వాయుపురాణమ్

తిస్రః కన్యాస్తు మేనాయాం జనయామాస శైలరాట్। అపర్ణామేకపర్ణాఞ్చ తృతీయామేకపాటలామ్ ।। ౧౧.

శైలరాజు మేనాలో మూడు కుమార్తెలను కనుగొన్నాడు. అవి అపర్ణ, ఏకపర్ణ, మూడవది ఏకపాటల.

ఆశ్రితే ద్వే హ్యపర్ణా తు అనికేతా తపోఽచరత్। న్యగ్రోధమేకపర్ణీ తు పాటలామేకపాటలా। శతం వర్షసహస్రాణి దుశ్చరం దేవదానవైః ష।। ౧౧.

వారిలో అపర్ణా ఇంటిలేకుండా తపస్సు చేస్తూ ఆశ్రయం పొందింది. ఏకపర్ణా న్యగ్రోధ వృక్షం కింద నివసించింది, ఏకపాటల పటాల వృక్షం కింద ఉండింది. వారు వంద వేల సంవత్సరాలు దేవతలు, దానవులకు కూడా కష్టమైన తపస్సు చేశారు.

ఆహారమేకపర్ణేన ఏకపర్ణీ సమాచరత్। పాటలేనైవ చైకేన విదధ్యాదేకపాటలా ।। ౧౧.

ఏకపర్ణా ఒక్క ఆకుతో ఆహారం తీసుకుంటూ జీవించింది. ఏకపాటల ఒక్క పటాల పువ్వుతో జీవనం సాగించింది.

పూర్ణే పూర్ణే సహస్రే ద్వే ఆహారం వై ప్రజక్రతుః । ఏకా తత్ర నిరాహారా తాం మాతా ప్రత్యభాషత ।। ౧౧.

ప్రతి రెండు వేల సంవత్సరాలు పూర్తయినప్పుడు వారు ఆహారం తీసుకునేవారు. వారిలో ఒకరు మాత్రం ఆహారం తీసుకోకుండా ఉండేది. ఆమెను తల్లి పలికింది.

నిషేధయన్తీ హ్యుమేతి మాతా స్రేహేన దుఃఖితా। సా తథోక్తతయా దేవీ మాత్రా దుశ్చరచారిణీ ।। ౧౧.

తల్లి ప్రేమతో, బాధతో ఆమెను ఆపుతూ 'ఉ' అని పలికింది. తల్లి చెప్పినట్లే ఆ దేవి కఠిన తపస్సు చేయడంలో నిలిచింది.

ఉమేతి సా మహాభాగా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా । తథేతి నామ్నా తేనాసౌ నిరుక్తా కర్మణా శుభా ।। ౧౧.

ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు మూడు లోకాలలో 'ఉమా' అని ప్రసిద్ధి చెందింది. తల్లి పలికిన ఆ పేరుతో, ఆమె శుభకర్మల వల్ల కూడా ఆమెను ఉమా అని పిలుస్తారు.

ఏతత్తు త్రికుమారీకం జగత్స్యాస్యతి శాశ్వతమ్। ఏతాసాం తపసా దృప్తం యావద్భూమిద్ధరిష్యతి ।। ౧౧.

ఈ ముగ్గురు కుమార్తెలు ఎప్పటికీ లోకంలో నిలిచిపోతారు. వీరి తపస్సు వల్ల భూమి ఉండేంత వరకు నిలిచి ఉంటుంది.

తపఃశరీరాస్తాః సర్వాస్తిస్రో యోగబలాన్వితాః। దేవ్యస్తాః సుమహాభాగాః సర్వ్వాశ్చ స్థిరయౌవనాః ।। ౧౧.

వీరు తపస్సుతో శరీరాన్ని పొందినవారు, యోగబలం కలిగినవారు, మహాభాగ్యవంతులైన దేవతలు, ఎప్పుడూ యవ్వనంతో ఉంటారు.

సర్వాశ్చ బ్రహ్మవాదిన్యః సర్వా శ్చైవోర్ద్ధ్వరేతసః। ఉమా తాసాం వరిష్ఠా చ శ్రేష్ఠా చ వరవర్ణినీ ।। ౧౧.

వీరు అందరూ బ్రహ్మ జ్ఞానం మాట్లాడేవారు, అందరూ ఉర్ధ్వరేతసులు. వీరిలో ఉమా శ్రేష్ఠురాలు, అందంలో అగ్రగణ్యురాలు.

మహాయోగబలోపేతా మహాదేవముపస్థితా। దన్తకాణ్వోశనా తస్యాః పుత్రో వై భృగునన్దనః ।। ౧౧.

