వాయుపురాణమ్

తస్య రాజ్ఞో హి సా కన్యా రాజ్ఞో వీర్య్యే సదైవ హి। విరజా నామ తే లోకా దివి రోచన్తి తే గణాః ।। ౧౧.

ఆమె ఆ రాజుకు కుమార్తెగా, ఎల్లప్పుడూ రాజసమర్థతతో ఉండేది. నీ లోకాలను విరజా అని పిలుస్తారు. ఆ గణాలు ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తాయి.

అగ్నిష్వాత్తాః స్మృతాస్తత్ర పితరో భాస్వరప్రభాః । తాన్దానవగణా యక్షా రక్షోగన్ధర్వ్వకిన్నరాః। భూతసర్పపిశాచాశ్చ భావయన్తి ఫలార్థినః ।। ౧౧.

అక్కడ అగ్నిష్వాత్త పితృదేవతలు ప్రకాశవంతంగా, వెలుగుతో గుర్తించబడతారు. దానవులు, యక్షులు, రాక్షసులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు, భూతాలు, పాములు, పిశాచులు — ఫలాల కోరికతో వారిని పూజిస్తారు.

ఏతే పుత్రాః సమాఖ్యాతాః పులహస్య ప్రజాపతేః। త్రయ ఏతే గణాః ప్రోక్తా ధర్మమూర్తిధరాః శుభాః ।। ౧౧.

ఇవే పులహ ప్రజాపతికి పుట్టిన కుమారులు. ఈ మూడు గణాలు ధర్మాన్ని అనుసరించే శుభమైనవిగా చెప్పబడ్డాయి.

ఏతేషాం మానసీ కన్యా పీవరీ నామ విశ్రుతా। యోగినీ యోగపత్నీ చ యోగమాతా తథైవ చ ।। ౧౧.

వారిలో పీవరీ అనే మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె యోగినీ, యోగపత్నీ, యోగమాత కూడా.

భవితా ద్వాపరం ప్రాప్య అష్టావింశన్తు దైవతమ్। పరాశరకులోద్భూతః శుకో నామ మహాతపాః ।। ౧౧.

ఇరవై ఎనిమిదవ ద్వాపరయుగంలో, పరాశర వంశంలో శుకుడు అనే మహాతపస్వి జన్మిస్తాడు.

శ్రీమాన్యోగీ మహాయోగీ యోగస్తస్మాద్ద్విజోత్తమః। వ్యాసాదరణ్యాం సమ్భూతో విధూమ ఇవ పావకః ।। ౧౧.

ఆ మహాత్ముడు, యోగినీ, మహాయోగి, ద్విజులలో శ్రేష్ఠుడు, వ్యాసుని నుండి అరణ్యంలో, పొగలేని అగ్నిలా జన్మించాడు.

స తస్యాం పితృకన్యాయాం యోగాచార్యాన్పరిశ్రుతాన్ । కృష్ణం గౌరం ప్రభుం శమ్భుం తథా భూరిశ్రుతం వవౌ ।। ౧౧.

ఆ పితృదేవత కుమార్తె ద్వారా, ఆయన ప్రసిద్ధి చెందిన యోగాచార్యులను — కృష్ణుడు, గౌరుడు, ప్రభువు, శంభువు, భూరిశ్రుతుడు — జన్మింపజేశాడు.

కన్యాం కీర్త్తిమతీఞ్చైవ యోగినీం యోగమాతరమ్ । బ్రహ్మదత్తస్య జననీ మహిషీ త్వణుహస్య తు ।। ౧౧.

కీర్తిమతీ అనే కన్య, యోగినీ, యోగమాతను కూడా ఆయన ప్రసవించాడు. ఆమె బ్రహ్మదత్తుని తల్లి, వణుహ మహారాజు భార్య అయింది.

ఏతానుత్పాద్య ధర్మాత్మా పుత్రాన్యోగమవాప్య చ। మహాయోగతపాశ్చైవ అపరావర్త్తినీం గతిమ్ ।। ౧౧.

ఈ కుమారులను జన్మించి, ధర్మాత్ముడు యోగాన్ని, మహాయోగ తపస్సును సాధించి, తిరిగి రాని స్థితిని పొందాడు.

ఆదిత్యకిరణోపేతం త్వపునర్భావమాస్థితః। సర్వవ్యాపి వినిర్ముక్తో భవిష్యతి మహామునిః ।। ౧౧.

ఆదిత్యుని కిరణాలతో కూడి, మరలా పుట్టే అవసరం లేని స్థితిని పొందుతాడు. అన్ని చోట్ల వ్యాపించి, బంధనాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు, ఓ మహామునీ!

