వాయుపురాణమ్

తస్య గోత్రాన్వయే జాతాశ్చత్వారః ప్రథితా భువి। శ్యామాశ్చ ముద్గలాశ్చైవ బలారకగవిష్ఠిరాః। ఏతే నృణాన్తు చత్వారః స్మృతాః పక్షా మహౌజసామ్ ।। ౯.

ఆయన వంశంలో నలుగురు భూమిపై ప్రసిద్ధి చెందిన వారు పుట్టారు: శ్యాములు, ముద్గళులు, బలారకులు, గవిష్ఠిరులు. వీరు నరులలో మహాశక్తులు కలిగిన నాలుగు శాఖలుగా గుర్తించబడ్డారు.

కశ్యపాన్నారదశ్చైవ పర్వతోఽరున్ధతీ తథా। జజ్ఞిరే చ త్వరున్ధత్యాస్తాన్నిబోధత సత్తమాః ।। ౯.

కశ్యపుని నుంచి నారదుడు, పర్వతుడు, అరుంధతి జన్మించారు. అరుంధతిలో పుట్టిన వారెవరో, ఓ ఉత్తములారా, ఇప్పుడు వినండి.

నారదస్తు వసిష్ఠాయారున్ధతీం ప్రత్యపాదయత్। ఊర్ద్ధ్వరేతా మహాతేజా వృక్షశాపాత్తు నారదః ।। ౯.

నారదుడు అరుంధతిని వశిష్ఠునికి ఇచ్చాడు. నారదుడు గొప్ప తేజస్సు కలవాడు, ఆయనకు పైకి ప్రవహించే వీర్యం వృక్షశాపం వల్ల కలిగింది.

పురా దేవాసురే తస్మిన్సంగ్రామ తారకామయే। అనావృష్ట్యా హతే లోకే వ్యగ్రే శక్రే సురైః సహ। వసిష్ఠస్తపసా ధీమాన్ధారయామాస వై ప్రజాః ।। ౯.

పూర్వం దేవాసుర సంగ్రామమైన తారకామయ యుద్ధంలో, లోకం వర్షాభావంతో బాధపడినప్పుడు, ఇంద్రుడు దేవతలతో తలమునకగా ఉండగా, వశిష్ఠుడు తన తపస్సుతో ప్రజలను పోషించాడు.

అత్రౌషధం మూలఫలమోషధీశ్చ ప్రవర్త్తయన్ । తాస్తేన జీవయామాస కారుణ్యాదోషధేన తు ।। ౯.

అతడు ఔషధాలు, మూలికలు, పండ్లు, ఔషధ మొక్కలను పెరిగేలా చేశాడు. తన కరుణతో ఆ ఔషధాలతో ప్రజలను బ్రతికించాడు.

అరున్ధత్యాం వసిష్ఠస్తు శక్తిముత్పాదయద్ద్విజాః। సాగరఞ్జనయచ్ఛక్తేరదృశ్యన్తీ పరాశరమ్ ।। ౯.

వశిష్ఠుడు అరుంధతిలో శక్తిని కనుగొన్నాడు, ఓ ద్విజులారా. శక్తి సగరాంజనయలో పరాశరుణ్ణి కనుగొన్నాడు.

కాలీ పరాశరాజ్జజ్ఞే కృష్ణద్వైపాయనం ప్రభుమ్। ద్వైపాయనాదరణ్యాం వై శుకో జజ్ఞే గుణాన్వితః ।। ౯.

కాళి, పరాశరుల నుంచి కృష్ణద్వైపాయనుడు అనే ప్రభువు జన్మించాడు. ద్వైపాయనుడు, అరణిలో శుకుడు అనే సద్గుణసంపన్నుడిని కనుగొన్నాడు.

ఉత్పద్యన్తే చ పీవర్యాం షడిమే శుకసూనవః। భూరిశ్రవాః ప్రభుః శమ్భుః కృష్ణో గౌరశ్చ పఞ్చమః ।। ౯.

పీవర్యలో షుకుని ఆరుగురు కుమారులు పుట్టారు. వాళ్ల పేర్లు భూరిశ్రవ, ప్రభు, శంభు, కృష్ణ, గౌరుడు ఐదవాడు.

కన్యా కీర్తిమతీ చైవ యోగమాతా దృఢవ్రతా। జననీ బ్రహ్మదత్తస్య పత్నీ సత్త్వగుహస్య చ ।। ౯.

అలాగే కీర్తిమతి అనే కుమార్తె కూడా ఉంది. ఆమె యోగమాతగా ప్రసిద్ధి చెందింది, వ్రతంలో దృఢంగా నిలిచింది. ఆమె బ్రహ్మదత్తుని తల్లి, సత్వగుహుని భార్య.

