వాయుపురాణమ్

తస్మాద్దద్యాచ్చ వై దానం విప్రాయాతిథయే నరః। ప్రదానాని ప్రవక్ష్యామి ఫలఞ్చైషాం తథైవ చ ।। ౧౦.

అందుకే మనిషి బ్రాహ్మణులకు, అతిథులకు దానం చేయాలి. దానాల రకాలు, వాటి ఫలితాలు కూడా నేను చెప్పబోతున్నాను.

అశ్వమేధసహస్రేణ రాజసూయశతేన చ। పుణ్డరీకసహస్రేణ యోగిష్వావసథో వరమ్ ।। ౧౦.

వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు, వంద రాజసూయ యాగాలు, వెయ్యి పుండరీక పుష్పాల సమర్పణకన్నా యోగులకు నివాసం కల్పించడం మిన్న.

ఆద్య ఏష గణః ప్రోక్తః పితౄణామమితౌజసామ్। భావయన్సప్తకాలాన్వై స్థిత ఏష గణస్తదా ।। ౧౦.

అపారమైన శక్తి కలిగిన పితృదేవతల మొదటి వర్గం ఇదే. ఏడుసార్లు కాలాన్ని పోషిస్తూ, ఈ వర్గం స్థిరంగా ఉంటుంది.

అత ఊరద్ధ్వం ప్రవక్ష్యామి సర్వాన్ పితృగణాన్పునః । సన్తతిం సంస్థితిఞ్చైవ భావనాఞ్చ యథాక్రమమ్ ।। ౧౦.

ఇప్పుడు నేను మిగిలిన అన్ని పితృవర్గాలను, వాటి పరంపరను, స్థితిని, ధ్యానాన్ని క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.

సప్త మేధావతాం శ్రేష్ఠాః స్వర్గే పితృగణాః స్మృతాః। చత్వారో మూర్తిమన్తశ్చ త్రయస్తేషామమూర్త్తయః। తేషాం లోకవిసర్గన్తు కీర్త్తయిష్యే నిబోధత ।। ౧౧.

స్వర్గంలో ఉన్న మెధావులలో ఉత్తమమైన ఏడు పితృవర్గాలు ప్రసిద్ధి చెందాయి. వాటిలో నలుగురు రూపంతో, ముగ్గురు నిరాకారంగా ఉంటారు. వారి లోకసృష్టిని నేను వివరించబోతున్నాను, వినండి.

యా వై దుహితరస్తేషాం దోహిత్రాశ్చైవ యే స్మృతాః। ధర్మమూర్త్తిధరాస్తేషాం యే త్రయః పరమా గణాః ।। ౧౧.

వారి కుమార్తెలు, మనవరాళ్లు ప్రసిద్ధి చెందారు. ధర్మరూపాన్ని ధరించిన వారు, వారిలో అత్యున్నతమైన మూడు వర్గాలు.

నామాని లోకసర్గఞ్చ తేషాం వక్ష్యే సమాసతః। లోకా విరజసో నామ్నా యత్ర తిష్ఠన్తి భాస్వరాః ।। ౧౧.

వారి పేర్లు, వారి లోకసృష్టిని సంక్షిప్తంగా చెబుతాను. విరజ అనే లోకాల్లో ప్రకాశవంతులు నివసిస్తారు.

అమూర్త్తయః పితృగణాః పుత్రాస్తే వై ప్రజాపతేః। విరజస్య ద్విజాః శ్రేష్ఠా వైరాజా ఇతి విశ్రుతాః । ఏష వై ప్రథమః కల్పో వైరాజానాం ప్రకీర్త్తితః ।। ౧౧.

పితృగణాలు రూపరహితంగా ఉంటారు. వీరు విరజస్వామి ప్రజాపతికి పుత్రులు, ద్విజులలో శ్రేష్ఠులు, 'వైరాజులు' అని ప్రసిద్ధి పొందారు. వీరి కాలమే వైరాజుల మొదటి యుగంగా చెప్పబడింది.

తేషాన్తు మానసీ కన్యా మేనా నామ మహాగిరేః। పత్నీ హిమవతః శుభ్ర యస్యాం మైనాక ఉచ్యతే ।। ౧౧.

వారిలో మేనా అనే మనసులో పుట్టిన కుమార్తె, మహా పర్వతానికి చెందినది, హిమవంతునికి భార్యగా అయింది. ఆమె నుంచి మైనాకుడు జన్మించాడు.

జాతః సర్వైషధిధరః సర్వరత్నాకరాత్మవాన్। పర్వతః ప్రవరః పుణ్యః క్రౌఞ్చస్తస్యాత్మజోఽభవత్ ।। ౧౧.

