వాయుపురాణమ్

స భీతః ప్రాఞ్జలిశ్చైవ స్థితవాన్ వ్యాకులేన్ద్రియః । తమార్త్తం విహ్వలం దృష్ట్వా నిషీదేత్యబ్రువన్ కిల

భయంతో, చేతులు జోడించి, ఇంద్రియాలు కలవరపడి, అక్కడ నిలబడ్డాడు. అతడిని బాధతో, అయోమయంగా చూస్తూ, 'కూర్చో' అని మహర్షులు అన్నారు.

నిషాదవంశకర్త్తాఽసౌ బభూవానన్తవిక్రమః । ధీవరానసృజత్సోఽపి వేనకల్మషసమ్భవాన్

అతడు నిషాద వంశానికి ఆదిపురుషుడయ్యాడు, అపారమైన శక్తి కలవాడు. వేనుని పాపం వల్ల పుట్టిన ధీవరులను కూడా అతడే సృష్టించాడు.

యే చాన్యే విన్ధ్యనిలయాస్తుమ్బురాతువరాః ఖసాః । అధర్మరుచయశ్చాపి సమ్భూతా వేనకల్మషాత్

వింధ్య పర్వతాలలో నివసించే తుంబుర, తువర, ఖస అనే ఇతరులు కూడా, అధర్మంలో ఆసక్తి కలవారు, వేనుని పాపం వల్లే పుట్టారు.

పునర్మహర్షయస్తస్య పాణిం వేనస్య దక్షిణమ్ । అరణీమివ సంరమ్భాన్మమన్థుర్జాతమన్యవః

తర్వాత మహర్షులు కోపంతో వేనుని కుడిచేయిని, అరణి కట్టె లా మథించారు.

పృథుస్తస్మాత్ సముత్పన్నః కరాస్ఫాలనతేజసః । పృథోః కరతలాద్వాపి యస్మాజ్జాతః పృథుస్తతః । దీప్యమానః స్వవపుషా సాక్షాదగ్నిరివోజ్వలన్

ఆ మథనంలోంచి, చేయి తాకిన తేజస్సుతో పృథు పుట్టాడు. పృథుని చేయి నుంచి పుట్టినందువల్ల అతడికి పృథు అనే పేరు వచ్చింది. అతడు తన స్వరూపంతో అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.

ఆద్యమాజగవం నామ ధనుర్గృహ్య మహారవమ్ । శరాంశ్చ బిభ్రద్రక్షార్థం కవచఞ్చ మహాప్రభమ్

ఆదిగా అనే గొప్ప ధ్వని చేసే ధనుస్సును చేతబట్టి, రక్షణ కోసం బాణాలు ధరించి, ప్రకాశవంతమైన కవచాన్ని వేసుకున్నాడు.

తస్మిఞ్జాతేఽథ భూతాని సంప్రహృష్టాని సర్వశః । సముత్పన్నే మహారాత్రి వేనశ్చ త్రిదివఙ్గతః

అతడు జన్మించినప్పుడు అన్ని జీవులు ఆనందంతో ఉల్లాసించాయి; ఆ మహారాత్రి సంధ్యలో వేణుడు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు.

సముత్పన్నేన రాజర్షిః స సత్పుత్రేణ ధీమతా । పురుషవ్యాఘ్రః పున్నామ్నో నరకాత్ర్త్రాయతే తతః

అలా పుట్టిన తన తెలివైన కుమారుడితో ఆ రాజర్షి, పురుషులలో సింహస్వభావుడైన పృథు, తన పితృదేవతలను నరకం నుండి రక్షించాడు.

తం నద్యశ్చ సముద్రాశ్చ రత్నాన్యాదాయ సర్వశః । సమాగమ్య తదా వైన్యమభ్యషిఞ్చన్నరాధిపమ్ । మహతా రాజరాజ్యేన మహారాజం మహాద్యుతిమ్

ఆ సమయంలో నదులు, సముద్రాలు రకరకాల రత్నాలను తీసుకుని వచ్చి, అందరూ కలసి వైన్యుడిని రాజుగా అభిషేకించి, మహారాజ్యాన్ని అప్పగించి, అతడిని మహాశక్తిశాలి, మహాతేజస్విగా చేశారు.

౬౨.౧౩౦ సోఽభిషిక్తో మహారాజా దేవైరఙ్గిరసః సుతైః । ఆదిరాజో మహారాజః పృథుర్వైన్యః ప్రతాపవాన్

దేవతలలో అంగిరసుని కుమారులు అతడిని మహారాజుగా అభిషేకించారు; పృథు వైన్యుడు, ప్రతాపశాలి, మొదటి రాజుగా నిలిచాడు.

