పశ్చిమాయాం దిశి తథా రజసః పుత్రమచ్యుతమ్। కేతుమన్తం మహాత్మానం రాజానం సోఽభ్యషేచయత్ ।। ౯.
అలాగే పడమర దిక్కులో రాజసలో తన కుమారుడు మహాత్ముడు అయిన కేతుమంతుని రాజుగా అభిషేకించాడు.
మనుష్యాణామధిపతిం చక్రే చైవ సుతం మనుమ్। తైరియం పృథివీ సర్వా సప్తద్వీపా సపత్తనా । యథాప్రదేశమద్యాపి ధర్మేణ పరిపాల్యతే ।। ౯.
మనుష్యుల అధిపతిగా తన కుమారుడు మనువును నియమించాడు. వారిచేత సప్తద్వీపాలతో కూడిన భూమి నగరాలతో సహా, ప్రతి ప్రాంతంలో నేటికీ ధర్మంతో పాలించబడుతోంది.
స్వాయమ్భువేఽన్తరే పూర్వం బ్రహ్మణా తేఽభిషేచితాః। నృపా హ్యేతేఽభిషిచ్యన్తే మనవో యే భవన్తి వై ।। ౯.
స్వాయంభువమంతరంలో ముందు బ్రహ్మద్వారా వీరు అభిషేకించబడ్డారు. మనువులు ఎవరు అయితే వారు రాజులుగా అభిషేకించబడతారు.
మన్వన్తరేష్వతీతేషు గతా హ్యేతేషు పార్థివాః। ఏవమన్యేఽభిషిచ్యన్తే ప్రాప్తే మన్వన్తరే పునః। అతీతానాగతాః సర్వే స్మృతా మన్వన్తరేశ్వరాః ।। ౯.
గత మన్వంతరాలలో ఈ రాజులు గతించారు. కొత్త మన్వంతరం వచ్చినప్పుడు ఇతరులు కూడా అభిషేకించబడతారు. గత, భవిష్యత్ మన్వంతరాధిపతులు అందరూ గుర్తించబడతారు.
రాజసూయేఽభిషిక్తశ్చ పృథురేభిర్నరోత్తమైః। వేదదృష్టేన విధినా కృతో రాజా ప్రతాపవాన్ ।। ౯.
రాజసూయయాగంలో వీరు చేసిన అభిషేకంతో పృథువు వీరులందరిచేత వేదవిధానంతో ప్రతాపవంతుడైన రాజుగా స్థాపించబడ్డాడు.
ఏతానుత్పాద్య పుత్రాంస్తు ప్రజాసన్తానకారణాత్ । పునరేవ మహాభాగః ప్రజానాం పతిరీశ్వరః ।। ౯.
ప్రజల సంతానాన్ని కొనసాగించేందుకు ఈ కుమారులను కలిగి, ఆ మహాభాగుడు మళ్లీ ప్రజల అధిపతిగా అయ్యాడు.
కశ్యపో గోత్రకామస్తు చచార పరమం తపః । పుత్రౌ గోత్రకరౌ మహ్యం భవేతామిత్యచిన్తయత్ ।। ౯.
గోత్రాన్ని కోరుకున్న కశ్యపుడు పరమతపస్సు ఆచరించాడు. నాకు ఇద్దరు కుమారులు పుట్టి వంశాన్ని స్థాపించాలి అని ఆలోచించాడు.
తస్య ప్రధ్యాయమానస్య కశ్యపస్య మహాత్మనః। బ్రహ్మణోంఽశౌ సుతౌ పశ్చాత్ ప్రాదుర్భూతౌ మహౌజసౌ ।। ౯.
ఆ మహాత్ముడు కశ్యపుడు ధ్యానం చేస్తున్నప్పుడు, బ్రహ్మ భాగాలుగా, మహాశక్తులు కలిగిన ఇద్దరు కుమారులు పుట్టారు.
వత్సారశ్చాసితశ్చైవ తావుభౌ బ్రహ్మవాదినౌ। వత్సారాన్నిధ్రువో జజ్ఞే రైభ్యశ్చ స మహాయశాః ।। ౯.
వత్సారుడు, అసితుడు ఇద్దరూ బ్రహ్మవేత్తలు. వాట్సారుడి నుంచి నిధ్రువుడు, రైభ్యుడి నుంచి మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన వంశం పుట్టింది.
రైభ్యస్య రైభ్యా విజ్ఞేయా నిధ్రువస్య నిబోధత। చ్యవనస్య సుకన్యాయాం సుమేధాః సమపద్యత ।। ౯.
రైభ్యుడి నుంచి రైభ్య వంశం ఏర్పడింది. నిధ్రువుని గురించి వినండి: చ్యవనుడు, సుకన్యకు సుమేధుడు పుట్టాడు.
