వాయుపురాణమ్

కౌరజం పఞ్చశిఖరం హేమకూటఞ్చ పర్వతమ్। ప్రచణ్డవాయుప్రభవైర్దీపితైః పఝరాగిభిః ॥ ౮.

కౌరజం అనే ఐదు శిఖరాల పర్వతం, హేమకూటం అనే పర్వతం, వీటిలో ఉగ్రమైన గాలులతో మెరిసిపోతూ, పజరాగులు నివసిస్తూ ఉంటారు.

శైలజాలాని వ్యాప్తాని గారుడైస్తైర్మహాత్మభిః । భాసీపుత్రాః స్మృతా భాసా ఉలూకా కాకకుక్కుటాః ॥ ౮.

ఆ మహాత్ములైన గరుడులు ఆ పర్వత శ్రేణులను నిండా వ్యాపించారు. వారి కుమారులు భాసులు, ఉలూకులు, కాకకుక్కుటులు అని ప్రసిద్ధి.

మయూరాః కలవిఙ్కాశ్చ కపోతా లావతిత్తిరాః। క్రౌఞ్చీ వార్ద్ధీణసాన్ శ్యేనీ కురరాన్సారసాన్బకాన్ ॥ ౮.

మయూరాలు, కలవింకలు, పావురాలు, లావా, తిత్తిరి పక్షులు, క్రౌంచి, వార్ధీన, శ్యేని, కురర, సారస, బక పక్షులు — ఇవన్నీ అక్కడ ఉన్నాయి.

ఇత్యేవమాదయోన్యేఽపి క్రవ్యాదా యే చ పక్షిణః। ధృతరాష్ట్రీ చ హంసాంశ్చ కలహంసాంశ్చ భామినీ ॥ ౮.

ఇలా ఇంకా ఇతర మాంసాహారి పక్షులు, ధృతరాష్ట్రి, హంసలు, కలహంసలు కూడా ఉన్నారు, ఓ సుందరి!

చక్రవాకాంశ్చ విహగాన్సర్వాంశ్చైవాదకాన్ ద్విజాన్। ఏతానేవ విజజ్ఞేఽథ పుత్రపౌత్రమనన్తకమ్ ॥ ౮.

చక్రవాక పక్షులు, ఇతర అన్ని పక్షులు, అన్ని జలచర ద్విజులు — వీరందరినీ కలిపి, వారి కుమారులు, మనవులతో కూడి, లెక్కలేనంత సంతానం కలిగారు.

గరుడస్యాత్మజాః ప్రోక్తా ఇరాయాః శ్రృణుత ప్రజాః। ఇరా ప్రజజ్ఞే కన్యా వైతిస్రః కమలలోచనాః ॥ ౮.

ఇవన్నీ గరుడుని కుమారులుగా చెప్పబడ్డారు. ఇప్పుడు ఇరా సంతానాన్ని విను. ఇరా మూడు కమలాలాంటి కళ్ళు గల కుమార్తెలకు జన్మనిచ్చింది.

వన స్పతీనాం వృక్షాణాం వీరుధాఞ్చైవ మాతరః। లతా చైవాథ వల్లీ చ వీరుధా చేతి తాస్తు వై ॥ ౮.

ఆమెలు అడవి చెట్లు, వృక్షాలు, ఔషధాలు, అలాగే లతలు, వల్లి, వేరు వేరు ఔషధాలకు తల్లులయ్యారు.

లతా వనస్పతీఞ్జజ్ఞే హ్యపుష్పాన్ పులినస్థితాన్ । యుక్తాన్పుష్పఫలైర్వృక్షాన్ లతా వై సమ్ప్రసూయతే ॥ ౮.

లత అడవి చెట్లను, పుష్పాలు లేని, నదీ తీరంలో పెరిగే చెట్లను ప్రసవించింది. అలాగే పుష్పఫలాలతో ఉన్న చెట్లను కూడా లత ప్రసవించింది.

అథ వల్లీ తు గుల్మాంశ్చ త్వక్సారాస్తృణజాతయః। వీరుధా తదపత్యాని వంశశ్చాత్ర సమాప్యతే ॥ ౮.

తర్వాత వల్లి, గుళ్మాలు, త్వక్సారాలు, తృణజాతులను ప్రసవించింది. వీరే ఔషధాల సంతానం. ఇందులో బాంబూ కూడా వస్తుంది.

ఏతే కశ్యపదాయాదా వ్యాఖ్యాతాః స్థాణుజఙ్గమాః । తేషాం పుత్రాశ్చ పౌత్రాశ్చ యైరిదం పూరితం జగత్ ॥ ౮.