అమూర్త్తిమన్తః పితరో ధర్మమూర్త్తిధరాస్తు యే। త్రయ ఏతే గణాస్తేషాం చత్వారోఽన్యే నిబోధత ।। ౧౧.

ఆకారరహితులైన పితృదేవతలు, ధర్మరూపాన్ని ధరించినవారు—ఇలా ముగ్గురు వర్గాలు ఉన్నాయి. ఇప్పుడు మిగతా నలుగురు వర్గాల గురించి విను.

యాన్వక్ష్యామి ద్విజశ్రేష్ఠా మూర్త్తిమన్తో మహాప్రభాః। ఉత్పన్నాస్తే స్వధాయాస్తు కన్యా హ్యగ్నేః కవేః సుతాః ।। ౧౧.

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఇప్పుడు నేను చెప్పబోయే వారు రూపంతో, మహత్తర కాంతితో ఉన్నవారు. వారు స్వధా అనే అగ్ని, కవి కుమార్తెల నుంచి పుట్టారు.

పితరో దేవలోకేషు జ్యోతిర్భాసిషు భాస్వరాః। సర్వకామసమృద్ధేషు ద్విజా స్తాన్భావయన్త్యుత ।। ౧౧.

దేవలోకాల్లో ఉన్న పితృదేవతలు ప్రకాశంతో మెరిసిపోతూ, అన్ని కోరికలు నెరవేరే లోకాల్లో నివసిస్తున్నారు. ద్విజులు వారిని గౌరవంగా పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ కన్యా గౌర్నామ దివి విశ్రుతా। దత్తసేనా కుమారేణ శుక్రస్య మహిషీ ప్రియా ।। ౧౧.

వారిలో, మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె గౌరీ అనే పేరు తో ఆకాశంలో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆమె దత్తసేన కుమారునికి ప్రియమైన మహిషిగా, శుక్రుని భార్యగా నిలిచింది.

ఏకత్రింశచ్చ విఖ్యాతా భృగూణాం కీర్త్తివర్ద్ధనాః। మరీచిగర్భాస్తే లోకాః సమావృత్య దివి స్థితాః ।। ౧౧.

భృగువంశంలో పేరొందిన ముప్పై ఒకరు ఉన్నారు; వారు కీర్తిని పెంచేవారు. మరీచి నుంచి పుట్టిన ఆ లోకాలు ఆకాశంలో వ్యాపించి నిలిచాయి.

ఏతే హ్యఙ్గిరసః పుత్రాః సాధ్యైః సహ వివర్ద్ధితాః। ఉపహూతాః స్మృతాస్తే తు పితరో భాస్వరా దివి। తాన్క్షత్రియగణాన్దృష్ట్వా భావయన్తి ఫలార్థినః ।। ౧౧.

వారు అంగిరసుని కుమారులు, సాధ్యులతో కలిసి పెరిగారు. ఆకాశంలో ప్రకాశించే పితృదేవతలుగా పిలవబడతారు, గుర్తించబడతారు. క్షత్రియ వర్గాలను చూసి, ఫలాన్ని కోరేవారు వారిని పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ కన్యా యశోదా నామ విశ్రుతా। పత్నీ సా విశ్వమహతః స్నుషా వై విశ్వశర్మ్మిణః ।। ౧౧.

వారిలో, మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె యశోదా అని ప్రసిద్ధి. ఆమె విశ్వమహతుని భార్య, విశ్వశర్ముని కోడలు.

రాజర్షేర్జననీ దేవీ ఖట్వాఙ్గస్య మహాత్మనః। యస్య యజ్ఞే పురా గీతా గాథా గీతైర్మహర్షిభిః ।। ౧౧.

ఆమె రాజర్షి ఖట్వాంగ మహాత్ముని తల్లి. అతని యజ్ఞంలో పురాతన కాలంలో మహర్షులు గీతాలు పాడారు.

అగ్నేర్జన్మ తథా దృష్ట్వా శాణ్డిల్యస్య మహాత్మనః। యజమానం దిలీపం యే పశ్యన్తి సుసమాహితాః। సత్యవ్రతం మహాత్మానం తే స్వర్గజయినోఽమరాః ।। ౧౧.

అగ్ని జననం, అలాగే మహాత్ముడు శాండిల్యుని జననం చూసిన వారు, యజమానుడైన దిలీపుని, మహాత్ముడు సత్యవ్రతుని ధ్యానంగా దర్శించిన వారు, ఆ అమరులు స్వర్గంలో విజయం సాధిస్తారు.