నిధ్రువస్య తు యా పత్నీ మాతా వై కుణ్డపాయినామ్। అసితస్యైకపర్ణాయాం బ్రహ్మిష్ఠః సమపద్యత ।। ౯.
నిధ్రువుని భార్య కుండపాయినుల తల్లి. అసితుడు, ఏకపర్ణ నుంచి బ్రహ్మవేత్త పుట్టాడు.
శాణ్డిల్యానాం వచః శ్రుత్వా దేవలః సుమహాయశాః। నిధ్రువాః శాణ్డిల్యా రైభ్యాస్త్రయః పశ్చాత్తు కశ్యపాః ।। ౯.
శాండిల్యుల మాట విని, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన దేవళుడు, నిధ్రువులు, శాండిల్యులు, రైభ్యులు, తరువాత కశ్యపులు పుట్టారు.
వరప్రభృతయో దేవా దేవలస్య ప్రజాస్త్విమాః। చతుర్యుగే త్వతిక్రాన్తే మనోర్హ్యేకాదశే ప్రజాః। అథావశిష్టే తస్మిస్తు ద్వాపరే సమ్ప్రవర్తతే ।। ౯.
వరుడు మొదలైన దేవతలు దేవళుని సంతానము. నలుగురు యుగాలు గడిచిన తరువాత, పదకొండవ మనువులో సంతానం మిగిలి, ద్వాపరయుగంలో కొనసాగుతుంది.
మానసస్య చరిష్యన్తస్తస్య పుత్రో దమః కిల। మానసస్తస్య దాయాదస్తృణబిన్దురితి శ్రుతః ।। ౯.
మానసుడు బ్రతికుండగా అతని కుమారుడు దముడు పుట్టాడు. మానసుని వారసుడు తృణబిందువు అని ప్రసిద్ధి.
త్రేతాయుగముఖే రాజా తృతీయే సమ్బభూవ హ। తస్య కన్యా త్విడవిడా రూపేణాప్రతిమాభవత్। పులస్త్యాయ స రాజర్షిస్తాం కన్యాం ప్రత్యపాదయత్ ।। ౯.
తృతీయ యుగం ప్రారంభంలో ఒక రాజు జన్మించాడు. అతని కుమార్తె త్విడవిడా అందంలో ఎవరికీ తక్కువ కాకుండా ఉండేది. ఆ రాజర్షి తన కుమార్తెను పులస్త్యునికి ఇచ్చాడు.
ఋషిరిడవిడాయాన్తు విశ్రవాః సమపద్యత। తస్య పత్న్యశ్చతస్రస్తు పౌలస్త్యకులవర్ద్ధనాః ।। ౯.
తపస్వి త్విడవిడా భర్తగా విశ్రవుడు అయ్యాడు. అతనికి నలుగురు భార్యలు ఉండి, వారు పౌలస్త్య వంశాన్ని పెంచారు.
బృహస్పతేర్బృహత్కీర్త్తిర్దేవాచార్యస్య కీర్త్తితః । కన్యాం తస్యోపయేమే స నామ్నా వై దేవవర్ణినీమ్ ।। ౯.
దేవతల గురువు అయిన బృహస్పతి మహాకీర్తి కలవాడు. అతను దేవవర్ణిని అనే యువతిని పెండ్లి చేసుకున్నాడు.
పుష్పోత్కకటాఞ్చ వాకాఞ్చ సుతే మాల్యవతః స్థితౌ। కైకసీం మాలినః కన్యాం తాసాన్తు శ్రృణుత ప్రజాః ।। ౯.
మాల్యవంతునికి పుష్పోత్తకటా, వాకా అనే ఇద్దరు కుమారులు. మాలినికి కైకసీ అనే కుమార్తె. ఇప్పుడు వీరి సంతానాన్ని వినండి.
జ్యేష్ఠం వైశ్రవణం తస్య సుషువే దేవవర్ణినీ। దివ్యేన విధినా యుక్తమార్షేణైవ శ్రుతేన చ। రాక్షసేన చ రూపేణ ఆసురేణ బలేన చ ।। ౯.
దేవవర్ణిని తన పెద్ద కుమారుడిగా వైశ్రవణుడిని ప్రసవించింది. అతడు దివ్యమైన లక్షణాలతో, ఋషుల ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, రాక్షస రూపంతో, అసురుల బలంతో జన్మించాడు.
త్రిపాదం సుమహాకాయం స్థూలశీర్షం మహాతనుమ్। అష్టదంష్ట్రం హరిచ్ఛ్మశ్రుం శఙ్కుకర్ణం విలోహితమ్ ।। ౯.
అతనికి మూడు కాళ్లు, విపరీతమైన శరీరం, పెద్ద తల, ఎనిమిది పన్నులు, పసుపు రంగు గడ్డం, శంఖాకారమైన చెవులు, ఎర్రటి రూపం ఉండేవి.
