వాయుపురాణమ్

అహమిజ్యశ్చ పూజ్యశ్చ సర్వయజ్ఞే ద్విజాతిభిః । మయి యజ్ఞో విధాతవ్యో మయి హోతవ్యమిత్యపి

ప్రతి యజ్ఞంలో ద్విజులు నన్నే పూజించాలి, నన్నే ఆరాధించాలి. యజ్ఞాలు నాకోసమే జరగాలి, హోమాలు నాకోసమే చేయాలి అని చెప్పాడు.

తమతిక్రాన్తమర్యాదమాదదానమసామ్ప్రతమ్ । ఊచుర్మహర్షయః సర్వే మరీచిప్రముఖాస్తథా

అలా మర్యాదలు దాటి, ఎప్పుడూ లేని విధంగా ప్రవర్తిస్తున్న వేనుని, మరీచి మొదలైన మహర్షులు అందరూ పలికారు.

వయం దీక్షాం ప్రవేక్ష్యామః సంవత్సరశతాన్ బహూన్ । మాఽధర్మం వేన కార్షీస్త్వం నైష ధర్మః సనాతనః । నిధనే చ ప్రసూతోఽసి ప్రజాపతిరసంశయః

మేము అనేక వందల సంవత్సరాలు దీక్షలో ఉండబోతున్నాం. వేను, నీవు అధర్మం చేయకు. ఇది శాశ్వత ధర్మం కాదు. నీ మరణానంతరం నీవు తప్పకుండా ప్రజాపతిగా పుడతావు.

పాలయిష్యే ప్రజాశ్చేతి త్వయా పూర్వం ప్రతిశ్రుతమ్ । తాంస్తథా వాదినః సర్వాన్ బ్రహ్మర్షీనబ్రవీత్తదా

నీవు ముందుగా ప్రజలను రక్షిస్తానని వాగ్దానం చేశావు. అలా అన్న మహర్షులకు వేను సమాధానం చెప్పాడు.

స ప్రహస్య తు దుర్బుద్ధిరిదం వచనకోవిదః । స్రష్టా ధర్మస్య కశ్చాన్యః శ్రోతవ్యం కస్య వై మయా

అయితే, ఆ దుర్మార్గుడు నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'ధర్మాన్ని సృష్టించేది ఇంకెవరు? నేను ఎవరి మాట వినాలి?'

వీర్యశ్రుతతపఃసత్యైర్మయా వా కః సమో భువి । మహాత్మానమనూనం మాం యూయం జానీత తత్త్వతః

'బలంలో, విద్యలో, తపస్సులో, సత్యంలో ఈ భూమిపై నాకు సమానం ఎవరు? నన్ను నిజంగా మహాత్ముడిగా, లోటులేని వాడిగా తెలుసుకోండి.'

ప్రభవః సర్వలోకానాం ధర్మాణాఞ్చ విశేషతః । ఇచ్ఛన్ దహేయం పృథివీం ప్లావయేయం జలేన వా । సృజేయం వా గ్రసేయం వా నాత్ర కార్యా విచారణా

'ప్రపంచాలన్నిటికీ, ముఖ్యంగా ధర్మాలకు నేను మూలం. నేను కోరుకుంటే భూమిని కాల్చగలను, నీటితో ముంచగలను, సృష్టించగలను, నాశనం చేయగలను. ఇందులో ఆలోచన అవసరం లేదు.'

యదా న శక్యతే స్తమ్భాన్మానాచ్చ భృశమోహితః । అనునేతుం నృపో వేనస్తతః క్రుద్ధా మహర్షయః

అహంకారంతో మత్తులో ఉన్న వేను, ఎంత చెప్పినా వినకపోయాడు. అప్పుడు మహర్షులు కోపంతో చర్య తీసుకున్నారు.

నిగృహ్య తం మహాబాహుం విస్ఫురన్తం యథాఽనలమ్ । తతోఽస్య వామహస్తం తే మమన్థుర్భృశకోపితాః ॥౨.౧.

ఆ బలవంతుడిని, అగ్ని లా ఊగిపోతున్న వేనుని పట్టుకుని, మహర్షులు అతని ఎడమ చేయిని కోపంతో మథించారు.

౬౨.౧౨౦ తస్మాత్ ప్రమథ్యమానాద్వై జజ్ఞే పూర్వమభిశ్రుతః । హ్రస్వోఽతిమాత్రం పురుషః కృష్ణశ్చాపి తథా ద్విజాః

ఆ మథనం వల్ల ముందుగా ఒక పురుషుడు పుట్టాడు. అతడు చాలా చిన్నవాడూ, నల్లని వాడూ ఉండేవాడు.

