జగుర్గన్ధర్వ్వముఖ్యాశ్చ సర్వ్వశస్తత్ర తత్ర హ। యక్షా విద్యాధరాః సిద్ధాః కిన్నరాశ్చైవ సర్వశః ।। ౧౧.
ప్రధాన గంధర్వులు అక్కడక్కడా పాటలు పాడారు. యక్షులు, విద్యాధరులు, సిద్ధులు, కిన్నరులు అందరూ ఆనందించారు.
మహానాగ సహస్రాణి ప్రవరాశ్చ పతత్రిణః । ఉపతస్థుర్మహాభాగమాగ్నేయం శఙ్కరాత్మజమ్। ప్రభావేణ తదా తేన దైత్యదానవరాక్షసాః ।। ౧౧.
వెయ్యాది మహానాగులు, అద్భుతమైన పక్షులు, ఆ అగ్నేయుడు శివుని కుమారుని చుట్టూ చేరారు. అతని తేజస్సుతో దానవులు, రాక్షసులు, అసురులు భయపడ్డారు.
సహ సప్తర్షిభార్యాభిరాదావే వాగ్నిసమ్భవః। అభిషేకప్రయాతాభిర్దృష్టో వర్జ్య త్వరున్ధతీమ్ ।। ౧౧.
అగ్నిలో జన్మించిన ఆ బాలుడు, ఆరుంధతిని తప్పించి, ఇతర సప్తర్షిపత్నులతో కలిసి అభిషేకానికి హాజరయ్యాడు.
తాభిః స బాలార్కనిభో రౌద్రః పరివృతః ప్రభుః । స్నిహ్యమానాభిరత్యర్థం స్వకాభిరివ మాతృభిః ।। ౧౧.
ఆయన చిన్న సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఉగ్ర స్వరూపంతో, తన తల్లులైన వారిచేత ఎంతో ప్రేమగా లాలించబడ్డాడు.
యుగపత్సర్వదేవీర్హి దిదృక్షుర్జాహ్నవీసుతః। షప్ముఖో వ్యసృజచ్ఛ్రీమాంస్తాసాం ప్రీత్యా మహాద్యుతిః ।। ౧౧.
అన్నీ దేవతలను ఒకేసారి దర్శించాలనే ఆకాంక్షతో, మహా తేజస్సుతో ప్రకాశించే జాహ్నవీ కుమారుడు, వారి ఆనందార్థం ఆరు ముఖాలను ప్రదర్శించాడు.
శ్రీమాన్ కమలపత్రాక్షస్తరుణాదిత్య సన్నిభః। యేన జాతేన లోకానామాక్షేపస్తేజసా కృతః ।। ౧౧.
కమలదళపు కన్నులతో, ఉదయించే సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, జన్మించినప్పుడే తన తేజస్సుతో లోకాలను ఆశ్చర్యపరిచిన మహిమాన్వితుడు.
తేన జాతేన మహతా దేవానామసహిష్ణవః। స్కన్దితా దానవగణాస్తస్మాత్స్కన్దః ప్రతాపవాన్ ।। ౧౧.
ఆ గొప్ప జన్మతో దేవతలకు తట్టుకోలేని విధంగా, దానవ గణాలు చెల్లాచెదురయ్యాయి. అందుకే ఆయనను శక్తివంతుడైన స్కందుడు అంటారు.
కృత్తికాభిస్తు యస్మాత్ సంవర్ద్ధితః స పురాతనః। కార్త్తికేయ ఇతి ఖ్యాతస్తస్మాదసురసూదనః ।। ౧౧.
పురాతన కాలంలో కృత్తికలు ఆయనను పెంచినందువల్ల, ఆయనను కార్తికేయుడు, అసుర సంహారకుడు అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
జృమ్భతస్తస్య దైత్యారేర్జ్వాలామాలాకులాత్తదా। ముఖాద్వినిర్గతా తస్య స్వశక్తిరపరాజితా ।। ౧౧.
దైత్య శత్రువు జంభించినప్పుడు, అగ్నిమాలలతో చుట్టుముట్టిన ఆయన నోటి నుండి, అపరాజితమైన స్వశక్తి వెలువడింది.
క్రీడార్థఞ్చైవ స్కన్దస్య విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా। గరుడాదితి సృష్టౌ హి పక్షిణౌ హి ప్రభద్రకౌ ।। ౧౧.
స్కందుని వినోదార్థంగా, మహాశక్తిమంతుడైన విష్ణువు, గరుడుడు మరియు అదితి కుమారుడైన ఇద్దరు గొప్ప పక్షులను సృష్టించాడు.