మహాయోగబలంతో కూడిన ఉమా మహాదేవుని చేరింది. ఆమెకు దంతకాణ్వుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు, భృగునందనుడా!

అసితస్యైకపర్ణీ తు పత్నీ సాధ్వీ దృఢవ్రతా। దత్తా హిమవతా తస్మై యోగాచార్యాయ ధీమతే। దేవలం సుషువే సా తు బ్రహ్మిష్ఠం మానసం సుతమ్ ।। ౧౧.

ఏకపర్ణా ధీరవ్రతురాలు, సతీమణి. హిమవంతుడు ఆమెను యోగాచార్యుడు, మేధావి అయిన అసితునికి ఇచ్చాడు. ఆమె బ్రహ్మనిష్ఠుడైన మానస పుత్రుడు దేవళుని కనింది.

యా చైతాసాం కుమారీణాం తృతీయా త్వేకపాటలా। పుత్రం శతశిలాకస్య జైగీషవ్యముపస్థితా ।। ౧౧.

ఈ ముగ్గురు కుమార్తెలలో మూడవది అయిన ఏకపాటల, శతశిలాకుని కుమారుడు జైగీషవ్యుని దగ్గరకు వెళ్లింది.

తస్యాపి శఙ్ఖలిఖితౌ స్మృతౌ పుత్రావయోనిజౌ। ఇత్యేతా వై మహాభాగాః కన్యా హిమవతః శుభాః ।। ౧౧.

ఆమెకు శంఖుడు, లిఖితుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. వారు గర్భంలో పుట్టని వారిగా గుర్తించబడ్డారు. ఇలా హిమవంతుని ఈ మహాభాగ్యవంతులైన కుమార్తెలు శుభకరులు.

రుద్రాణీ సా తు ప్రవరా స్వగుణైరతిరిచ్యతే। అన్యోన్యప్రీతిరనయోరుమాశఙ్కరయోర్యథా ।। ౧౧.

ఆమె శ్రేష్ఠురాలైన రుద్రాణి, తన స్వగుణాలతో అందరిని మించిపోయింది. ఉమా, శంకరుల మధ్య పరస్పర ప్రేమ యథావిధిగా ఉంది.

శ్లేషం సంసక్తయోర్జ్ఞాత్వా శఙ్కితః కిల వృత్రహా। తాభ్యాం మైథునసక్తాభ్యామపత్యోద్భవభీరుణా। తయోః సకాశమిన్ద్రేణ ప్రేషితో హవ్యవాహనః ।। ౧౧.

వీరిద్దరి ఐక్యతను తెలుసుకొని, వృత్రహంతకుడు సందేహపడ్డాడు. వారు మైథునంలో లీనమై, సంతానం పుట్టడాన్ని భయపడి ఉండగా, ఇంద్రుడు వారి దగ్గరకు అగ్నిని పంపించాడు.

అనయో రతివిఘ్నఞ్చ త్వమాచర హుతాశన। సర్వత్ర గత ఏవ త్వం న దోషో విద్యతే తదా ।। ౧౧.

ఓ అగ్ని దేవా, నీవు వాళ్ల కలయికలో అడ్డంకి కలిగించు. నువ్వు ఎక్కడైనా ఉండే వాడివి కాబట్టి, అప్పుడు నీకు ఎలాంటి తప్పు ఉండదు.

ఇత్యేవముక్తే తు తథా వహ్నినా చ తథా కృతమ్। ఉమాదేహం సముత్సృజ్య శుక్రం భూమౌ విసర్జితమ్ ।। ౧౧.

అలా అగ్ని దేవుడు చెప్పినట్టు చేసి, ఉమాదేవి తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, తన బీజాన్ని భూమిపై వదిలింది.

తతో రుషితయా దేవ్యా శప్తోఽగ్నిః శాంశపాయన। ఇదం చోక్తవతీ వహ్నిం రోషగద్ఘదయా గిరా ।। ౧౧.

ఆ సమయంలో, ఉమాదేవి కోపంతో అగ్ని దేవునికి శాపం ఇచ్చింది, ఓ శంషపాయనా! ఆమె మాటలు కోపంతో కంపించాయి.

యస్మాన్మయ్యవితృప్తాయాం రతివిఘ్నం హుతాశన। కృతవానస్యకర్త్తవ్యం తస్మాత్త్వమసి దుర్మతే ।। ౧౧.