అతడు అన్ని పర్వతాలకు అధిపతిగా, అన్ని రత్నాలను తనలో కలిగి ఉన్న పవిత్రమైన శ్రేష్ఠ పర్వతంగా జన్మించాడు. అతనికి క్రౌంచుడు కుమారుడిగా పుట్టాడు.

తిస్రః కన్యాస్తు మేనాయాం జనయామాస శైలరాట్। అపర్ణామేకపర్ణాఞ్చ తృతీయామేకపాటలామ్ ।। ౧౧.

శైలరాజు మేనాలో మూడు కుమార్తెలను కనుగొన్నాడు. అవి అపర్ణ, ఏకపర్ణ, మూడవది ఏకపాటల.

ఆశ్రితే ద్వే హ్యపర్ణా తు అనికేతా తపోఽచరత్। న్యగ్రోధమేకపర్ణీ తు పాటలామేకపాటలా। శతం వర్షసహస్రాణి దుశ్చరం దేవదానవైః ష।। ౧౧.

వారిలో అపర్ణా ఇంటిలేకుండా తపస్సు చేస్తూ ఆశ్రయం పొందింది. ఏకపర్ణా న్యగ్రోధ వృక్షం కింద నివసించింది, ఏకపాటల పటాల వృక్షం కింద ఉండింది. వారు వంద వేల సంవత్సరాలు దేవతలు, దానవులకు కూడా కష్టమైన తపస్సు చేశారు.

ఆహారమేకపర్ణేన ఏకపర్ణీ సమాచరత్। పాటలేనైవ చైకేన విదధ్యాదేకపాటలా ।। ౧౧.

ఏకపర్ణా ఒక్క ఆకుతో ఆహారం తీసుకుంటూ జీవించింది. ఏకపాటల ఒక్క పటాల పువ్వుతో జీవనం సాగించింది.

పూర్ణే పూర్ణే సహస్రే ద్వే ఆహారం వై ప్రజక్రతుః । ఏకా తత్ర నిరాహారా తాం మాతా ప్రత్యభాషత ।। ౧౧.

ప్రతి రెండు వేల సంవత్సరాలు పూర్తయినప్పుడు వారు ఆహారం తీసుకునేవారు. వారిలో ఒకరు మాత్రం ఆహారం తీసుకోకుండా ఉండేది. ఆమెను తల్లి పలికింది.

నిషేధయన్తీ హ్యుమేతి మాతా స్రేహేన దుఃఖితా। సా తథోక్తతయా దేవీ మాత్రా దుశ్చరచారిణీ ।। ౧౧.

తల్లి ప్రేమతో, బాధతో ఆమెను ఆపుతూ 'ఉ' అని పలికింది. తల్లి చెప్పినట్లే ఆ దేవి కఠిన తపస్సు చేయడంలో నిలిచింది.

ఉమేతి సా మహాభాగా త్రిషు లోకేషు విశ్రుతా । తథేతి నామ్నా తేనాసౌ నిరుక్తా కర్మణా శుభా ।। ౧౧.

ఆ మహాభాగ్యవంతురాలు మూడు లోకాలలో 'ఉమా' అని ప్రసిద్ధి చెందింది. తల్లి పలికిన ఆ పేరుతో, ఆమె శుభకర్మల వల్ల కూడా ఆమెను ఉమా అని పిలుస్తారు.

ఏతత్తు త్రికుమారీకం జగత్స్యాస్యతి శాశ్వతమ్। ఏతాసాం తపసా దృప్తం యావద్భూమిద్ధరిష్యతి ।। ౧౧.

ఈ ముగ్గురు కుమార్తెలు ఎప్పటికీ లోకంలో నిలిచిపోతారు. వీరి తపస్సు వల్ల భూమి ఉండేంత వరకు నిలిచి ఉంటుంది.

తపఃశరీరాస్తాః సర్వాస్తిస్రో యోగబలాన్వితాః। దేవ్యస్తాః సుమహాభాగాః సర్వ్వాశ్చ స్థిరయౌవనాః ।। ౧౧.

వీరు తపస్సుతో శరీరాన్ని పొందినవారు, యోగబలం కలిగినవారు, మహాభాగ్యవంతులైన దేవతలు, ఎప్పుడూ యవ్వనంతో ఉంటారు.

సర్వాశ్చ బ్రహ్మవాదిన్యః సర్వా శ్చైవోర్ద్ధ్వరేతసః। ఉమా తాసాం వరిష్ఠా చ శ్రేష్ఠా చ వరవర్ణినీ ।। ౧౧.

వీరు అందరూ బ్రహ్మ జ్ఞానం మాట్లాడేవారు, అందరూ ఉర్ధ్వరేతసులు. వీరిలో ఉమా శ్రేష్ఠురాలు, అందంలో అగ్రగణ్యురాలు.

మహాయోగబలోపేతా మహాదేవముపస్థితా। దన్తకాణ్వోశనా తస్యాః పుత్రో వై భృగునన్దనః ।। ౧౧.

