వాయుపురాణమ్

అమూర్త్తిమన్తః పితరో ధర్మమూర్త్తిధరాస్తు యే। త్రయ ఏతే గణాస్తేషాం చత్వారోఽన్యే నిబోధత ।। ౧౧.

ఆకారరహితులైన పితృదేవతలు, ధర్మరూపాన్ని ధరించినవారు—ఇలా ముగ్గురు వర్గాలు ఉన్నాయి. ఇప్పుడు మిగతా నలుగురు వర్గాల గురించి విను.

యాన్వక్ష్యామి ద్విజశ్రేష్ఠా మూర్త్తిమన్తో మహాప్రభాః। ఉత్పన్నాస్తే స్వధాయాస్తు కన్యా హ్యగ్నేః కవేః సుతాః ।। ౧౧.

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే వారు రూపంతో, మహత్తర కాంతితో ఉన్నవారు. వారు స్వధా అనే అగ్ని, కవి కుమార్తెల నుంచి పుట్టారు.

పితరో దేవలోకేషు జ్యోతిర్భాసిషు భాస్వరాః। సర్వకామసమృద్ధేషు ద్విజా స్తాన్భావయన్త్యుత ।। ౧౧.

దేవలోకాల్లో ఉన్న పితృదేవతలు ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, అన్ని కోరికలు నెరవేరే లోకాల్లో నివసిస్తున్నారు. ద్విజులు వారిని గౌరవంగా పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ కన్యా గౌర్నామ దివి విశ్రుతా। దత్తసేనా కుమారేణ శుక్రస్య మహిషీ ప్రియా ।। ౧౧.

వారిలో, మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె గౌరీ అనే పేరు తో ఆకాశంలో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె దత్తసేన కుమారునికి ప్రియమైన మహిషిగా, శుక్రుని భార్యగా నిలిచింది.

ఏకత్రింశచ్చ విఖ్యాతా భృగూణాం కీర్త్తివర్ద్ధనాః। మరీచిగర్భాస్తే లోకాః సమావృత్య దివి స్థితాః ।। ౧౧.

భృగువంశంలో పేరొందిన ముప్పై ఒకరు ఉన్నారు; వారు కీర్తిని పెంచేవారు. మరీచి నుంచి పుట్టిన ఆ లోకాలు ఆకాశంలో వ్యాపించి నిలిచాయి.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పుత్రాః సాధ్యైః సహ వివర్ద్ధితాః। ఉపహూతాః స్మృతాస్తే తు పితరో భాస్వరా దివి। తాన్క్షత్రియగణాన్దృష్ట్వా భావయన్తి ఫలార్థినః ।। ౧౧.

వారు అంగిరసుని కుమారులు, సాధ్యులతో కలిసి పెరిగారు. ఆకాశంలో ప్రకాశించే పితృదేవతలుగా పిలవబడతారు, గుర్తించబడతారు. క్షత్రియ వర్గాలను చూసి, ఫలాన్ని కోరేవారు వారిని పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ కన్యా యశోదా నామ విశ్రుతా। పత్నీ సా విశ్వమహతః స్నుషా వై విశ్వశర్మ్మిణః ।। ౧౧.

వారిలో, మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె యశోదా అని ప్రసిద్ధి. ఆమె విశ్వమహతుని భార్య, విశ్వశర్ముని కోడలు.

రాజర్షేర్జననీ దేవీ ఖట్వాఙ్గస్య మహాత్మనః। యస్య యజ్ఞే పురా గీతా గాథా గీతైర్మహర్షిభిః ।। ౧౧.

ఆమె రాజర్షి ఖట్వాంగ మహాత్ముని తల్లి. అతని యజ్ఞంలో పురాతన కాలంలో మహర్షులు గీతాలు పాడారు.

అగ్నేర్జన్మ తథా దృష్ట్వా శాణ్డిల్యస్య మహాత్మనః। యజమానం దిలీపం యే పశ్యన్తి సుసమాహితాః। సత్యవ్రతం మహాత్మానం తే స్వర్గజయినోఽమరాః ।। ౧౧.

అగ్ని జననం, అలాగే మహాత్ముడు శాండిల్యుని జననం చూసిన వారు, యజమానుడైన దిలీపుని, మహాత్ముడు సత్యవ్రతుని ధ్యానంగా దర్శించిన వారు, ఆ అమరులు స్వర్గంలో విజయం సాధిస్తారు.

ఆజ్యపా నామ పితరః కర్దమస్య ప్రజాపతేః । సముత్పన్నస్య పులహాదుత్పన్నాస్తస్య వై పునః ।। ౧౧.

