వాయుపురాణమ్

అతీతానాగతే జ్యేష్ఠాః కనిష్ఠాః క్రమశస్తు తే। దేవైః సార్ద్ధం పురాతీతాః పితరో యేఽన్తరేషు వై। వర్త్తన్తే సామ్ప్రతం యే తు తాన్వై వక్ష్యామి నిశ్చయాత్ ।। ౧౦.

గతంలోనూ, భవిష్యత్తులోనూ, పెద్దవారు, చిన్నవారు ఇలా క్రమంగా ఉంటారు. గత యుగాలలో దేవతలతో కలిసి ఉన్న పితృదేవతలు, ఇప్పుడున్న వారు ఎవరో నేను ఖచ్చితంగా చెబుతాను.

శ్రాద్ధఞ్చైషాం మనుష్యాణాం శ్రాద్ధమేవ ప్రవర్త్తతే। దేవానసృజన్ బ్రహ్మా నాయక్షన్నితి వై పునః । తముత్సృజ్య తదాత్మానమసృజంస్తే ఫలార్థినః ।। ౧౦.

ఈ పితృదేవతలకు మనుషులు శ్రాద్ధం చేస్తారు. బ్రహ్మదేవుడు దేవతలను సృష్టించాడు, కానీ వారు ఆహారం తీసుకోలేదు. ఫలితాన్ని కోరుతూ, తాము తామే సృష్టించుకున్నారు.

తే శప్తా బ్రహ్మణా మూఢా నష్టసంజ్ఞా భవిష్యథ। న స్మ కిఞ్చిద్విజానన్తి తతో లోకే హ్యముహ్యత ।। ౧౦.

బ్రహ్మదేవుడు శాపం ఇచ్చినందున వారు మూర్ఖులై, జ్ఞానం కోల్పోయారు. ఏమీ తెలియక, ఈ లోకం అయోమయంగా మారింది.

తే భూయః ప్రణతాః సర్వే యాచన్తి స్మ పితామహమ్। అనుగ్రహాయ లోకానాం పునస్తానబ్రవీత్ప్రభుః ।। ౧౦.

అప్పుడవారు అందరూ మళ్లీ నమస్కరించి, పితామహుడిని క్షమించమని వేడుకున్నారు. లోకాల కోసం ప్రభువు వారికి మళ్లీ ఉపదేశించాడు.

ప్రాయశ్చిత్తం చరధ్వం వై వ్యభిచారో హి యః కృతః । పుత్రాన్స్వాన్పరిపృచ్ఛధ్వం తతో జ్ఞానమవాప్స్యథ ।। ౧౦.

మీరు చేసిన తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం చేయండి. మీ కుమారులను అడగండి, అప్పుడు జ్ఞానం లభిస్తుంది.

తతస్తే స్వాన్సుతాంశ్చైవ ప్రాయశ్చిత్తజిఘృక్షవః। అపృచ్ఛన్ సంయతాత్మానో విధివచ్చ మిథో మిథః ।। ౧౦.

ప్రాయశ్చిత్తాన్ని కోరుతూ, వారు నియమంగా తమ కుమారులను, ఒకరినొకరు విధిపూర్వకంగా ప్రశ్నించారు.

తేభ్యస్తే నియతాత్మానః పుత్రాః శంసురనేకధా। ప్రాయశ్చిత్తాని ధర్మజ్ఞా వాఙ్మనః కర్మ్మజాని తు ।। ౧౦.

ఆ కుమారులు నియమంగా ఉండి, ధర్మాన్ని తెలిసి, వాక్కు, మనస్సు, చర్యల ద్వారా జరిగే ప్రాయశ్చిత్తాలను అనేక విధాలుగా చెప్పారు.

తే పుత్రానబ్రువన్ప్రీతా లబ్ధసంజ్ఞా దివౌకసః। యూయం వై పితరోఽస్మాకం యే వయం ప్రతిబోధితాః। ధర్మజ్ఞానఞ్చ కామశ్చ కో వరో వః ప్రదీయతామ్ ।। ౧౦.

ఆ దేవతలు జ్ఞానం తిరిగి పొందిన తర్వాత, ఆనందంతో తమ కుమారులకు ఇలా చెప్పారు: "మీరు మా పితృదేవతలు. మమ్మల్ని మీరు జాగృతం చేసారు. ధర్మజ్ఞానం లేదా ఇతర కోరిక ఏదైనా కావాలంటే, దయచేసి కోరుకోండి."

పునస్తానబ్రవీద్బ్రహ్మా యూయం వై సత్యవాదినః। తస్మాద్యదుక్తం యుష్మాభిస్తత్తథా న తదన్యథా ।। ౧౦.

అప్పుడా బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: "మీరు సత్యాన్ని మాట్లాడేవారు. అందుకే మీరు చెప్పింది అలాగే జరుగుతుంది, వేరేలా కాదు."