మహాయోగబలంతో కూడిన ఉమా మహాదేవుని చేరింది. ఆమెకు దంతకాణ్వుడు కుమారుడిగా జన్మించాడు, భృగునందనుడా!

అసితస్యైకపర్ణీ తు పత్నీ సాధ్వీ దృఢవ్రతా। దత్తా హిమవతా తస్మై యోగాచార్యాయ ధీమతే। దేవలం సుషువే సా తు బ్రహ్మిష్ఠం మానసం సుతమ్ ।। ౧౧.

ఏకపర్ణా ధీరవ్రతురాలు, సతీమణి. హిమవంతుడు ఆమెను యోగాచార్యుడు, మేధావి అయిన అసితునికి ఇచ్చాడు. ఆమె బ్రహ్మనిష్ఠుడైన మానస పుత్రుడు దేవళుని కనింది.

యా చైతాసాం కుమారీణాం తృతీయా త్వేకపాటలా। పుత్రం శతశిలాకస్య జైగీషవ్యముపస్థితా ।। ౧౧.

ఈ ముగ్గురు కుమార్తెలలో మూడవది అయిన ఏకపాటల, శతశిలాకుని కుమారుడు జైగీషవ్యుని దగ్గరకు వెళ్లింది.

తస్యాపి శఙ్ఖలిఖితౌ స్మృతౌ పుత్రావయోనిజౌ। ఇత్యేతా వై మహాభాగాః కన్యా హిమవతః శుభాః ।। ౧౧.

ఆమెకు శంఖుడు, లిఖితుడు అనే ఇద్దరు కుమారులు జన్మించారు. వారు గర్భంలో పుట్టని వారిగా గుర్తించబడ్డారు. ఇలా హిమవంతుని ఈ మహాభాగ్యవంతులైన కుమార్తెలు శుభకరులు.

రుద్రాణీ సా తు ప్రవరా స్వగుణైరతిరిచ్యతే। అన్యోన్యప్రీతిరనయోరుమాశఙ్కరయోర్యథా ।। ౧౧.

ఆమె శ్రేష్ఠురాలైన రుద్రాణి, తన స్వగుణాలతో అందరిని మించిపోయింది. ఉమా, శంకరుల మధ్య పరస్పర ప్రేమ యథావిధిగా ఉంది.

శ్లేషం సంసక్తయోర్జ్ఞాత్వా శఙ్కితః కిల వృత్రహా। తాభ్యాం మైథునసక్తాభ్యామపత్యోద్భవభీరుణా। తయోః సకాశమిన్ద్రేణ ప్రేషితో హవ్యవాహనః ।। ౧౧.

వీరిద్దరి ఐక్యతను తెలుసుకొని, వృత్రహంతకుడు సందేహపడ్డాడు. వారు మైథునంలో లీనమై, సంతానం పుట్టడాన్ని భయపడి ఉండగా, ఇంద్రుడు వారి దగ్గరకు అగ్నిని పంపించాడు.

అనయో రతివిఘ్నఞ్చ త్వమాచర హుతాశన। సర్వత్ర గత ఏవ త్వం న దోషో విద్యతే తదా ।। ౧౧.

ఓ అగ్ని దేవా, నీవు వాళ్ల కలయికలో అడ్డంకి కలిగించు. నువ్వు ఎక్కడైనా ఉండే వాడివి కాబట్టి, అప్పుడు నీకు ఎలాంటి తప్పు ఉండదు.

ఇత్యేవముక్తే తు తథా వహ్నినా చ తథా కృతమ్। ఉమాదేహం సముత్సృజ్య శుక్రం భూమౌ విసర్జితమ్ ।। ౧౧.

అలా అగ్ని దేవుడు చెప్పినట్టు చేసి, ఉమాదేవి తన శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి, తన బీజాన్ని భూమిపై వదిలింది.

తతో రుషితయా దేవ్యా శప్తోఽగ్నిః శాంశపాయన। ఇదం చోక్తవతీ వహ్నిం రోషగద్ఘదయా గిరా ।। ౧౧.

ఆ సమయంలో, ఉమాదేవి కోపంతో అగ్ని దేవునికి శాపం ఇచ్చింది, ఓ శంషపాయనా! ఆమె మాటలు కోపంతో కంపించాయి.

యస్మాన్మయ్యవితృప్తాయాం రతివిఘ్నం హుతాశన। కృతవానస్యకర్త్తవ్యం తస్మాత్త్వమసి దుర్మతే ।। ౧౧.

నాకు తృప్తి కలగకముందే నీవు కలయికలో అడ్డం పెట్టావు, ఇది నీ పని కాదు. అందుకే నీకు చెడ్డ మనస్సు కలిగింది.