వాయుపురాణమ్

అనేకే పితరశ్చైవ వర్త్తన్తే వ్క చ వా పునః। శ్రోతుమిచ్ఛామి భద్రన్తే శ్రాద్ధస్య చ పరం విధిమ్ ।। ౧౦.

చాలా పితృదేవతలు ఉన్నారు, మరికొంతమంది కూడా ఉన్నారు. ఓ మంగళకరుడా, నేను నీ నుండి శ్రాద్ధ విధానం గురించి తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను.

పుత్రాశ్చ తే స్మృతాః కేషాం కథఞ్చ పితరస్తు తే । పితరః కథముత్పన్నాః కస్య పుత్రాః కిమాత్మకాః ।। ౧౦.

ఎవరి కుమారులు ఎవరు, వారి పితృదేవతలు ఎలా ఉన్నారు? పితృదేవతలు ఎలా పుట్టారు? ఎవరి కుమారులు? వారి స్వభావం ఏమిటి?

స్వర్గే తు పితరోఽన్యే యే దేవానామపి దేవతాః। ఏవం వై శ్రోతుమిచ్ఛామి పితౄణాం సర్గముత్తమమ్। యథావద్దత్తమస్మాభిః శ్రాద్ధం ప్రీణాతి వై పితౄన్ ।। ౧౦.

స్వర్గంలో కొంతమంది పితృదేవతలు దేవతలకు కూడా దేవతలు. అటువంటి పితృదేవతల ఉత్తమ జననాన్ని, మనం చేసే శ్రాద్ధం వారికి ఎలా సంతృప్తిని ఇస్తుందో వినాలని కోరుకుంటున్నాను.

యదర్థం తేన దృశ్యన్తే తత్ర కిం కారణం స్మృతమ్। స్వర్గే హి కే తు వర్త్తన్తే పితరో నరకే తు కే ।। ౧౦.

వారు అక్కడ ఎందుకు కనిపిస్తారు? దానికి కారణం ఏమిటి? స్వర్గంలో ఎవరెవరు పితృదేవతలు, నరకంలో ఎవరున్నారు?

అభిసన్ధాయ పితరం పితుశ్చ పితరం తథా। పితుః పితామహఞ్చైవ త్రిషు పిణ్డేషు నామతః ।। ౧౦.

తండ్రి, తండ్రి తండ్రి, తాత అనే మూడు తరాల వారికి పేరుపేరునా మూడు పిండాలు సమర్పిస్తారు.

కాని శ్రాద్ధాని దేయాని కథం గచ్ఛన్తి వై పితౄన్ । కథఞ్చ శక్తాస్తే దాతుం నరకస్థాః ఫలం పునః ।। ౧౦.

ఏ శ్రాద్ధాలు చేయాలి? అవి పితృదేవతలకు ఎలా చేరుతాయి? నరకంలో ఉన్నవారు మళ్లీ ఆ ఫలితాన్ని ఎలా పొందగలరు?

కే చేహ పితరో నామ కాన్ యజామో వయం పునః । దేవా అపి పుతౄన్ స్వర్గే యజన్తీతి హి నః శ్రుతమ్ ।। ౧౦.

ఇక్కడ ఎవరు పితృదేవతలు అని పిలవబడతారు? మేము ఎవరిని పునః పూజించాలి? దేవతలు కూడా స్వర్గంలో తమ కుమారులను పూజిస్తారని మేము విన్నాము.

ఏతదిచ్ఛామి వై శ్రోతుం విస్తరేణ బహుశ్రుత। స్పష్టాభిధానమర్థం వై తద్భవాన్వక్తుమర్హతి ।। ౧౦.

ఈ విషయాన్ని నేను పూర్తిగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. మీరు స్పష్టంగా చెప్పగలరని మాకు తెలుసు.

ఋషీణాన్తు వచః శ్రుత్వా సూతస్తత్త్వార్థదర్శివాన్। ఆచచక్షే యథాప్రశ్రం ఋషీణాం మానసం తతః ।। ౧౦.

మహర్షుల మాటలు విని, సూతుడు ఆ సత్యాన్ని గ్రహించి, మహర్షుల మనసులో ఉన్నదాన్ని వారు అడిగిన విధంగా వివరంగా చెప్పాడు.

అత్ర వో వర్ణయిష్యామి యథాప్రజ్ఞం యథాశ్రుతమ్। మన్వన్తరేషు జాయన్తే పితరో దేవసూనవః ।। ౧౦.

ఇక్కడ నేను నా జ్ఞానం మేరకు, విన్నదాన్ని మీకు వివరంగా చెబుతాను. మన్వంతరాలలో పితృదేవతలు దేవతల కుమారులుగా పుట్టుతారు.

అతీతానాగతే జ్యేష్ఠాః కనిష్ఠాః క్రమశస్తు తే। దేవైః సార్ద్ధం పురాతీతాః పితరో యేఽన్తరేషు వై। వర్త్తన్తే సామ్ప్రతం యే తు తాన్వై వక్ష్యామి నిశ్చయాత్ ।। ౧౦.