ఇలా కశ్యపుని సంతానంగా నిలిచిన స్థావర జంగమజాతులు వివరించబడ్డాయి. వారి కుమారులు, మనవులు ఈ లోకాన్ని నింపారు.

ఇతి సర్గైకదేశస్య కీర్తితోఽవయవో మయా। మారీచోఽయం ప్రజా సర్గః సమాసేన ప్రకీర్తితః। న శక్యం వ్యాసతో వక్తుమపి వర్షశతైర్ద్విజాః ॥ ౮.

ఇలా సృష్టి కథలో ఒక భాగాన్ని నేను వివరించాను. ఇది మరీచి సంతానం, సంక్షిప్తంగా చెప్పబడింది. దీన్ని వంద సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు, ఓ ద్విజులారా!

అదితిర్ధర్మశీలా తు బలశీలా దితిః స్మృతా। తపఃశీలా తు సురభి ర్మాయాశీలా దనుః స్మృతా ॥ ౮.

అదితి ధర్మశీలురాలు, దితి బలవంతురాలు, సురభి తపస్సులో నిష్ణాతురాలు, దను మాయాశీలురాలు అని ప్రసిద్ధి.

క్రూరశీలా తథా కద్రుః క్రౌఞ్చ్యథ శ్రుతిశాలినీ । ఇరా గ్రహణశీలా తు దనాయుర్భక్షణే రతా ॥ ౮.

కద్రువు క్రూర స్వభావం గలది, క్రౌంచి వేదజ్ఞానంలో ప్రావీణ్యం కలది, ఇరా పట్టుదలతో ఉంటుంది, దనాయు భోజనంలో ఆనందిస్తుంది.

వాహశీలా తు వినతా తామ్రా వై పాశశాలినీ। స్వభావా లోకమాతౄణాం శీలాన్యేతాని సర్వశః ॥ ౮.

వినతా భారాన్ని మోయడంలో నిష్ణాతురాలు, తామ్రా బంధించడంలో నైపుణ్యం కలది. ఇవే లోకమాతల సహజ స్వభావాలు.

ధర్మతః శీలతో బుద్ధ్యా క్షమయా బలరూపతః। రజః సత్త్వతమో వృత్తా ధార్మికాధార్మికాస్తు వై ॥ ౮.

ధర్మం, ప్రవర్తన, బుద్ధి, సహనం, బలము, రూపం ద్వారా వారి స్వభావాలు రాజసం, సాత్వికం, తామసం; ధార్మికులు, అధార్మికులు కూడా ఉన్నారు.

మాతృతుల్యాశ్చాబిజాతాః కశ్యపస్యాత్మజాః ప్రజాః। దేవతాసురగన్ధర్వా యక్షరాక్షసపన్నగాః। పిశాచాః పశవశ్చైవ మృగాః పతఙ్గవీరుధః ॥ ౮.

కశ్యపుని సంతానం, తల్లుల స్వభావాన్ని అనుసరించి పుట్టింది. దేవతలు, అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పన్నగులు, పిశాచులు, పశువులు, మృగాలు, పక్షులు, వృక్షాలు — ఇవన్నీ కశ్యపుని సంతానం.

యస్మాద్దాక్షాయణీష్వేతే జజ్ఞిరే మానుషీష్విహ। మన్వన్తరేషు సర్వేషు తస్మాచ్ఛ్రేష్ఠాస్తు మానుషాః ॥ ౮.

ఓ దాక్షాయణీ! ఇవన్నీ ప్రతి మన్వంతరంలో మానవులలో పుట్టాయి కనుక, మానవులు అత్యుత్తములు.

ధర్మార్థకామమోక్షాణాం మానుషాః సాధకాస్తు వై। తతోఽధః స్రోతసస్తే వై ఉత్పద్యన్తే సురాసురాః ॥ ౮.

ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే నాలుగు పురుషార్థాలకు మనుష్యులే సాధకులు. వీళ్ల కన్నా తక్కువ స్థాయిలో ఉన్న దేవతలు, దానవులు వంటి ఇతర జాతులు పుట్టుతారు.

జాయన్తే కార్యసిద్ధయర్థం మానుషేషు పునః పునః। ఇత్యేవం వంశప్రభవః ప్రసఙ్ఖ్యాతస్తపస్వినామ్ ॥ ౮.

ఈ జాతులు, తమ కార్యసిద్ధి కోసం, మళ్లీ మళ్లీ మనుష్యులలో పుడుతుంటారు. ఇలా తపస్సు చేసే వంశాల ఉద్భవాన్ని వివరించారు.