నాకు తృప్తి కలగకముందే నీవు కలయికలో అడ్డం పెట్టావు, ఇది నీ పని కాదు. అందుకే నీకు చెడ్డ మనస్సు కలిగింది.

యదేవం విభృతం గర్భం రౌద్రం శుక్రం మహాప్రభమ్। గర్భం త్వం ధారయస్వైవమేషా తే దణ్డధారణా ।। ౧౧.

నీవు ఈ ఉగ్రమైన, ప్రకాశవంతమైన బీజాన్ని మోయడం వల్ల, నీవు ఈ గర్భాన్ని మోయాలి. ఇదే నీకు శిక్ష.

స శాపరోషాద్రుద్రాణ్యా అన్తర్గర్భో హుతాశనః। బహూన్వర్షగణాన్ గర్భం ధారయామాస వై ద్విజాః ।। ౧౧.

రుద్రాణి శాపం వల్ల అగ్ని దేవుడు ఆ గర్భాన్ని తనలో ఎన్నో సంవత్సరాలు మోయాడు, ఓ ద్విజులారా!

స గఙ్గాముపగమ్యాహ శ్రూయతాం సరిదుత్తమే। సుమహాన్ పరిఖేదో మే గర్భధారణకారణాత్ ।। ౧౧.

ఆ తర్వాత అగ్ని దేవుడు గంగా నదిని చేరి, 'ఓ మహానదీ, ఈ గర్భాన్ని మోయడం వల్ల నాకు చాలా బాధ కలుగుతోంది' అని చెప్పాడు.

మద్ధితార్థమిమం గర్భమతో ధారయ నిమ్నగే। మత్ప్రసాదాచ్చ ఖేదో వై మన్దస్తవ భవిష్యతి ।। ౧౧.

'నా కోసం ఈ గర్భాన్ని నువ్వు మోయు, ఓ నదీ. నా అనుగ్రహంతో నీ బాధ చాలా తక్కువగా మారుతుంది.'

తథేత్యుక్త్వా తదా సా తు సమ్ప్రహృష్ట మహానదీ। తం గర్భం ధారయామాస దహ్యమానేన చేతసా ।। ౧౧.

'అలా జరుగుతుంది' అని చెప్పి, ఆ మహానదీ ఆనందంతో ఆ గర్భాన్ని మోయడం ప్రారంభించింది, అయినా ఆమె మనసు బాధతో మండిపోతుండేది.

సాపి కృచ్ఛ్రేణ మహతా ఖిద్యమానా మహానదీ। కాలం ప్రకృష్టం సుమహద్ఘర్భధారణతత్పరా ।। ౧౧.

ఆ మహానదీ, చాలా కష్టంగా, ఎక్కువ కాలం పాటు ఆ గర్భాన్ని మోయడంలో నిమగ్నమై, ఎంతో బాధపడింది.

తయా పరిగతం గర్భం కుక్షౌ హిమవతః శుభే। శుభం శరవణం నామ చిత్రం పుష్పితపాదపమ్। తత్ర తం వ్యసృజద్గర్భం దీప్యమానామివానలమ్ ।। ౧౧.

ఆమె ఆ గర్భాన్ని హిమవంతుని పవిత్రమైన ఒడిలో, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన శరవణం అనే అందమైన ప్రదేశంలో ఉంచింది. అక్కడ ఆ గర్భాన్ని, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ, విడుదల చేసింది.

రుద్రాగ్నిగఙ్గాతనయస్తత్ర జాతోఽరుణప్రభః । ఆదిత్యశతసఙ్కాశో మహాతేజాః ప్రతాపవాన్ ।। ౧౧.

అక్కడ రుద్రుడు, అగ్ని, గంగాదేవి కుమారుడు, అరుణప్రభతో, వంద సూర్యుల్లా ప్రకాశిస్తూ, మహాశక్తితో, బలంతో జన్మించాడు.

తస్మిఞ్జాతే మహాభాగే కుమారే జాహ్నవీసుతే। విమానయానైరాకాశం పతత్రిభిరివావృతమ్ ।। ౧౧.

ఆ జాహ్నవీ కుమారుడు జన్మించినప్పుడు, ఆకాశం విమానాలతో పక్షుల్లా నిండిపోయింది.

దేవదున్దుభయో నేదురాకాశే మధురస్వరాః। ముముచుః పుష్పవర్షఞ్చ ఖచరాః సిద్ధచారణాః ।। ౧౧.

దేవతల డుండుభులు ఆకాశంలో మధురంగా మోగాయి. ఖచరులు, సిద్ధులు, చారణులు పుష్పవర్షం కురిపించారు.