పిత్రాఽపరఞ్జితాస్తస్య ప్రజాస్తేనానురఞ్జితాః । తతో రాజేతి నామాస్య అనురాగాదజాయత

తన తండ్రి గెలుచుకోలేని ప్రజలను అతడు తన ప్రేమతో ఆకర్షించాడు; అందువల్ల ప్రజల ప్రేమ వల్ల అతడికి 'రాజు' అనే పేరు వచ్చింది.

ఆపస్తస్తమ్భిరే చాస్య సముద్రమభియాస్యతః । పర్వతాశ్చ విశీర్యన్తే ధ్వజభఙ్గశ్చ నాభవత్

అతడు సముద్రాన్ని చేరుకునే సమయంలో నదుల నీరు నిలిచిపోయింది; పర్వతాలు చీలిపోయాయి, ఎక్కడా జెండాలు విరిగిపోలేదు.

అకృష్టపచ్యా పృథివీ సిద్ధ్యన్త్యన్నాని చిన్తయా । సర్వకామదుఘా గావః పుటకే పుటకే మధు

పృథివి దున్నకుండానే ధాన్యాలను ఇచ్చింది, ఆహారం ఆలోచనతోనే సిద్ధమయ్యేది; ఆవులు కావాల్సినవన్నీ ఇచ్చేవి, ప్రతి పాత్రలో తేనె కనిపించేది.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే చ యజ్ఞే పైతామహే శుభే । సూతః సూత్యాం సముత్పన్నః సౌత్యేఽహని మహామతిః । తస్మిన్నేవ మహాయజ్ఞే జజ్ఞే ప్రాజ్ఞోఽథ మాగధః

అదే సమయంలో, పితృయజ్ఞంలో, సూతుడు సూత్య అనే రోజున జన్మించాడు; ఆ మహాయజ్ఞంలో మాగధుడు కూడా పుట్టాడు.

ఐన్ద్రేణ హవిషా చాపి హవిః పృక్తం బృహస్పతేః । జుహావేన్ద్రాయ దేవేన తతః సూతో వ్యజాయత

ఇంద్రునికి హవిస్సుతో, బృహస్పతికి కలిపిన హవిస్సుతో దేవుడు ఇంద్రునికి ఆహుతి సమర్పించాడు; దాంతో సూతుడు జన్మించాడు.

ప్రమాదస్తత్ర సఞ్జజ్ఞే ప్రాయశ్చిత్తఞ్చ కర్మసు । శిష్యహవ్యేన యత్పృక్తమాభిభూతం గురోర్హవిః । అధరోత్తరచారేణ జజ్ఞే తద్వర్ణవైకృతమ్

ఆ యజ్ఞంలో అపరాధం జరిగింది, దానికి ప్రాయశ్చిత్తం కూడా జరిగింది; శిష్యుని హవిస్సు గురువు హవిస్సును అధిగమించింది; పైకీ క్రిందకీ నడిచే ఆచరణ వల్ల ఆ వర్ణభేదం ఏర్పడింది.

యచ్చ క్షత్రాత్సమ్భవద్బ్రాహ్మణ్యాం హీనయోనితః । సూతః పూర్వేణ సాధర్మతుల్యధర్మః ప్రకీర్త్తితః

క్షత్రియుని నుండి బ్రాహ్మణి గర్భంలో పుట్టిన, తక్కువ వంశానికి చెందిన సూతుడు, మునుపటి సూతుడితో సమానమైన ధర్మాన్ని కలిగి ఉన్నాడని చెప్పబడింది.

మధ్యమో హ్యేష సూతస్య ధర్మః క్షత్రోపజీవనమ్ । రథనాగాశ్చ చరితం జఘన్యఞ్చ చికిత్సితమ్

సూతునికి మధ్యస్థమైన ధర్మం క్షత్రియులకు సేవ చేయడం; రథాలు, ఏనుగులు నడపడం, అతి తక్కువగా వైద్యచికిత్స చేయడం.

పృథోః స్తవార్థం తౌ తత్ర సమాహూతౌ సురర్షిభిః । తావూచుర్మునయః సర్వే స్తూయతామేష పార్థివః । కర్మైతదనురూపం వాం పాత్రం స్తోత్రస్య చాప్యయమ్ ॥౨.౧.

పృథును స్తుతించేందుకు ఆ ఇద్దరిని దేవర్షులు పిలిపించారు; అందరూ మునులు, 'ఈ రాజును స్తుతించండి; ఈ కార్యానికి మీరు ఇద్దరూ అర్హులు' అన్నారు.

౬౨.౧౪౨ తావూచతుస్తదా సర్వాంస్తానృషీన్సూతమాగధౌ । ఆవాం దేవానృషీంశ్చైవ ప్రీణయావః స్వకర్మభిః

అప్పుడు సూతుడు, మాగధుడు అందరు మునులకు ఇలా అన్నారు: 'మేము మా పనులతో దేవతలను, మునులను సంతోషపరుస్తాము.'