స భీతః ప్రాఞ్జలిశ్చైవ స్థితవాన్ వ్యాకులేన్ద్రియః । తమార్త్తం విహ్వలం దృష్ట్వా నిషీదేత్యబ్రువన్ కిల

భయంతో, చేతులు జోడించి, ఇంద్రియాలు కలవరపడి, అక్కడ నిలబడ్డాడు. అతడిని బాధతో, అయోమయంగా చూస్తూ, 'కూర్చో' అని మహర్షులు అన్నారు.

నిషాదవంశకర్త్తాఽసౌ బభూవానన్తవిక్రమః । ధీవరానసృజత్సోఽపి వేనకల్మషసమ్భవాన్

అతడు నిషాద వంశానికి ఆదిపురుషుడయ్యాడు, అపారమైన శక్తి కలవాడు. వేనుని పాపం వల్ల పుట్టిన ధీవరులను కూడా అతడే సృష్టించాడు.

యే చాన్యే విన్ధ్యనిలయాస్తుమ్బురాతువరాః ఖసాః । అధర్మరుచయశ్చాపి సమ్భూతా వేనకల్మషాత్

వింధ్య పర్వతాలలో నివసించే తుంబుర, తువర, ఖస అనే ఇతరులు కూడా, అధర్మంలో ఆసక్తి కలవారు, వేనుని పాపం వల్లే పుట్టారు.

పునర్మహర్షయస్తస్య పాణిం వేనస్య దక్షిణమ్ । అరణీమివ సంరమ్భాన్మమన్థుర్జాతమన్యవః

తర్వాత మహర్షులు కోపంతో వేనుని కుడిచేయిని, అరణి కట్టె లా మథించారు.

పృథుస్తస్మాత్ సముత్పన్నః కరాస్ఫాలనతేజసః । పృథోః కరతలాద్వాపి యస్మాజ్జాతః పృథుస్తతః । దీప్యమానః స్వవపుషా సాక్షాదగ్నిరివోజ్వలన్

ఆ మథనంలోంచి, చేయి తాకిన తేజస్సుతో పృథు పుట్టాడు. పృథుని చేయి నుంచి పుట్టినందువల్ల అతడికి పృథు అనే పేరు వచ్చింది. అతడు తన స్వరూపంతో అగ్నిలా ప్రకాశించాడు.

ఆద్యమాజగవం నామ ధనుర్గృహ్య మహారవమ్ । శరాంశ్చ బిభ్రద్రక్షార్థం కవచఞ్చ మహాప్రభమ్

ఆదిగా అనే గొప్ప ధ్వని చేసే ధనుస్సును చేతబట్టి, రక్షణ కోసం బాణాలు ధరించి, ప్రకాశవంతమైన కవచాన్ని వేసుకున్నాడు.

తస్మిఞ్జాతేఽథ భూతాని సంప్రహృష్టాని సర్వశః । సముత్పన్నే మహారాత్రి వేనశ్చ త్రిదివఙ్గతః

అతడు జన్మించినప్పుడు అన్ని జీవులు ఆనందంతో ఉల్లాసించాయి; ఆ మహారాత్రి సంధ్యలో వేణుడు స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాడు.

సముత్పన్నేన రాజర్షిః స సత్పుత్రేణ ధీమతా । పురుషవ్యాఘ్రః పున్నామ్నో నరకాత్ర్త్రాయతే తతః

అలా పుట్టిన తన తెలివైన కుమారుడితో ఆ రాజర్షి, పురుషులలో సింహస్వభావుడైన పృథు, తన పితృదేవతలను నరకం నుండి రక్షించాడు.

తం నద్యశ్చ సముద్రాశ్చ రత్నాన్యాదాయ సర్వశః । సమాగమ్య తదా వైన్యమభ్యషిఞ్చన్నరాధిపమ్ । మహతా రాజరాజ్యేన మహారాజం మహాద్యుతిమ్

ఆ సమయంలో నదులు, సముద్రాలు రకరకాల రత్నాలను తీసుకుని వచ్చి, అందరూ కలసి వైన్యుడిని రాజుగా అభిషేకించి, మహారాజ్యాన్ని అప్పగించి, అతడిని మహాశక్తిశాలి, మహాతేజస్విగా చేశారు.

౬౨.౧౩౦ సోఽభిషిక్తో మహారాజా దేవైరఙ్గిరసః సుతైః । ఆదిరాజో మహారాజః పృథుర్వైన్యః ప్రతాపవాన్

దేవతలలో అంగిరసుని కుమారులు అతడిని మహారాజుగా అభిషేకించారు; పృథు వైన్యుడు, ప్రతాపశాలి, మొదటి రాజుగా నిలిచాడు.