మయూరః కుక్కుటశ్చైవ పతాకా చైవ వాయునా। యస్య దత్తా సరస్వత్యా మహావీణా మహాస్వనా। అజః స్వయమ్భువా దత్తో మేషో దత్తశ్చ శమ్భునా ।। ౧౧.
మయూరం, కోడి, పతాకాను వాయుదేవుడు ఇచ్చాడు; మహా ధ్వనితో కూడిన వీణను సరస్వతీదేవి ఇచ్చింది; మేషాన్ని స్వయంభువు ఇచ్చాడు; గొట్టెను శంభుడు ప్రసాదించాడు.
మాయా విహరణే విప్రా గిరౌ క్రౌఞ్చే నిపాతితే। తారకే చాసురవరే సముదీర్ణే నిపాతితే ।। ౧౧.
బ్రాహ్మణులారా, మాయా వినోదంలో, కౌంచపర్వతాన్ని పడగొట్టినప్పుడు, మహాసురుడైన తారకుడు ఉద్భవించి, తరువాత సంహరించబడ్డాడు.
సేన్ద్రోపేన్ద్రైర్మహాభాగైర్దేవరైగ్నిసుతః ప్రభుః । సేనాపత్యేన దైత్యారిరభిషిక్తః ప్రతాపవాన్ ।। ౧౧.
ఇంద్రుడు, ఉపేంద్రుడు మరియు మహా భాగ్యశాలి దేవతలతో కలసి, అగ్ని కుమారుడైన ప్రభువు, దైత్య శత్రువుగా, సేనాధిపతిగా అభిషేకించబడ్డాడు.
దేవసేనాపతిస్త్వేవం పఠ్యతే నరనాయకః। దేవారిస్కన్దనః స్కన్దః సర్వలోకేశ్వరః ప్రభుః ।। ౧౧.
అందువల్ల ఆయనను దేవసేనాధిపతి, మనుష్యుల నాయకుడు, దేవతా శత్రువులను సంహరించేవాడు, అన్ని లోకాల అధిపతి అని పిలుస్తారు.
ప్రమథైర్వివిధైర్దవైస్తథా భూత గణైరపి । మాతృభిర్వివిధాభిశ్చ వినాయకగణైస్తథా ।। ౧౧.
వివిధ ప్రమథ గణాలతో, దవ గణాలతో, భూత గణాలతో, అనేక మాతృ దేవతలతో, అలాగే వినాయక గణాలతో కూడి ఉన్నాడు.
సా త్వపశ్యద్విమానాని పతన్తీ సా దివశ్చ్యుతా । త్రసరేణుప్రమాణాని తేష్వపశ్యచ్చ్యుతాన్ పితౄన్ ।। ౧౧.
ఆమె ఆకాశ రథాలు కింద పడిపోతున్నదాన్ని చూశింది. తానే స్వర్గం నుండి పడిపోతూ, వాటిలో తన పితృదేవతలను, ధూళిబిందువులంత పరిమాణంలో ఉన్నవారిని చూసింది.
సుసూక్ష్మానపరిత్యక్తానగ్నీనగ్నిష్వివాహితాన్। త్రాయధ్వమిత్యువాచాథ పతన్తీ తానవాక్శిరాః ।। ౧౧.
చాలా సూక్ష్మంగా, వదిలివేయబడి, అగ్నులు వెలిసిపోయినట్లుగా, ఆమె పడిపోతూ తలవంచి వారిని చూసి, "నన్ను రక్షించండి" అని అర్జించింది.
తైరుక్తా సా తు మాభైషీరిత్యుక్తాధిష్ఠితాభవత్। తతః ప్రాసాదయత్సా వై పితౄంస్తాన్ దీనయా గిరా ।। ౧౧.
వారు "భయపడవద్దు" అని చెప్పగా, ఆమె ధైర్యం పొందింది. తరువాత ఆమె దయతో తన పితృదేవతలను వినయంగా ప్రసన్నం చేయడానికి ప్రయత్నించింది.
ఊచుస్తే పితరః కన్యాం భ్రష్టైశ్వర్యాం వ్యతిక్రమాత్। భ్రష్టైశ్వర్యా స్వదోషేణ తపసి త్వం శుచిస్మితే ।। ౧౧.
తప్పిదంతో ఐశ్వర్యం కోల్పోయిన ఆ యువతిని పితృదేవతలు ఇలా అన్నారు: "నీ తప్పు వల్ల ఐశ్వర్యం పోయింది. అందుకే, శుచిస్మితే, నీవు తపస్సు చేయాలి."
యైః క్రియన్తే చ కర్మ్మాణి శరీరైరిహ దైవతైః । తైరేవ తత్కర్మఫలం ప్రాప్నువన్తీహ దేవతాః ।। ౧౧.
ఈ లోకంలో దేవతలు శరీరంతో చేసే కార్యాల వలన, అదే కార్యఫలాన్ని వారు ఇక్కడే పొందుతారు.