గతంలోనూ, భవిష్యత్తులోనూ, పెద్దవారు, చిన్నవారు ఇలా క్రమంగా ఉంటారు. గత యుగాలలో దేవతలతో కలిసి ఉన్న పితృదేవతలు, ఇప్పుడున్న వారు ఎవరో నేను ఖచ్చితంగా చెబుతాను.

శ్రాద్ధఞ్చైషాం మనుష్యాణాం శ్రాద్ధమేవ ప్రవర్త్తతే। దేవానసృజన్ బ్రహ్మా నాయక్షన్నితి వై పునః । తముత్సృజ్య తదాత్మానమసృజంస్తే ఫలార్థినః ।। ౧౦.

ఈ పితృదేవతలకు మనుషులు శ్రాద్ధం చేస్తారు. బ్రహ్మదేవుడు దేవతలను సృష్టించాడు, కానీ వారు ఆహారం తీసుకోలేదు. ఫలితాన్ని కోరుతూ, తాము తామే సృష్టించుకున్నారు.

తే శప్తా బ్రహ్మణా మూఢా నష్టసంజ్ఞా భవిష్యథ। న స్మ కిఞ్చిద్విజానన్తి తతో లోకే హ్యముహ్యత ।। ౧౦.

బ్రహ్మదేవుడు శాపం ఇచ్చినందున వారు మూర్ఖులై, జ్ఞానం కోల్పోయారు. ఏమీ తెలియక, ఈ లోకం అయోమయంగా మారింది.

తే భూయః ప్రణతాః సర్వే యాచన్తి స్మ పితామహమ్। అనుగ్రహాయ లోకానాం పునస్తానబ్రవీత్ప్రభుః ।। ౧౦.

అప్పుడవారు అందరూ మళ్లీ నమస్కరించి, పితామహుడిని క్షమించమని వేడుకున్నారు. లోకాల కోసం ప్రభువు వారికి మళ్లీ ఉపదేశించాడు.

ప్రాయశ్చిత్తం చరధ్వం వై వ్యభిచారో హి యః కృతః । పుత్రాన్స్వాన్పరిపృచ్ఛధ్వం తతో జ్ఞానమవాప్స్యథ ।। ౧౦.

మీరు చేసిన తప్పుకు ప్రాయశ్చిత్తం చేయండి. మీ కుమారులను అడగండి, అప్పుడు జ్ఞానం లభిస్తుంది.

తతస్తే స్వాన్సుతాంశ్చైవ ప్రాయశ్చిత్తజిఘృక్షవః। అపృచ్ఛన్ సంయతాత్మానో విధివచ్చ మిథో మిథః ।। ౧౦.

ప్రాయశ్చిత్తాన్ని కోరుతూ, వారు నియమంగా తమ కుమారులను, ఒకరినొకరు విధిపూర్వకంగా ప్రశ్నించారు.

తేభ్యస్తే నియతాత్మానః పుత్రాః శంసురనేకధా। ప్రాయశ్చిత్తాని ధర్మజ్ఞా వాఙ్మనః కర్మ్మజాని తు ।। ౧౦.

ఆ కుమారులు నియమంగా ఉండి, ధర్మాన్ని తెలిసి, వాక్కు, మనస్సు, చర్యల ద్వారా జరిగే ప్రాయశ్చిత్తాలను అనేక విధాలుగా చెప్పారు.

తే పుత్రానబ్రువన్ప్రీతా లబ్ధసంజ్ఞా దివౌకసః। యూయం వై పితరోఽస్మాకం యే వయం ప్రతిబోధితాః। ధర్మజ్ఞానఞ్చ కామశ్చ కో వరో వః ప్రదీయతామ్ ।। ౧౦.

ఆ దేవతలు జ్ఞానం తిరిగి పొందిన తర్వాత, ఆనందంతో తమ కుమారులకు ఇలా చెప్పారు: "మీరు మా పితృదేవతలు. మమ్మల్ని మీరు జాగృతం చేసారు. ధర్మజ్ఞానం లేదా ఇతర కోరిక ఏదైనా కావాలంటే, దయచేసి కోరుకోండి."

పునస్తానబ్రవీద్బ్రహ్మా యూయం వై సత్యవాదినః। తస్మాద్యదుక్తం యుష్మాభిస్తత్తథా న తదన్యథా ।। ౧౦.

అప్పుడా బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: "మీరు సత్యాన్ని మాట్లాడేవారు. అందుకే మీరు చెప్పింది అలాగే జరుగుతుంది, వేరేలా కాదు."

ఉక్తఞ్చ పితరోఽస్మాకమితి వై తనయాః స్వకాః। పితరస్తే భవిష్యన్తి తేభ్యోఽయం దీయతాం వరః ।। ౧౦.