న చాస్య కర్మ వై విద్వో న తథా లక్షణం యశః । స్తోత్రం యేనాస్య కుర్యావో రాజ్ఞస్తేజస్వినో ద్విజాః

మేము ఈ రాజు చేసిన పనులు, లక్షణాలు, యశస్సు గురించి తెలియదు; అందువల్ల మేము ఇతడిని స్తుతించే పద్యాన్ని రాయలేము, ద్విజులారా.

ఋషిభిస్తౌ నియుక్తౌ తు భవిష్యైః స్తూయతామితి । దానధర్మరతో నిత్యం సత్యవాన్ స జితేన్ద్రియః । జ్ఞానశీలో వదాన్యస్తు సంగ్రామేష్వపరాజితః

మునులు వారిని, 'భవిష్యత్తులో ఇతడిని స్తుతించండి' అని నియమించారు. అతడు ఎప్పుడూ దానం, ధర్మంలో నిమగ్నంగా ఉంటాడు, సత్యవంతుడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, జ్ఞానశీలి, ఉదారుడు, యుద్ధంలో ఓడిపోని వాడు.

యాని కర్మాణి కృతవాన్ పృథుశ్చాపి మహాబలః । తాని శీలేన బద్ధాని స్తువద్భిః సూతమాగధైః

పృథు మహాబలుడు చేసిన కార్యాలు, అతని సద్గుణాలతో కూడినవి, సూతుడు, మాగధుడు వాటిని స్తుతించారు.

తతః స్తవాన్తే సుప్రీతః పృథుః ప్రాదాత్ ప్రజేశ్వరః । అనూపదేశం సూతాయ మగధం మాగధాయ చ

అప్పుడా స్తుతి ముగిసిన తర్వాత, సృష్టికర్త అయిన పృథు పరమానందంతో సూతుడికి అనూప దేశాన్ని, మగధుడికి మగధ దేశాన్ని ఇచ్చాడు.

తదా వై పృథివీపాలాః స్తూయన్తే సూతమాగధైః । ఆశీర్వాదైః ప్రబోధ్యన్తే సూతమాగధబన్దిభిః

ఆ సమయంలో భూలోక పాలకులను సూతులు, మగధులు స్తుతిస్తూ, ఆశీర్వచనాలతో, బందులు కూడా కలసి, రాజులను మేల్కొలిపేవారు.

తం దృష్ట్వా పరమప్రీతాః ప్రజా ఊచుర్మహర్షయః । ఏష వో వృత్తిదో వైన్యో భవన్త్వితి నరాధిపః

అతడిని చూసి ప్రజలు, మహర్షులు ఎంతో ఆనందంతో ఇలా అన్నారు: 'వేణునందనుడు మీకు జీవనాధారం అవుతాడు — ఇతనే మీ రాజు కావాలి.'

తతో వైన్యం మహాభాగం ప్రజాః సమభిదుద్రువుః । త్వన్నో వృత్తిం విధత్స్వేతి మహర్షేర్వచనాత్తదా । సోఽభిద్రుతః ప్రజాభిస్తు ప్రజాహితచికీర్షయా

అప్పుడా మహర్షుల మాట విని, ప్రజలు మహాభాగుడైన వైన్యుని దగ్గరకు వచ్చి, 'మీ వల్ల మాకు జీవనోపాధి కల్పించు' అని కోరారు. ప్రజల హితాన్ని కోరుతూ, ప్రజలు అతన్ని వెంబడించారు.

ధనుర్గృహీత్వా బాణాంశ్చ వసుధామార్ద్దయద్బలీ । అస్యార్ద్దనభయ త్రస్తా గౌర్భూత్వా ప్రాద్రవన్మహీ

బలవంతుడైన వైన్యుడు విల్లు, బాణాలు తీసుకుని భూమిని ఒత్తాడు. ఆ ఒత్తడికి భయపడి, భూమి ఆవుగా మారి పారిపోయింది.

తాం పృథుర్ధనురాదాయ ద్రవన్తీమన్వధావత । సా లోకాన్ బ్రహ్మలోకాదీన్ గత్వా వైన్యభయాత్తదా । దదర్శ చాగ్రతో వైన్యం కార్ముకోద్యతధారిణమ్ ॥౨.౧.

పృథు తన విల్లు పట్టుకుని పరుగెత్తుతున్న ఆవును వెంబడించాడు. భయంతో ఆవు బ్రహ్మలోకాది లోకాలకూ వెళ్లి, అక్కడ విల్లు ఎత్తి నిలబడ్డ వైన్యుని ఎదురుగా చూసింది.