సద్యః ఫలన్తి కర్మాణి దేవత్వే ప్రేత్య మానుషే। తస్మాదమావస్వపత్యత్వం ప్రేత్య ప్రాప్స్యసే ఫలమ్ ।। ౧౧.
దేవతలలో, మరణానంతరం, లేదా మానవ జన్మలో, కార్యఫలాలు వెంటనే కలుగుతాయి. అందువల్ల, మరణానంతరం నీవు అమావస్వపతిగా ఫలాన్ని పొందుతావు.
ఇత్యుక్త్యా వై పితరః పునస్తే తు ప్రసాదితాః। ధ్యాత్వా ప్రసాదం సఞ్చక్రుస్తస్యాస్తే త్వనుకమ్పయా ।। ౧౧.
ఇలా చెప్పిన తరువాత, పితృదేవతలు మళ్లీ ప్రసన్నమయ్యారు. ధ్యానం చేసి, ఆమెపై కరుణతో అనుగ్రహాన్ని ప్రసాదించారు.
అవశ్యమ్భావినం దృష్ట్వా హ్యర్థమూచుస్తతః సురాః । సోమపాః పితరః కన్యాం రాజ్ఞశ్చైవ హ్యమావసోః ।। ౧౧.
అవశ్యంగా జరగబోయే సంఘటనను గమనించిన దేవతలు, సోమపానం చేసే పితృదేవతలు, అమావసు మహారాజు కుమార్తె ఇలా అన్నారు.
ఉత్పన్నస్య పృథివ్యాం తు మానుషత్వే మహాత్మనః। కన్యా భూత్వా త్విమాఁల్లోకాన్పునః ప్రాప్స్యసి స్వానితి ।। ౧౧.
పృథివిపై మానవ రూపంలో జన్మించి, మహాత్ముడవై, మళ్లీ కన్యగా మారి నీ స్వర్గాలను తిరిగి పొందుతావు.
అష్టావింశే భవిత్రీ త్వం ద్వాపరే మత్స్యయోనిజా। అస్యైవ రాజ్ఞో దుహితా అద్రికాయాం హ్యమావసోః ।। ౧౧.
ఇరవై ఎనిమిదవ ద్వాపరయుగంలో, నీవు చేప గర్భంలో జన్మించి, ఇదే అమావసు మహారాజు కుమార్తెగా, అద్రికా నుండి పుట్టుతావు.
పరాశరస్య దాయాదం ఋషేస్త్వం జనయిష్యసి। స వేదమేకం విప్రర్షిశ్చతుర్ధా వై కరిష్యతి ।। ౧౧.
నీవు పరాశర మహర్షికి వారసుడైన కుమారుని ప్రసవిస్తావు. ఆ మహర్షి ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజిస్తాడు.
మహాభిషస్య పుత్రౌ ద్వౌ శన్తనోః కీర్త్తివర్ద్ధనౌ। విచిత్రవీర్య్యం ధర్మజ్ఞం త్వమేవోత్పాదయిష్యసి ।। ౧౧.
మహాభిషుడి కుమారులైన ప్రసిద్ధుడైన శంతనువు, ధర్మజ్ఞుడైన విచిత్రవీర్యుడు — వీరిద్దరినీ నీవే జన్మిస్తావు.
చిత్రాఙ్గదం చరాజానం తేజోబలగుణాన్వితమ్। ఏతానుత్పాద్య పుత్రం స్వం పునర్లోకానవాప్స్యసి ।। ౧౧.
తేజస్సు, బలం, గుణాలతో కూడిన రాజు చిత్రాంగదుడిని నీవు ప్రసవిస్తావు. ఈ కుమారులను జన్మించిన తర్వాత మళ్లీ నీ లోకాలను పొందుతావు.
వ్యతిక్రమాత్పితౄణాం త్వం ప్రాప్స్యసే జన్మ కుత్సితమ్। తస్యైవ రాజ్ఞస్త్వం కన్యా అద్రికాయాం భవిష్యసి ।। ౧౧.
పితృదేవతల ఆజ్ఞను ఉల్లంఘించినందువల్ల, నీవు నిందనీయమైన జన్మను పొందుతావు. అదే రాజుకు, అద్రికా నుండి కుమార్తెగా పుట్టుతావు.
కన్యా భూత్వా తతశ్చ త్వమిమాన్ లోకానవాప్స్యసి। ఏవముక్తా తు దాశేయీ జాతా సత్యవతీ తు సా ।। ౧౧.
కన్యగా మారిన తర్వాత, మళ్లీ ఈ లోకాలను పొందుతావు. ఇలా చెప్పబడిన తరువాత, దాశేయి కుమార్తె సత్యవతిగా మారింది.