ఆజ్యపా నామ పితరః కర్దమస్య ప్రజాపతేః । సముత్పన్నస్య పులహాదుత్పన్నాస్తస్య వై పునః ।। ౧౧.

కర్దముడు అనే ప్రజాపతికి పుట్టిన పితృదేవతలు ఆజ్యపా అని పిలవబడతారు. వారు మళ్లీ పులహుని నుంచి పుట్టారు.

లోకేష్వేతేషు వర్త్తన్తే కామగేషు విహఙ్గమాః । ఏతాన్వైశ్యగణాః శ్రాద్ధే భావయన్తి ఫలార్థినః ।। ౧౧.

ఈ లోకాల్లో, వారు కోరికలతో పక్షుల రూపంలో సంచరిస్తారు. వైశ్య వర్గాలు ఫలాన్ని ఆశిస్తూ శ్రాద్ధంలో వారిని పూజిస్తారు.

ఏతేషాం మానసీ సన్యా విరజా నామ విశ్రుతా । యయాతేర్జననీ సాధ్వీ పత్నీ సా నహుషస్య తు ।। ౧౧.

వారిలో మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె విరజా అని ప్రసిద్ధి. ఆమె యయాతి తల్లి, నహుషుని భార్య.

సుకాలా నామ పితరో వసిష్ఠస్య ప్రజాపతేః । హిరణ్యగర్భస్య సుతాః శూద్రాస్తాన్బావయన్త్యుత ।। ౧౧.

సుకాల అనే పితృదేవతలు వసిష్ఠుని సంతానం, హిరణ్యగర్భుని కుమారులు. శూద్రులు వారిని పూజిస్తారు.

మానసా నామ తే లోకా వహన్తే యత్ర తే దివి। ఏతేషాం మానసీ కన్యా నర్మదా సరితాం వరా ।। ౧౧.

వారి లోకాలు మానస అని పిలవబడతాయి, అవి ఆకాశంలో వారు మోస్తారు. వారిలో మనస్సులో పుట్టిన కుమార్తె నర్మదా, నదుల్లో ఉత్తమురాలు.

సా భావయతి భూతాని దక్షిణాపథగామినీ । జననీ త్రసద్దస్యోర్హి పురుకుత్సపరిగ్రహః ।। ౧౧.

ఆమె దక్షిణ దిశగా ప్రవహిస్తూ భూతాలను పోషిస్తుంది. trasaddasyu కు తల్లి, పురుకుత్సునికి భార్య.

ఏతేషామభ్యుపగమాన్మాతుర్మన్వన్తరేశ్వరః । మన్వన్త రాదౌ శ్రాద్ధాని ప్రవర్త్తయతి సర్వశః ।। ౧౧.

మన్వంతరాధిపతి, మనువు ఈ పితృదేవతలను సమీపించినప్పుడు, మన్వంతర ప్రారంభంలో అన్ని శ్రాద్ధాలు స్థాపించబడతాయి.

పిదౄణామానుపూర్వ్యేణ సర్వేషాం ద్విజసత్తమాః । తస్మాదిహ స్వధర్మేణ శ్రాద్ధం దేయన్తు శ్రద్ధయా ।। ౧౧.

ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! అన్ని పితృదేవతలకు క్రమంగా, ఇక్కడ ప్రతి ఒక్కరు తమ స్వధర్మాన్ని అనుసరించి, విశ్వాసంతో శ్రాద్ధం చేయాలి.

సర్వేషాం రాజతైః పాత్రైరపి వా రజతాన్వితైః। దత్తం స్వధాం పురోధాయ తథా ప్రీణాతి వై పితౄన్ ।। ౧౧.

అందరికీ వెండి పాత్రల్లో లేదా వెండితో అలంకరించిన పాత్రల్లో స్వధా ముందుగా సమర్పించి తర్పణం చేస్తే, పితృదేవతలు ఎంతో సంతోషిస్తారు.

సోమస్యాప్యాయనం కృత్వా హ్యగ్నేర్వైవస్వతస్య చ। ఉద గాయనఞ్చాగ్నౌ చ అశ్వమేధం తదాముయాత్ ।। ౧౧.

సోమదేవుని, అగ్ని, వైవస్వతుడు వారికి తగిన విధంగా అభిషేకం చేసి, జలదేవతలకు, అగ్నికి స్తోత్రాలు పాడితే, అశ్వమేధయాగ ఫలితం లభిస్తుంది.