వాయుపురాణమ్

పిత్రాఽపరఞ్జితాస్తస్య ప్రజాస్తేనానురఞ్జితాః । తతో రాజేతి నామాస్య అనురాగాదజాయత

తన తండ్రి గెలుచుకోలేని ప్రజలను అతడు తన ప్రేమతో ఆకర్షించాడు; అందువల్ల ప్రజల ప్రేమ వల్ల అతడికి 'రాజు' అనే పేరు వచ్చింది.

ఆపస్తస్తమ్భిరే చాస్య సముద్రమభియాస్యతః । పర్వతాశ్చ విశీర్యన్తే ధ్వజభఙ్గశ్చ నాభవత్

అతడు సముద్రాన్ని చేరుకునే సమయంలో నదుల నీరు నిలిచిపోయింది; పర్వతాలు చీలిపోయాయి, ఎక్కడా జెండాలు విరిగిపోలేదు.

అకృష్టపచ్యా పృథివీ సిద్ధ్యన్త్యన్నాని చిన్తయా । సర్వకామదుఘా గావః పుటకే పుటకే మధు

పృథివి దున్నకుండానే ధాన్యాలను ఇచ్చింది, ఆహారం ఆలోచనతోనే సిద్ధమయ్యేది; ఆవులు కావాల్సినవన్నీ ఇచ్చేవి, ప్రతి పాత్రలో తేనె కనిపించేది.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే చ యజ్ఞే పైతామహే శుభే । సూతః సూత్యాం సముత్పన్నః సౌత్యేఽహని మహామతిః । తస్మిన్నేవ మహాయజ్ఞే జజ్ఞే ప్రాజ్ఞోఽథ మాగధః

అదే సమయంలో, పితృయజ్ఞంలో, సూతుడు సూత్య అనే రోజున జన్మించాడు; ఆ మహాయజ్ఞంలో మాగధుడు కూడా పుట్టాడు.

ఐన్ద్రేణ హవిషా చాపి హవిః పృక్తం బృహస్పతేః । జుహావేన్ద్రాయ దేవేన తతః సూతో వ్యజాయత

ఇంద్రునికి హవిస్సుతో, బృహస్పతికి కలిపిన హవిస్సుతో దేవుడు ఇంద్రునికి ఆహుతి సమర్పించాడు; దాంతో సూతుడు జన్మించాడు.

ప్రమాదస్తత్ర సఞ్జజ్ఞే ప్రాయశ్చిత్తఞ్చ కర్మసు । శిష్యహవ్యేన యత్పృక్తమాభిభూతం గురోర్హవిః । అధరోత్తరచారేణ జజ్ఞే తద్వర్ణవైకృతమ్

ఆ యజ్ఞంలో అపరాధం జరిగింది, దానికి ప్రాయశ్చిత్తం కూడా జరిగింది; శిష్యుని హవిస్సు గురువు హవిస్సును అధిగమించింది; పైకీ క్రిందకీ నడిచే ఆచరణ వల్ల ఆ వర్ణభేదం ఏర్పడింది.

యచ్చ క్షత్రాత్సమ్భవద్బ్రాహ్మణ్యాం హీనయోనితః । సూతః పూర్వేణ సాధర్మతుల్యధర్మః ప్రకీర్త్తితః

క్షత్రియుని నుండి బ్రాహ్మణి గర్భంలో పుట్టిన, తక్కువ వంశానికి చెందిన సూతుడు, మునుపటి సూతుడితో సమానమైన ధర్మాన్ని కలిగి ఉన్నాడని చెప్పబడింది.

మధ్యమో హ్యేష సూతస్య ధర్మః క్షత్రోపజీవనమ్ । రథనాగాశ్చ చరితం జఘన్యఞ్చ చికిత్సితమ్

సూతునికి మధ్యస్థమైన ధర్మం క్షత్రియులకు సేవ చేయడం; రథాలు, ఏనుగులు నడపడం, అతి తక్కువగా వైద్యచికిత్స చేయడం.

పృథోః స్తవార్థం తౌ తత్ర సమాహూతౌ సురర్షిభిః । తావూచుర్మునయః సర్వే స్తూయతామేష పార్థివః । కర్మైతదనురూపం వాం పాత్రం స్తోత్రస్య చాప్యయమ్ ॥౨.౧.

పృథును స్తుతించేందుకు ఆ ఇద్దరిని దేవర్షులు పిలిపించారు; అందరూ మునులు, 'ఈ రాజును స్తుతించండి; ఈ కార్యానికి మీరు ఇద్దరూ అర్హులు' అన్నారు.

౬౨.౧౪౨ తావూచతుస్తదా సర్వాంస్తానృషీన్సూతమాగధౌ । ఆవాం దేవానృషీంశ్చైవ ప్రీణయావః స్వకర్మభిః

అప్పుడు సూతుడు, మాగధుడు అందరు మునులకు ఇలా అన్నారు: 'మేము మా పనులతో దేవతలను, మునులను సంతోషపరుస్తాము.'