సురాణామసురాణాఞ్చ గన్ధర్వాప్సరసాం తథా। యక్షరక్షఃపిశాచానాం సుపర్ణోరగపక్షిణామ్ ॥ ౮.

దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, సుపర్ణులు, నాగులు, పక్షులు — వీరి గురించి చెప్పబడింది.

వ్యాలానాం శిఖినాఞ్చైవ ఓషధీనాఞ్చ సర్వశః। కృమికీటపతఙ్గానాం క్షుద్రాణాం జలజాశ్చ యే। పశూనాం బ్రాహ్ణానాఞ్చ శ్రీమతాం పుణ్యలక్షణమ్ ॥ ౮.

వెదురు జాతులు, నెమళ్లు, అన్ని రకాల మొక్కలు, పురుగులు, కీటకాలు, చిన్న జంతువులు, నీటిలో పుట్టే జంతువులు, పశువులు, బ్రాహ్మణులు, శుభ లక్షణాలు కలిగినవారు — వీరందరి గురించి కూడా చెప్పబడింది.

ఆయుష్యశ్చైవ ధన్యశ్చ శ్రీమాన్ హితసుఖావహః। శ్రోతవ్యశ్చైవ సతతం గ్రాహ్యశ్చైవానుసూయతా ॥ ౮.

ఇది ఆయుష్షు పెంచే, ధన్యమైన, శ్రీతో నిండిన, మేలుకలిగించే, సుఖాన్ని ఇచ్చేది. ఎప్పుడూ వినాలి, అసూయ లేకుండా స్వీకరించాలి.

ఇమన్తు వంశం నియమేన యః పఠేన్మహాత్మనాం బ్రాహ్ణవైద్యసంసది । అపత్యలాభం హి లబేత్సుపుష్కలం శ్రియం ధనం ప్రేత్య చ శోభనాం గతిమ్ ॥ ౮.

ఎవరైనా ఈ మహాత్ముల వంశాన్ని బ్రాహ్మణులు, వైద్యులు ఉన్న సభలో నియమంగా పఠిస్తే, వారికి మంచి సంతానం, సంపద, ఐశ్వర్యం లభిస్తుంది. మరణానంతరం శుభమైన గతి కూడా కలుగుతుంది.

ఏవం ప్రజాసు సృష్టాసు కశ్యపే న మహాత్మనా। ప్రతిష్ఠితాసు సర్వాసు స్థావరాసు చరాసు చ ।। ౯.

ఇలా మహాత్ముడు కశ్యపుడు స్థావర, జంగమ ప్రాణులను సృష్టించి, వాటిని అన్ని చోట్ల స్థాపించాడు.

అభిషిచ్యాధిపత్యేషు తేషాం ముఖ్యః ప్రజాపతిః। తతః క్రమేణ రాజ్యాని వ్యాదేష్టుముపచక్రమే ।। ౯.

వాటిలో ముఖ్యులను పాలకులుగా అభిషేకించి, ఆ ప్రజాపతి వారికొకొక్క రాజ్యాన్ని క్రమంగా అప్పగించసాగాడు.

ద్విజాతీనాం వీరుధాఞ్చ నక్షత్రాణాం గ్రహైః సహ। యజ్ఞానాం తపసాఞ్చైవ సోమం రాజ్యేఽభ్యషేచయత ।। ౯.

ద్విజాతులు, వృక్షాలు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు, యజ్ఞాలు, తపస్సు — వీటికి సోముని రాజుగా అభిషేకించాడు.

బృహస్పతిం తు విశ్వేషాం దదావఙ్గిరసాం పతిమ్। భృగూణామధిపఞ్చైవ కావ్యం రాజ్యేఽభ్యషేచయత్ ।। ౯.

అంగిరసులందరికీ బృహస్పతిని అధిపతిగా ఇచ్చాడు. భృగువంశానికి కావ్యుని రాజుగా అభిషేకించాడు.

ఆదిత్యానాం పునర్విష్ణుం వసూనామథ పావకమ్ । ప్రజాపతీనాం దక్షఞ్చ మరుతామథ వాసవమ్ ।। ౯.

ఆదిత్యులకు విష్ణువును, వసువులకు పవకుని, ప్రజాపతులకు దక్షుని, మరుతులకు వాసవుని రాజుగా చేసాడు.

దైత్యానామథ రాజానం ప్రహ్లాదం దితినన్దనమ్। నారాయణం తు సాధ్యానాం రుద్రాణాం వృషభధ్వజమ్ ।। ౯.

దైత్యులకు దితి కుమారుడు ప్రహ్లాదుని, సాధ్యులకు నారాయణుని, రుద్రులకు వృషభధ్వజుడైన రుద్రుని రాజుగా చేసాడు.