అప్పుడు, 'ఇవాళ్లు మా పితృదేవతలు' అని చెప్పబడింది. వారి స్వంత కుమారులు పితృదేవతలు అవుతారు. వారికి ఈ వరం ఇవ్వబడింది.

తేనైవ వచసా పుత్రా బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। పుత్రాః పితృత్త్వమాజగ్ముః పుత్రత్వం పితరః పునః ।। ౧౦.

బ్రహ్మదేవుడి ఆ మాట వల్ల కుమారులు పితృదేవతలు అయ్యారు. పితృదేవతలు మళ్లీ కుమారులయ్యారు.

తస్మాత్తే పితరః పుత్రాః పితృత్వే తేషు తత్స్మృతమ్ । ఏవం స్మృత్వా పితౄన్ పుత్రాన్పుత్రాశ్చ పితరస్తథా। వ్యాజహార పునర్బ్రహ్మా పిదౄనాత్మవివృద్ధయే ।। ౧౦.

అందుకే, వారు పితృదేవతలు, వారు కుమారులు కూడా. వారిలో పితృత్వం గుర్తించబడుతుంది. ఇలా పితృదేవతలను కుమారులుగా, కుమారులను పితృదేవతలుగా గుర్తు చేసుకుంటూ, బ్రహ్మదేవుడు మళ్లీ వారి అభివృద్ధికి ఉపదేశించాడు.

యో హ్యనిష్ట్వా పితౄఞ్ఛ్రాద్ధే క్రియాం కాఞిచిత్కరిష్యతి। రాక్షసా దానవాశ్చైవ ఫలం ప్రాప్స్యన్తి తస్య తత్ ।। ౧౦.

ఎవరు శ్రాద్ధం చేయకుండా ఏ కార్యాన్ని చేసినా, దాని ఫలం రాక్షసులు, దానవులకు మాత్రమే లభిస్తుంది.

శ్రాద్ధైరాప్యాయితాశ్చైవ పితరః సోమమవ్యయమ్। ఆప్యాయ్యమానా యుష్మాభిర్వర్ద్ధయిష్యన్తి నిత్యశః ।। ౧౦.

శ్రాద్ధములతో తృప్తిపొందిన పితృదేవతలు, అవినాశమైన సోమాన్ని ఆస్వాదిస్తూ, మీరు చేసే శ్రాద్ధాల వల్ల ఎప్పటికీ అభివృద్ధి చెందుతారు.

శ్రాద్ధైరాప్యాయితః సోమో లోకానాప్యాయయిష్యతి । కృత్స్రం సపర్వతవనం జఙ్గమాజఙ్గమైర్వృతమ్ ।। ౧౦.

శ్రాద్ధములతో సోముడు తృప్తిపొందినప్పుడు, ఆయన అన్ని లోకాలను—పర్వతాలు, అడవులు, జంతువులు, అజంతువులతో సహా—పూర్ణంగా పోషిస్తాడు.

శ్రాద్ధాని పుష్టికామాశ్చ యే కరిష్యన్తి మానవాః। తేభ్యః పుష్టిం ప్రజాశ్చైవ దాస్యన్తి పితరః సదా ।। ౧౦.

పుష్టికోసం శ్రాద్ధాలు చేసే మనుష్యులకు, పితృదేవతలు ఎప్పుడూ పుష్టిని, సంతానాన్ని ప్రసాదిస్తారు.

శ్రాద్ధే యేభ్యః ప్రదాస్యన్తి త్రీన్ పిణ్డాన్ నామగోత్రతః। సర్వత్ర వర్త్తమానాస్తే పితరః ప్రపితామహమ్। తేషామాప్యాయయిష్యన్తి శ్రాద్ధదానేన వై ప్రజాః ।। ౧౦.

శ్రాద్ధంలో పేరుతో, గోత్రంతో ముగ్గురు పితృదేవతలకు పిండాలు సమర్పించినవారికి, ఎక్కడ ఉన్నా వారి పితామహులు, ప్రపితామహులు శ్రాద్ధదానంతో వారి సంతానాన్ని పోషిస్తారు.

ఏవమాజ్ఞా కృతా పూర్వం బ్రహ్మణా పరమేష్ఠినా। తేనైతత్సర్వథా సిద్ధం దానమధ్యయనం తపః ।। ౧౦.

ఈ విధంగా పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మదేవుడు ముందుగా ఆజ్ఞాపించినందువల్ల, దానం, అధ్యయనం, తపస్సు అన్నీ సంపూర్ణంగా ఫలిస్తాయి.

తే తు జ్ఞానప్రదాతారః పితరో వో న సంశయః। ఇత్యేతే పితరో దేవా దేవాశ్చ పితరః పునః । అన్యోన్యం పితరో హ్యేతే దేవాశ్చ పితరశ్చ హ ।। ౧౦.

మీ పితృదేవతలు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవారు—ఇందులో సందేహం లేదు. ఈ పితృదేవతలే దేవతలు, దేవతలే మళ్లీ పితృదేవతలు; వీరు పరస్పరం పితృదేవతలు, దేవతలు.