పిత్రాఽపరఞ్జితాస్తస్య ప్రజాస్తేనానురఞ్జితాః । తతో రాజేతి నామాస్య అనురాగాదజాయత

తన తండ్రి గెలుచుకోలేని ప్రజలను అతడు తన ప్రేమతో ఆకర్షించాడు; అందువల్ల ప్రజల ప్రేమ వల్ల అతడికి 'రాజు' అనే పేరు వచ్చింది.

ఆపస్తస్తమ్భిరే చాస్య సముద్రమభియాస్యతః । పర్వతాశ్చ విశీర్యన్తే ధ్వజభఙ్గశ్చ నాభవత్

అతడు సముద్రాన్ని చేరుకునే సమయంలో నదుల నీరు నిలిచిపోయింది; పర్వతాలు చీలిపోయాయి, ఎక్కడా జెండాలు విరిగిపోలేదు.

అకృష్టపచ్యా పృథివీ సిద్ధ్యన్త్యన్నాని చిన్తయా । సర్వకామదుఘా గావః పుటకే పుటకే మధు

పృథివి దున్నకుండానే ధాన్యాలను ఇచ్చింది, ఆహారం ఆలోచనతోనే సిద్ధమయ్యేది; ఆవులు కావాల్సినవన్నీ ఇచ్చేవి, ప్రతి పాత్రలో తేనె కనిపించేది.

ఏతస్మిన్నేవ కాలే చ యజ్ఞే పైతామహే శుభే । సూతః సూత్యాం సముత్పన్నః సౌత్యేఽహని మహామతిః । తస్మిన్నేవ మహాయజ్ఞే జజ్ఞే ప్రాజ్ఞోఽథ మాగధః

అదే సమయంలో, పితృయజ్ఞంలో, సూతుడు సూత్య అనే రోజున జన్మించాడు; ఆ మహాయజ్ఞంలో మాగధుడు కూడా పుట్టాడు.

ఐన్ద్రేణ హవిషా చాపి హవిః పృక్తం బృహస్పతేః । జుహావేన్ద్రాయ దేవేన తతః సూతో వ్యజాయత

ఇంద్రునికి హవిస్సుతో, బృహస్పతికి కలిపిన హవిస్సుతో దేవుడు ఇంద్రునికి ఆహుతి సమర్పించాడు; దాంతో సూతుడు జన్మించాడు.

ప్రమాదస్తత్ర సఞ్జజ్ఞే ప్రాయశ్చిత్తఞ్చ కర్మసు । శిష్యహవ్యేన యత్పృక్తమాభిభూతం గురోర్హవిః । అధరోత్తరచారేణ జజ్ఞే తద్వర్ణవైకృతమ్

ఆ యజ్ఞంలో అపరాధం జరిగింది, దానికి ప్రాయశ్చిత్తం కూడా జరిగింది; శిష్యుని హవిస్సు గురువు హవిస్సును అధిగమించింది; పైకీ క్రిందకీ నడిచే ఆచరణ వల్ల ఆ వర్ణభేదం ఏర్పడింది.

యచ్చ క్షత్రాత్సమ్భవద్బ్రాహ్మణ్యాం హీనయోనితః । సూతః పూర్వేణ సాధర్మతుల్యధర్మః ప్రకీర్త్తితః

క్షత్రియుని నుండి బ్రాహ్మణి గర్భంలో పుట్టిన, తక్కువ వంశానికి చెందిన సూతుడు, మునుపటి సూతుడితో సమానమైన ధర్మాన్ని కలిగి ఉన్నాడని చెప్పబడింది.

మధ్యమో హ్యేష సూతస్య ధర్మః క్షత్రోపజీవనమ్ । రథనాగాశ్చ చరితం జఘన్యఞ్చ చికిత్సితమ్

సూతునికి మధ్యస్థమైన ధర్మం క్షత్రియులకు సేవ చేయడం; రథాలు, ఏనుగులు నడపడం, అతి తక్కువగా వైద్యచికిత్స చేయడం.

పృథోః స్తవార్థం తౌ తత్ర సమాహూతౌ సురర్షిభిః । తావూచుర్మునయః సర్వే స్తూయతామేష పార్థివః । కర్మైతదనురూపం వాం పాత్రం స్తోత్రస్య చాప్యయమ్ ॥౨.౧.

పృథును స్తుతించేందుకు ఆ ఇద్దరిని దేవర్షులు పిలిపించారు; అందరూ మునులు, 'ఈ రాజును స్తుతించండి; ఈ కార్యానికి మీరు ఇద్దరూ అర్హులు' అన్నారు.