ఉక్తఞ్చ పితరోఽస్మాకమితి వై తనయాః స్వకాః। పితరస్తే భవిష్యన్తి తేభ్యోఽయం దీయతాం వరః ।। ౧౦.

అప్పుడు, 'ఇవాళ్లు మా పితృదేవతలు' అని చెప్పబడింది. వారి స్వంత కుమారులు పితృదేవతలు అవుతారు. వారికి ఈ వరం ఇవ్వబడింది.

తేనైవ వచసా పుత్రా బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। పుత్రాః పితృత్త్వమాజగ్ముః పుత్రత్వం పితరః పునః ।। ౧౦.

బ్రహ్మదేవుడి ఆ మాట వల్ల కుమారులు పితృదేవతలు అయ్యారు. పితృదేవతలు మళ్లీ కుమారులయ్యారు.

తస్మాత్తే పితరః పుత్రాః పితృత్వే తేషు తత్స్మృతమ్ । ఏవం స్మృత్వా పితౄన్ పుత్రాన్పుత్రాశ్చ పితరస్తథా। వ్యాజహార పునర్బ్రహ్మా పిదౄనాత్మవివృద్ధయే ।। ౧౦.

అందుకే, వారు పితృదేవతలు, వారు కుమారులు కూడా. వారిలో పితృత్వం గుర్తించబడుతుంది. ఇలా పితృదేవతలను కుమారులుగా, కుమారులను పితృదేవతలుగా గుర్తు చేసుకుంటూ, బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ వారి అభివృద్ధికి ఉపదేశించాడు.

యో హ్యనిష్ట్వా పితౄఞ్ఛ్రాద్ధే క్రియాం కాఞిచిత్కరిష్యతి। రాక్షసా దానవాశ్చైవ ఫలం ప్రాప్స్యన్తి తస్య తత్ ।। ౧౦.

ఎవరు శ్రాద్ధం చేయకుండా ఏ కార్యాన్ని చేసినా, దాని ఫలం రాక్షసులు, దానవులకు మాత్రమే లభిస్తుంది.

శ్రాద్ధైరాప్యాయితాశ్చైవ పితరః సోమమవ్యయమ్। ఆప్యాయ్యమానా యుష్మాభిర్వర్ద్ధయిష్యన్తి నిత్యశః ।। ౧౦.

శ్రాద్ధములతో తృప్తిపొందిన పితృదేవతలు, అవినాశమైన సోమాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, మీరు చేసే శ్రాద్ధాల వల్ల ఎప్పటికీ అభివృద్ధి చెందుతారు.

శ్రాద్ధైరాప్యాయితః సోమో లోకానాప్యాయయిష్యతి । కృత్స్రం సపర్వతవనం జఙ్గమాజఙ్గమైర్వృతమ్ ।। ౧౦.

శ్రాద్ధములతో సోముడు తృప్తిపొందినప్పుడు, ఆయన అన్ని లోకాలను—పర్వతాలు, అడవులు, జంతువులు, అజంతువులతో సహా—పూర్ణంగా పోషిస్తాడు.

శ్రాద్ధాని పుష్టికామాశ్చ యే కరిష్యన్తి మానవాః। తేభ్యః పుష్టిం ప్రజాశ్చైవ దాస్యన్తి పితరః సదా ।। ౧౦.

పుష్టికోసం శ్రాద్ధాలు చేసే మనుష్యులకు, పితృదేవతలు ఎప్పుడూ పుష్టిని, సంతానాన్ని ప్రసాదిస్తారు.

శ్రాద్ధే యేభ్యః ప్రదాస్యన్తి త్రీన్ పిణ్డాన్ నామగోత్రతః। సర్వత్ర వర్త్తమానాస్తే పితరః ప్రపితామహమ్। తేషామాప్యాయయిష్యన్తి శ్రాద్ధదానేన వై ప్రజాః ।। ౧౦.

శ్రాద్ధంలో పేరుతో, గోత్రంతో ముగ్గురు పితృదేవతలకు పిండాలు సమర్పించినవారికి, ఎక్కడ ఉన్నా వారి పితామహులు, ప్రపితామహులు శ్రాద్ధదానంతో వారి సంతానాన్ని పోషిస్తారు.

ఏవమాజ్ఞా కృతా పూర్వం బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా। తేనైతత్సర్వథా సిద్ధం దానమధ్యయనం తపః ।। ౧౦.

ఈ విధంగా పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మదేవుడు ముందుగా ఆజ్ఞాపించినందువల్ల, దానం, అధ్యయనం, తపస్సు అన్నీ సంపూర్ణంగా ఫలిస్తాయి.

తే తు జ్ఞానప్రదాతారః పితరో వో న సంశయః। ఇత్యేతే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరః పునః । అన్యోన్యం పితరో హ్యేతే దేవాశ్చ పితరశ్చ హ ।। ౧౦.