శ్వేతాః కృష్ణాశ్చ గౌరాశ్చ శ్యామా ధూమ్రాః సమూలికాః। ఊష్మపా దారకాశ్చైవ నీలాశ్చైవ పరాశరాః। పరాశరాణామష్టౌ తే పక్షాః ప్రోక్తా మహాత్మనామ్ ।। ౯.

శ్వేతులు, కృష్ణులు, గౌరులు, శ్యాములు, ధూమ్రులు, సమూలికులు, ఊష్మపులు, దారకులు, నీలులు, పరాశరులు—ఇవి పరాశరుల ఎనిమిది వంశాలు, మహాత్ములలో ప్రసిద్ధి చెందినవే.

అత ఊర్ద్ధ్వం నిబోధధ్వమిన్ద్రప్రతిమసమ్భవమ్। వసిష్ఠస్య కపిఞ్జల్యాం ఘృతాచ్యాం సమపద్యత। కుశీతియః సమాఖ్యాత ఇన్ద్రప్రతిమ ఉచ్యతే ।। ౯.

ఇప్పుడు ఇంద్రునితో సమానమైన జననాన్ని వినండి. వశిష్ఠునికి కపింజల, ఘృతాచిల నుంచి కుశితీయుడు జన్మించాడు. అతడిని ఇంద్రసముడని అంటారు.

పృథోః సుతాయాః సమ్భూతః పుత్రస్తస్యా భవద్వసుః। ఉపమన్యుః సుతస్తస్య యస్యేమే ఉపమన్యవః ।। ౯.

పృథువు కుమార్తెకు ఒక కుమారుడు జన్మించాడు, అతడే వసువు. వసువుకు ఉపమన్యుడు కుమారుడు. వీరి వంశస్తులే ఉపమన్యువులు.

మిత్రావరుణయోశ్చైవ కుణ్డినో యే పరిశ్రుతాః। ఏకార్షేయాస్తథైవాన్యే వసిష్ఠా నామ విశ్రుతాః। ఏతే పక్షా వసిష్ఠానాం స్మృతా ఏకాదశేవ తు ।। ౯.

మిత్రుడు, వరుణుడు వంశాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన కుండినులు, అలాగే ఏకర్షేయులు, వశిష్ఠులు—ఇవన్నీ కలిపి వశిష్ఠుల పదకొండు వంశాలు అని గుర్తించబడ్డాయి.

ఇత్యేతే బ్రహ్మణః పుత్రా మానసా హ్యష్ట విశ్రుతాః। భ్రాతరః సుమహాభాగా తేషాం వంశాః ప్రతిష్ఠితాః ।। ౯.

ఇలా బ్రహ్మకు మానసపుత్రులుగా ఎనిమిది మంది ప్రసిద్ధి చెందినారు. వీరు అన్నదమ్ములు, మహాభాగులు, వీరి వంశాలు స్థిరంగా నిలిచాయి.

త్రీంల్లోకాన్ధారయన్తీమాన్దేవర్షిగణసఙ్కులాన్ । తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః। యైర్వ్యాప్తా పృథివీ సర్వా సూర్య్యస్యేవ గభస్తిభిః ।। ౯.

ఈ మహానుభావులు మూడు లోకాలను, దేవర్షుల సమూహాలతో కూడినవిగా నిలిపారు. వీరి కుమారులు, మనవులు వందలాది, వేలాది మంది. వీరి వలన భూమంతా సూర్యుని కిరణాల్లా వ్యాపించింది.

ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య సుతస్య విదితాత్మనః। ఉత్తరం పరిపప్రచ్ఛుః సూతపుత్రం ద్విజాతయః ।। ౧౦.

అతని జ్ఞానవంతుడైన కుమారుని మాటలు విని, ద్విజులు సూతపుత్రుని మరింత అడిగారు.

కథం ద్వితీయముత్పన్నా భవానీ ప్రాక్సతీ తు యా। ఆసీద్దాక్షాయణీ పూర్వముమా కథమ జాయత ।। ౧౦.

భవానీ రెండవసారి ఎలా జన్మించింది? ఆమె ముందు ఎవరు? ఆమె మొదట దాక్షాయణిగా ఉండేది. ఉమా ఎలా పుట్టింది?

మేనాయాం పితృకన్యాయాం జనయామాస శైలరుట్। కేచైతే పితరశ్చైవ యేషాం మేనా తు మానసీ ।। ౧౦.

పితృదేవతల కుమార్తె అయిన మేనాలో శైలరాజు సంతానం పొందాడు. ఆ పితృదేవతలు ఎవరు? మేనా ఎవరి మానసపుత్రిక?

మైనాకశ్చైవ దౌహిత్రో దౌహిత్రీ చ తథా హ్యుమా। ఏకపర్ణా తథా చైవ తథా యా చైకపాటలా ।। ౧౦.