కర్దముడు అనే ప్రజాపతికి పుట్టిన పితృదేవతలు ఆజ్యపా అని పిలవబడతారు. వారు మళ్లీ పులహుని నుంచి పుట్టారు.

లోకేష్వేతేషు వర్త్తన్తే కామగేషు విహఙ్గమాః । ఏతాన్వైశ్యగణాః శ్రాద్ధే భావయన్తి ఫలార్థినః ।। ౧౧.

ఈ లోకాల్లో, వారు కోరికలతో పక్షుల రూపంలో సంచరిస్తారు. వైశ్య వర్గాలు ఫలాన్ని ఆశిస్తూ శ్రాద్ధంలో వారిని పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ సన్యా విరజా నామ విశ్రుతా । యయాతేర్జననీ సాధ్వీ పత్నీ సా నహుషస్య తు ।। ౧౧.

వారిలో మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె విరజా అని ప్రసిద్ధి. ఆమె యయాతి తల్లి, నహుషుని భార్య.

సుకాలా నామ పితరో వసిష్ఠస్య ప్రజాపతేః । హిరణ్యగర్భస్య సుతాః శూద్రాస్తాన్బావయన్త్యుత ।। ౧౧.

సుకాల అనే పితృదేవతలు వసిష్ఠుని సంతానం, హిరణ్యగర్భుని కుమారులు. శూద్రులు వారిని పూజిస్తారు.

మానసా నామ తే లోకా వహన్తే యత్ర తే దివి। ఏతేషాం మానసీ కన్యా నర్మదా సరితాం వరా ।। ౧౧.

వారి లోకాలు మానస అని పిలవబడతాయి, అవి ఆకాశంలో వారు మోస్తారు. వారిలో మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె నర్మదా, నదుల్లో ఉత్తమురాలు.

సా భావయతి భూతాని దక్షిణాపథగామినీ । జననీ త్రసద్దస్యోర్హి పురుకుత్సపరిగ్రహః ।। ౧౧.

ఆమె దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తూ భూతాలను పోషిస్తుంది. trasaddasyu కు తల్లి, పురుకుత్సునికి భార్య.

ఏతేషామభ్యుపగమాన్మాతుర్మన్వన్తరేశ్వరః । మన్వన్త రాదౌ శ్రాద్ధాని ప్రవర్త్తయతి సర్వశః ।। ౧౧.

మన్వంతరాధిపతి, మనువు ఈ పితృదేవతలను సమీపించినప్పుడు, మన్వంతర ప్రారంభంలో అన్ని శ్రాద్ధాలు స్థాపించబడతాయి.

పిదౄణామానుపూర్వ్యేణ సర్వేషాం ద్విజసత్తమాః । తస్మాదిహ స్వధర్మేణ శ్రాద్ధం దేయన్తు శ్రద్ధయా ।। ౧౧.

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అన్ని పితృదేవతలకు క్రమంగా, ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరు తమ స్వధర్మాన్ని అనుసరించి, విశ్వాసంతో శ్రాద్ధం చేయాలి.

సర్వేషాం రాజతైః పాత్రైరపి వా రజతాన్వితైః। దత్తం స్వధాం పురోధాయ తథా ప్రీణాతి వై పితౄన్ ।। ౧౧.

అందరికీ వెండి పాత్రల్లో లేదా వెండితో అలంకరించిన పాత్రల్లో స్వధా ముందుగా సమర్పించి తర్పణం చేస్తే, పితృదేవతలు ఎంతో సంతోషిస్తారు.

సోమస్యాప్యాయనం కృత్వా హ్యగ్నేర్వైవస్వతస్య చ। ఉద గాయనఞ్చాగ్నౌ చ అశ్వమేధం తదాముయాత్ ।। ౧౧.

సోమదేవుని, అగ్ని, వైవస్వతుడు వారికి తగిన విధంగా అభిషేకం చేసి, జలదేవతలకు, అగ్నికి స్తోత్రాలు పాడితే, అశ్వమేధయాగ ఫలితం లభిస్తుంది.

పితౄన్ ప్రీణాతి వై భక్త్యా పితరః ప్రీణయన్తి తమ్। పితరః పుష్టికామస్య ప్రజాకామస్య వా పునః। పుష్టిం ప్రజాం చ స్వర్గం ప్రయచ్ఛన్తి న సంశయః ।। ౧౧.