హ్రస్వ బాహుం ప్రబాహుఞ్చ పిఙ్గలం సువిభీషణమ్। వైవర్తజ్ఞానసమ్పన్నం సమ్బుద్ధం జ్ఞానసమ్పదా ।। ౯.
అతనికి కొంత చిన్న చేతులు, కొంత పొడవైన చేతులు, పసుపు రంగు, భయంకరమైన రూపం ఉండేది. మార్పుల జ్ఞానం కలిగి, జ్ఞాన సంపదతో మేల్కొన్నవాడు.
ఏవంవిధం సుతం దృష్ట్వా విశ్వరూపధరం తథా। పితా దృష్ట్వాబ్రవీత్తత్ర కుబేరోఽయమితి స్వయమ్ ।। ౯.
ఇలాంటి విశ్వరూపాన్ని ధరించిన కుమారుడిని చూసి, తండ్రి అక్కడే, 'ఇతడు కుబేరుడు' అని ప్రకటించాడు.
కుత్సాయాం క్వితిశబ్దోఽయం శరీరం బేరముచ్యతే । కుబేరః కుశరీరత్వాన్నామ్నా తేన చ సోఽఙ్కితః ।। ౯.
'కుటి' అంటే నింద, 'బేర' అంటే శరీరం. అతని శరీరం వక్రంగా ఉండటం వల్ల అతడికి కుబేరుడు అనే పేరు వచ్చింది.
యస్మాద్విశ్రవసోఽపత్యం సాదృశ్యాద్విశ్రవా ఇవ। తస్మాద్వైశ్రవణో నామ నామ్నా లోకే భవిష్యతి ।। ౯.
అతడు విశ్రవుని కుమారుడు, విశ్రవునిలా కనిపించినందువల్ల, అతడిని లోకంలో వైశ్రవణుడు అని పిలుస్తారు.
ఋద్ధ్యాం కుబేరోఽజనయద్విశ్రుతం నలకూబరమ్। రావణం కుమ్భకర్ణఞ్చ కన్యాం శూర్పణఖాన్తథా। విభీషణం చతుర్థాంస్తాన్కైకస్యజనయేత్సుతాన్ ।। ౯.
కుబేరుడు తన ఐశ్వర్యంతో ప్రసిద్ధుడైన నలకుబేరుడిని కనాడు. కైకసీ రావణుడు, కుంభకర్ణుడు, కుమార్తె శూర్పణఖ, నాలుగవవాడైన విభీషణుడిని కనింది.
శఙ్కుకర్ణో దశగ్రీవః పిఙ్గలో రక్తమూర్ద్ధజః। చతుష్పాద్వింశతిబుజో మహాకాయో మహా బలః ।। ౯.
పది తలలు, శంఖాకార చెవులు, పసుపు రంగు, ఎర్రటి జుట్టు, నాలుగు కాళ్లు, ఇరవై చేతులు, గొప్ప శరీరం, అపారమైన బలం కలవాడు.
జాత్యాఞ్జననిభో దంష్ట్రో లోహితగ్రీవ ఏవ చ। రాజసేనో జయయుక్తో రూపేణ చ బలేన చ ।। ౯.
జన్మతహా ముసిరపు రంగు, పెద్ద పన్నులు, ఎర్రటి మెడ, రాజసిక శక్తి, విజయంతో, రూపంలోను బలంలోను ప్రబలుడు.
సత్యబుద్ధిర్దృఢతనూ రాక్షసైరేవ రావణః । నిసర్గాద్దారుణః క్రూరో రావణాద్రావణస్తు సః ।। ౯.
రావణుడు నిజమైన బుద్ధి, దృఢమైన శరీరం కలవాడు. అతడు సహజంగా రాక్షసుడు—భయంకరుడు, క్రూరుడు, అందుకే రావణుడు అనే పేరు వచ్చింది.
హిరణ్యకశిపుస్త్వాసీత్స రాజా పూర్వజన్మని। చతుర్యుగాని రాజాత్ర త్రయోదశ స రాక్షసః ।। ౯.
మునుపటి జన్మలో అతడు హిరణ్యకశిపు అనే రాజు. రాక్షసుడిగా నాలుగు యుగాలు పదమూడు సార్లు పాలించాడు.
తాః పఞ్చకోట్యో వర్షాణామాఖ్యాతాః సఙ్ఖ్యయా ద్విజైః। నియుతాన్యేకషష్టిశ్చ సఙ్ఖ్యావిద్భిరుదాహృతా ।। ౯.
ఆయిదు కోట్ల సంవత్సరాలు అని ద్విజులు లెక్కపెట్టారు. లెక్కలో నిపుణులు అరవై ఒకటి నియుతలు అని చెప్పారు.