ్చ దివౌకసః। అత్రిభృగ్వఙ్గిరాద్యాశ్చ ఋషయః సర్వ్వ ఏవ చ ।। ౧౧.

లేఖాదేవతలు, మరుత్‌గణాలు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, అత్రి, భృగు, అంగిరసు మొదలైన ఋషులందరూ కూడా ఉన్నారు.

యక్షా నాగాః సుపర్ణాశ్చ కిన్నరా రాక్షసైః సహ। పితౄంస్త్వపూజయన్సర్వే నిత్యమేవ ఫలార్థినః ।। ౧౧.

యక్షులు, నాగులు, సుపర్ణులు, కిన్నరులు, రాక్షసులతో పాటు అందరూ ఫలాన్ని కోరుతూ ఎప్పుడూ పితృదేవతలను పూజిస్తారు.

ఏవమేతే మహాత్మానః శ్రాద్ధే సత్కృత్య పూజితాః। సర్వాన్కామాన్ప్రయచ్ఛన్తి శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౧౧.

ఇలా మహాత్ములు శ్రద్ధతో గౌరవించి పూజించబడితే, వారు వందలాది, వేలాది కోరికలను అనుగ్రహిస్తారు.

హిత్వా త్రైలోక్యసంసారం జరామృత్యుభయం తథా। మోక్షం యోగమయైశ్వర్య్యం ప్రయచ్ఛన్తి పితామహాః ।। ౧౧.

మూడు లోకాల సంచారం, వృద్ధాప్యం, మరణ భయాన్ని విడిచిపెట్టి, పితృదేవతలు ముక్తిని, యోగసిద్ధిని ప్రసాదిస్తారు.

మోక్షోపాయమథైశ్వర్య్యం సూక్ష్మదేహాశ్చ దేవతాః। కృత్స్నం వైరాగ్యమానన్త్యం ప్రయచ్ఛన్తి పితామహాః ।। ౧౧.

ముక్తికి మార్గాన్ని, ఐశ్వర్యాన్ని, దేవతలకు సూక్ష్మదేహాన్ని, సంపూర్ణ వైరాగ్యాన్ని, అనంతత్వాన్ని పితృదేవతలు అనుగ్రహిస్తారు.

ఐశ్వర్య్యం విహితం యోగమైశ్వర్య్యం విత్తముత్తమమ్। యోగైశ్వర్య్యదృతే మోక్షః కథఞ్చిన్నోపపద్యతే ।। ౧౧.

ఇక్కడ ఇచ్చే ఐశ్వర్యం యోగసిద్ధి, అత్యుత్తమమైన ధనం. యోగసిద్ధి లేకుండా ముక్తి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ లభించదు.

అపక్షస్యైవ గమనం గగనే పక్షిణో యథా । వరిష్ఠః సర్వధర్మ్మాణాం మోక్షో ధర్మ్మః సనాతనః ।। ౧౧.

ఎలా పక్షులు మాత్రమే ఆకాశంలో ఎగరగలరో, అలాగే అన్ని ధర్మాలలో ముక్తి ధర్మమే అత్యుత్తమం, శాశ్వతమైనది.

విమానానాం సహస్రాణి యుక్తాన్యప్సరసాంగణైః। సర్వకామప్రసిద్ధాని ప్రయచ్ఛన్తి పితామహాః ।। ౧౧.

వెయ్యో, వేలో విమానాలు, అప్సరసల సమూహాలతో అలంకరించబడి, అన్ని కోరికలు తీరేలా పితృదేవతలు అనుగ్రహిస్తారు.

ప్రజ్ఞా పుష్టిః స్మృతిర్మేధా రాజ్యమారోగ్యమేవ చ। పితౄణాం హి ప్రసాదేన ప్రాప్యతే సుమహాత్మనా ।। ౧౧.

జ్ఞానం, బలము, స్మృతి, మేధ, రాజ్యం, ఆరోగ్యం — ఇవన్నీ మహాత్ములైన పితృదేవతల అనుగ్రహంతో లభిస్తాయి.

ముక్తావైఢూర్య్యవాసాంసి వాజినాగాయుతాని చ। కోటిశశ్చాపి రత్నాని ప్రయచ్ఛన్తి పితామహాః ।। ౧౧.

తాతమహులు ముత్యాలూ, వైడూర్య రత్నాల దుస్తులు, అశ్వాలు, ఏనుగులు, ఇంకా కోటివేలు రత్నాలను ప్రసాదిస్తారు.

హంసబర్హిణయుక్తాని ముక్తావైఢూర్య్యవన్తి చ। కిఙ్కిణీజాలనద్ధాని సదా పుష్పఫలాని చ। ప్రీత్యా నిత్యం ప్రయచ్ఛన్తి మనుష్యాణాం పితామహాః ।। ౧౧.

తాతమహులు మనుష్యులకు ఎల్లప్పుడూ ప్రేమతో, ముత్యాలు, వైడూర్యాలు అలంకరించిన, హంసలు, నెమళ్ళు జోడించిన రథాలు, గంటల గొలుసులతో అలంకరించబడినవి, ఎప్పుడూ పువ్వులు, పండ్లు కలిగినవీ ఇస్తారు.

సౌవర్ణం రాజతం తామ్రం పితౄణాం పాత్రముచ్యతే। రజతం రజతాక్తం వా పితౄణాం పాత్రముచ్యతే ॥ ౧౨.

బంగారం, వెండి, రాగి పాత్రలు పితృదేవతలకు యోగ్యమైనవిగా చెప్పబడతాయి. వెండి పాత్ర లేదా వెండితో పూతపెట్టిన పాత్ర కూడా పితృదేవతలకు సరైనదిగా భావించబడుతుంది.

రజతస్య తథా చాపి దర్శనం దానమేవ చ। అనన్తమక్షయం స్వర్గ్యం పితౄణాం దానముచ్యతే। పితౄనేతేన దానేన సత్పుత్రాస్తారయన్త్యుత ॥ ౧౨.

వెండి దర్శనం, దానంగా ఇవ్వడమూ అనంతమైనది, నశించని పరలోక ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మంచి కుమారులు ఈ దానంతో తమ తాతమహులను రక్షిస్తారు.