న చాస్య కర్మ వై విద్వో న తథా లక్షణం యశః । స్తోత్రం యేనాస్య కుర్యావో రాజ్ఞస్తేజస్వినో ద్విజాః

మేము ఈ రాజు చేసిన పనులు, లక్షణాలు, యశస్సు గురించి తెలియదు; అందువల్ల మేము ఇతడిని స్తుతించే పద్యాన్ని రాయలేము, ద్విజులారా.

ఋషిభిస్తౌ నియుక్తౌ తు భవిష్యైః స్తూయతామితి । దానధర్మరతో నిత్యం సత్యవాన్ స జితేన్ద్రియః । జ్ఞానశీలో వదాన్యస్తు సంగ్రామేష్వపరాజితః

మునులు వారిని, 'భవిష్యత్తులో ఇతడిని స్తుతించండి' అని నియమించారు. అతడు ఎప్పుడూ దానం, ధర్మంలో నిమగ్నంగా ఉంటాడు, సత్యవంతుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, జ్ఞానశీలి, ఉదారుడు, యుద్ధంలో ఓడిపోని వాడు.

యాని కర్మాణి కృతవాన్ పృథుశ్చాపి మహాబలః । తాని శీలేన బద్ధాని స్తువద్భిః సూతమాగధైః

పృథు మహాబలుడు చేసిన కార్యాలు, అతని సద్గుణాలతో కూడినవి, సూతుడు, మాగధుడు వాటిని స్తుతించారు.

తతః స్తవాన్తే సుప్రీతః పృథుః ప్రాదాత్ ప్రజేశ్వరః । అనూపదేశం సూతాయ మగధం మాగధాయ చ

అప్పుడా స్తుతి ముగిసిన తర్వాత, సృష్టికర్త అయిన పృథు పరమానందంతో సూతుడికి అనూప దేశాన్ని, మగధుడికి మగధ దేశాన్ని ఇచ్చాడు.

తదా వై పృథివీపాలాః స్తూయన్తే సూతమాగధైః । ఆశీర్వాదైః ప్రబోధ్యన్తే సూతమాగధబన్దిభిః

ఆ సమయంలో భూలోక పాలకులను సూతులు, మగధులు స్తుతిస్తూ, ఆశీర్వచనాలతో, బందులు కూడా కలసి, రాజులను మేల్కొలిపేవారు.

తం దృష్ట్వా పరమప్రీతాః ప్రజా ఊచుర్మహర్షయః । ఏష వో వృత్తిదో వైన్యో భవన్త్వితి నరాధిపః

అతడిని చూసి ప్రజలు, మహర్షులు ఎంతో ఆనందంతో ఇలా అన్నారు: 'వేణునందనుడు మీకు జీవనాధారం అవుతాడు — ఇతనే మీ రాజు కావాలి.'

తతో వైన్యం మహాభాగం ప్రజాః సమభిదుద్రువుః । త్వన్నో వృత్తిం విధత్స్వేతి మహర్షేర్వచనాత్తదా । సోఽభిద్రుతః ప్రజాభిస్తు ప్రజాహితచికీర్షయా

అప్పుడా మహర్షుల మాట విని, ప్రజలు మహాభాగుడైన వైన్యుని దగ్గరకు వచ్చి, 'మీ వల్ల మాకు జీవనోపాధి కల్పించు' అని కోరారు. ప్రజల హితాన్ని కోరుతూ, ప్రజలు అతన్ని వెంబడించారు.

ధనుర్గృహీత్వా బాణాంశ్చ వసుధామార్ద్దయద్బలీ । అస్యార్ద్దనభయ త్రస్తా గౌర్భూత్వా ప్రాద్రవన్మహీ

బలవంతుడైన వైన్యుడు విల్లు, బాణాలు తీసుకుని భూమిని ఒత్తాడు. ఆ ఒత్తడికి భయపడి, భూమి ఆవుగా మారి పారిపోయింది.

తాం పృథుర్ధనురాదాయ ద్రవన్తీమన్వధావత । సా లోకాన్ బ్రహ్మలోకాదీన్ గత్వా వైన్యభయాత్తదా । దదర్శ చాగ్రతో వైన్యం కార్ముకోద్యతధారిణమ్ ॥౨.౧.

పృథు తన విల్లు పట్టుకుని పరుగెత్తుతున్న ఆవును వెంబడించాడు. భయంతో ఆవు బ్రహ్మలోకాది లోకాలకూ వెళ్లి, అక్కడ విల్లు ఎత్తి నిలబడ్డ వైన్యుని ఎదురుగా చూసింది.