మీ పితృదేవతలు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవారు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ పితృదేవతలే దేవతలు, దేవతలే మళ్లీ పితృదేవతలు; వీరు పరస్పరం పితృదేవతలు, దేవతలు.

ఏతద్బ్రహ్మవచః శ్రుత్వా సూతస్య విహితాత్మనః । పప్రచ్ఛుర్మునయో భూయః సూతం తస్మాద్యదుత్తరమ్ ।। ౧౦.

బ్రహ్మదేవుని వాక్యాలను స్థిరమైన మనస్సుతో చెప్పిన సూతుని విన్న ఋషులు, తరువాతి విషయాన్ని తెలుసుకోవాలని మళ్లీ సూతుని అడిగారు.

కియన్తో వై పితృగణాః కస్మిన్కాలే చ తే గణాః । వర్త్తన్తే దేవప్రవరా దేవానాం సోమవర్ద్ధనాః ।। ౧౦.

ఎన్ని పితృగణాలు ఉన్నాయి? ఆ గణాలు ఎప్పుడు ఉంటాయి? దేవతల్లో సోముని పోషించే వారు ఎవరూ, ఎప్పుడు ఉంటారు?

ఏతద్వోఽహం ప్రవక్ష్యామి పితృసర్గమనుత్తమమ్। శంయుః పప్రచ్ఛ యత్పూర్వం పితరం వై బృహస్పతిమ్ ।। ౧౦.

మీకు పితృదేవతల ఉద్భవాన్ని వివరంగా చెబుతాను. ఇది శంయు బ్రహస్పతిని అడిగిన ప్రశ్న.

బృహస్పతిముపాసీనం సర్వజ్ఞానార్థకోవిదమ్। పుత్రః శంయురిమం ప్రశ్నం పప్రచ్ఛ వినయాన్వితః ।। ౧౦.

సర్వజ్ఞుడైన బ్రహస్పతిని శంయు వినయపూర్వకంగా సమీపించి, ఈ ప్రశ్నను అడిగాడు.

క ఏతే పితరో నామ కియన్తః కే చ నామతః। సముద్భూతాః కథఞ్చైతే పితృత్వం సముపాగతాః ।। ౧౦.

ఈ పితృదేవతలు ఎవరూ? ఎంతమంది? వారి పేర్లు ఏమిటి? వారు ఎలా పుట్టారు? ఎలా పితృదేవతలుగా మారారు?

కస్మాచ్చ పితరం పూర్వం యజ్ఞే యుజ్యన్తి నిత్యశః। క్రియాశ్చ సర్వా వర్త్తన్తే శ్రాద్ధపూర్వా మహాత్మనామ్ ।। ౧౦.

పితృదేవతలు ఎప్పటినుంచి యజ్ఞాల్లో భాగమవుతున్నారు? మహాత్ముల అన్ని కర్మలు ఎందుకు శ్రాద్ధంతో ప్రారంభమవుతాయి?

కస్మై శ్రాద్ధాని దేయాని కిఞ్చ దత్తం మహాఫలమ్। కేషు వాప్యక్షయం శ్రాద్ధం తీర్థేషు చ నదీషు చ ।। ౧౦.

ఎవరికి శ్రాద్ధాలు చేయాలి? ఏమి సమర్పిస్తే గొప్ప ఫలం లభిస్తుంది? ఏ తీర్థాలలో, నదుల్లో శ్రాద్ధం చేయడం అక్షయంగా ఉంటుంది?

కేషు వై సర్వమాప్నోతి శ్రాద్ధం కృత్వా ద్విజోత్తమః। కశ్చ కాలో భవేచ్చ్రాద్ధే విధిః కశ్చానువర్త్తతే ।। ౧౦.

ఎక్కడ శ్రాద్ధం చేస్తే ద్విజశ్రేష్ఠుడు అన్నీ పొందగలుగుతాడు? శ్రాద్ధానికి ఏ సమయం శ్రేయస్కరం? ఏ విధానం అనుసరించాలి?

ఏతదిచ్ఛామి భగవన్ విస్తరేణ యథాతథమ్। వ్యాఖ్యాతుమానుపూర్వ్యేణ యత్ర చోదాహృతం మయా ।। ౧౦.

భగవంతుడా! నేను అడిగిన ప్రశ్నలకు, నువ్వు క్రమంగా, వివరంగా సమాధానం చెప్పాలని కోరుకుంటున్నాను.

బృహస్పతిరిదం సమ్యగేవం పృష్టో మహామతిః। వ్యాజహారానుపూర్వ్యేణ ప్రశ్నం ప్రశ్నవిదాం వరః ।। ౧౦.

బ్రహస్పతి మహామతి, ఇలా ప్రశ్నించబడినప్పుడు, ప్రశ్నలకు సమాధానం చెప్పడంలో నిపుణుడిగా క్రమంగా వివరంగా చెప్పాడు.