మైనాకుడు మేనాలో మనవడు, ఉమా కూడా మనవరాలు. అలాగే ఏకపర్ణ, ఏకపాటల కూడా ఉన్నారు.

గఙ్గా చైవ సరిచ్ఛ్రేష్ఠా సర్వాసాం పూర్వజా తథా। పూర్వమేవ మయోద్దిష్టం శ్రృణుధ్వం మమ సర్వశః ।। ౧౦.

గంగాదేవి నదులలో శ్రేష్ఠురాలు, అందరిలో పెద్దది. ఇది నేను ముందే వివరించాను. మీరు నా మాటలు పూర్తిగా వినండి.

అనేకే పితరశ్చైవ వర్త్తన్తే వ్క చ వా పునః। శ్రోతుమిచ్ఛామి భద్రన్తే శ్రాద్ధస్య చ పరం విధిమ్ ।। ౧౦.

చాలా పితృదేవతలు ఉన్నారు, మరికొంతమంది కూడా ఉన్నారు. ఓ మంగళకరుడా, నేను నీ నుండి శ్రాద్ధ విధానం గురించి తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను.

పుత్రాశ్చ తే స్మృతాః కేషాం కథఞ్చ పితరస్తు తే । పితరః కథముత్పన్నాః కస్య పుత్రాః కిమాత్మకాః ।। ౧౦.

ఎవరి కుమారులు ఎవరు, వారి పితృదేవతలు ఎలా ఉన్నారు? పితృదేవతలు ఎలా పుట్టారు? ఎవరి కుమారులు? వారి స్వభావం ఏమిటి?

స్వర్గే తు పితరోఽన్యే యే దేవానామపి దేవతాః। ఏవం వై శ్రోతుమిచ్ఛామి పితౄణాం సర్గముత్తమమ్। యథావద్దత్తమస్మాభిః శ్రాద్ధం ప్రీణాతి వై పితౄన్ ।। ౧౦.

స్వర్గంలో కొంతమంది పితృదేవతలు దేవతలకు కూడా దేవతలు. అటువంటి పితృదేవతల ఉత్తమ జననాన్ని, మనం చేసే శ్రాద్ధం వారికి ఎలా సంతృప్తిని ఇస్తుందో వినాలని కోరుకుంటున్నాను.

యదర్థం తేన దృశ్యన్తే తత్ర కిం కారణం స్మృతమ్। స్వర్గే హి కే తు వర్త్తన్తే పితరో నరకే తు కే ।। ౧౦.

వారు అక్కడ ఎందుకు కనిపిస్తారు? దానికి కారణం ఏమిటి? స్వర్గంలో ఎవరెవరు పితృదేవతలు, నరకంలో ఎవరున్నారు?

అభిసన్ధాయ పితరం పితుశ్చ పితరం తథా। పితుః పితామహఞ్చైవ త్రిషు పిణ్డేషు నామతః ।। ౧౦.

తండ్రి, తండ్రి తండ్రి, తాత అనే మూడు తరాల వారికి పేరుపేరునా మూడు పిండాలు సమర్పిస్తారు.

కాని శ్రాద్ధాని దేయాని కథం గచ్ఛన్తి వై పితౄన్ । కథఞ్చ శక్తాస్తే దాతుం నరకస్థాః ఫలం పునః ।। ౧౦.

ఏ శ్రాద్ధాలు చేయాలి? అవి పితృదేవతలకు ఎలా చేరుతాయి? నరకంలో ఉన్నవారు మళ్లీ ఆ ఫలితాన్ని ఎలా పొందగలరు?

కే చేహ పితరో నామ కాన్ యజామో వయం పునః । దేవా అపి పుతౄన్ స్వర్గే యజన్తీతి హి నః శ్రుతమ్ ।। ౧౦.

ఇక్కడ ఎవరు పితృదేవతలు అని పిలవబడతారు? మేము ఎవరిని పునః పూజించాలి? దేవతలు కూడా స్వర్గంలో తమ కుమారులను పూజిస్తారని మేము విన్నాము.

ఏతదిచ్ఛామి వై శ్రోతుం విస్తరేణ బహుశ్రుత। స్పష్టాభిధానమర్థం వై తద్భవాన్వక్తుమర్హతి ।। ౧౦.

ఈ విషయాన్ని నేను పూర్తిగా వినాలని కోరుకుంటున్నాను. మీరు స్పష్టంగా చెప్పగలరని మాకు తెలుసు.

ఋషీణాన్తు వచః శ్రుత్వా సూతస్తత్త్వార్థదర్శివాన్। ఆచచక్షే యథాప్రశ్రం ఋషీణాం మానసం తతః ।। ౧౦.

మహర్షుల మాటలు విని, సూతుడు ఆ సత్యాన్ని గ్రహించి, మహర్షుల మనసులో ఉన్నదాన్ని వారు అడిగిన విధంగా వివరంగా చెప్పాడు.