   ౬౨.౧౫౨ జ్వలద్భిర్విశిఖైర్బాణైర్దీప్తతేజసమచ్యుతమ్ । మహాయోగం మహాత్మానం దుర్ద్ధర్షమమరైరపి

విల్లు ఎత్తి, అగ్నిలా మండుతున్న బాణాలతో, అపార తేజస్సుతో, మహాయోగంతో, అమరులకైనా జయించలేని మహాత్ముడిగా వైన్యుడు నిలిచాడు.

అలభన్తీ తదా త్రాణం వైన్యమేవాన్వపద్యత । కృతాఞ్జలిపుటా దేవీ పూజ్యా లోకైస్త్రిభిః సదా

అప్పుడు ఎక్కడా రక్షణ దొరకక, భూమిదేవి వైన్యుని దగ్గరికి వచ్చి, మూడు లోకాల్లో ఎప్పుడూ పూజింపబడే ఆమె, చేతులు జోడించి నిలబడి ప్రార్థించింది.

ఉవాచ వైన్యం నాధర్మం స్త్రీవధే పరిపశ్యసి । కథం ధారయితా చాసి ప్రజా రాజన్ మయా వినా

ఆమె వైన్యునితో ఇలా చెప్పింది: 'రాజా! మహిళను హత్య చేయడం ధర్మానికి విరుద్ధమని నీవు ఎందుకు భావించటం లేదు? నన్ను లేకుండా ప్రజలను ఎలా పోషించగలవు?'

మయి లోకాః స్థితా రాజన్ మయేదన్ధార్యతే జగత్ । మదృతే చ వినశ్యేయుః ప్రజాః పార్థివసత్తమ

'రాజా! లోకాలు నాలోనే నిలిచాయి; నా వల్లే జగత్తు నిలబడుతుంది. నన్ను లేకుండా, ఓ భూపతే, ప్రజలు నశించిపోతారు.'

న మామర్హసి వై హన్తుం శ్రేయశ్చేత్త్వం చికీర్షసి । ప్రజానాం పృథివీపాల శ్రృణు చేదం వచో మమ ॥౧౫౫ . ఉపాయతః సమారబ్ధాః సర్వే సిద్ధన్త్యుపక్రమాః. హత్వాపి మాం న శక్తస్త్వం ప్రజానాం పాలనే నృప

'నన్ను హతముచేయడం నీకు తగదు; ప్రజల శ్రేయస్సు కోరితే నా మాట విను. ఏ కార్యమైనా సరైన మార్గంలో ప్రారంభిస్తేనే ఫలిస్తుంది. నన్ను చంపినా, రాజా, ప్రజలను రక్షించడంలో నీవు శక్తిమంతుడు కాను.'

అన్నభూతా భవిష్యామి జహి కోపం మహాద్యుతే । అవధ్యాశ్చ స్త్రియః ప్రాహుస్తిర్యగ్యోనిశతేష్వపి । మత్వైవం పృథివీపాల ధర్మం న త్యక్తుమర్హసి

'నేను అన్నదాతగా మారుతాను; మహాతేజస్వీ! నీ కోపాన్ని వదిలిపెట్టు. స్త్రీలను, ఏ జంతుజాతిలోనైనా, హతముచేయరాదని చెబుతారు. ఇది తెలుసుకుని, భూమిపాలకుడా, నీ ధర్మాన్ని విడిచిపెట్టకూడదు.'

ఏవం బహువిధం వాక్యం శ్రుత్వా రాజా మహామనాః । క్రోధం నిగృహ్య ధర్మాత్మా వసుధామిదమబ్రవీత్

ఈ విధంగా అనేక మాటలు విని, మహామతి, ధర్మాత్ముడైన రాజు తన కోపాన్ని అదుపు చేసుకుని భూమిని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.

ఏకస్యార్థాయ యో హన్యాదాత్మనో వా పరస్య వా । ఏకం ప్రాణం బహూన్ వాపి కామం తస్యాస్తి పాతకమ్

'ఒకరి కోసం, తనకైనా, వేరొకరికైనా, ఒక ప్రాణిని గానీ, అనేక ప్రాణులను గానీ హతముచేస్తే, అతనికి తప్పక పాపం కలుగుతుంది.'

యస్మింస్తు నిహతే భద్రే లభన్తే బహవః సుఖమ్ । తస్మిన్హతే శుభే నాస్తి పాతకఞ్చోప పాతకమ్ ॥౨.౧.

'ఒకరిని హతముచేసి, అనేక మందికి సుఖం కలిగితే, అలాంటి శుభకార్యంలో పాపమూ, పాపపు చాయ కూడా ఉండదు.'

౬౨.౧౬౨ సోఽహం ప్రజానిమిత్తం త్వాం వధిష్యామి వసున్ధరే । యది మే వచనం నాద్య కరిష్యసి జగద్ధితమ్

'కాబట్టి ప్రజల కోసం, నువ్వు నా మాట వినకుండా, జగత్తు శ్రేయస్సు కోసం నడుచుకోకపోతే, ఈ రోజు నిన్ను హతముచేస్తాను, ఓ vasundhara!'