ఎవరైనా భక్తితో పితృదేవతలను సంతుష్టిపరిస్తే, వారు కూడా అతనికి సంతోషాన్ని ప్రసాదిస్తారు. ఎవరికైనా బలాన్ని, సంతానాన్ని కోరితే, పితృదేవతలు వాటిని, అలాగే స్వర్గాన్ని కూడా అనుగ్రహిస్తారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.

దేవకార్య్యాదపి సదా పితృకార్య్యం విశిష్యతే। దేవతాభ్యః పితౄణాం హి పూర్వ్వమాప్యాయనం స్మృతమ్ ।। ౧౧.

దేవతలకు చేసే కర్మలకన్నా ఎప్పుడూ పితృకర్మలు గొప్పవి. ఎందుకంటే, పితృదేవతలకు తర్పణం చేయడం దేవతలకు చేసే పూజకన్నా ముందుగా గుర్తించబడింది.

న హి యోగగతిః సూక్ష్మా పితౄణామపి తృప్తయః। తపసా హి ప్రసిద్ధేన దృశ్యన్తే మాంసచక్షుషా ।। ౧౧.

యోగమార్గం ఎంత సూత్రమైనదైనా, అది పితృదేవతలకు కాదు; అలాగే వారి తృప్తి కూడా. ప్రసిద్ధమైన తపస్సుతో, మామూలు కన్నులతోనే వారు దర్శించబడతారు.

ఇత్యేతే పితరశ్చైవ లోకా దుహితరశ్చ వై। దౌహిత్రా యజమానాశ్చ ప్రోక్తా యే భావయన్తి తాన్ ।। ౧౧.

ఇలా పితృలోకాలు, వారి కుమార్తెలు, మనవళ్లు, యజమానులు — వీరందరూ పితృదేవతలను పోషించే వారిగా చెప్పబడ్డారు.

చత్వారో మూర్త్తిమన్తశ్చ త్రయస్తేషామమూర్త్తయః। తేభ్యః శ్రాద్ధాని సత్కృత్య దేవాః కుర్వ్వన్తి యత్నతః ।। ౧౧.

నాలుగురు రూపంతో ఉన్నవారు, వారిలో ముగ్గురు రూపరహితులు. దేవతలు వీరిని ఎంతో గౌరవంతో, శ్రద్ధతో పూజిస్తారు.

భక్తాః ప్రాఞ్జలయః సర్వే సేన్ద్రాస్తద్ఘతమానసాః। విశ్వే చ సికతాశ్చైవ పృశ్నిజాః శ్రృఙ్గిణస్తథా ।। ౧౧.

ఇంద్రుడు సహా అందరూ భక్తితో, చేతులు జోడించి, మనస్సు ఒక్కటిగా చేసుకుని ఉంటారు. విశ్వదేవతలు, రేణుదేవతలు, పృశ్నిజులు, శృంగివంతులూ కూడా అలాగే ఉంటారు.

కృష్ణాః శ్వేతాస్త్వజాశ్చైవ విధివత్పూజయన్త్యుత। ప్రజాస్తా వాతరశనా దివాకీర్త్త్యాస్తథైవ చ ।। ౧౧.

కృష్ణవర్ణులు, శ్వేతవర్ణులు, అజన్ములైనవారు కూడా విధిగా పూజిస్తారు. వాయురాశులు, పగటిపేరు పొందిన సంతానమూ అలాగే పూజిస్తారు.

లేఖాశ్చ మరుతశ్చైవ బ్రహ్మాద్యాశ్చ దివౌకసః। అత్రిభృగ్వఙ్గిరాద్యాశ్చ ఋషయః సర్వ్వ ఏవ చ ।। ౧౧.

లేఖాదేవతలు, మరుత్‌గణాలు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలు, అత్రి, భృగు, అంగిరసు మొదలైన ఋషులందరూ కూడా ఉన్నారు.

యక్షా నాగాః సుపర్ణాశ్చ కిన్నరా రాక్షసైః సహ। పితౄంస్త్వపూజయన్సర్వే నిత్యమేవ ఫలార్థినః ।। ౧౧.

యక్షులు, నాగులు, సుపర్ణులు, కిన్నరులు, రాక్షసులతో పాటు అందరూ ఫలాన్ని కోరుతూ ఎప్పుడూ పితృదేవతలను పూజిస్తారు.

ఏవమేతే మహాత్మానః శ్రాద్ధే సత్కృత్య పూజితాః। సర్వాన్కామాన్ప్రయచ్ఛన్తి శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౧౧.

ఇలా మహాత్ములు శ్రద్ధతో గౌరవించి పూజించబడితే, వారు వందలాది, వేలాది కోరికలను అనుగ్రహిస్తారు.