వాయుపురాణమ్

ఉత్పద్యన్తే భవిష్యాశ్చ యావన్మన్వన్తరేశ్వరాః। దేవతాః పితరశ్చైవ ఋషయో మనురేవ చ ।। ౬౧.

తరువాత కొత్త మన్వంతరాధిపతులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువు కూడా, మన్వంతర కాలం ఉన్నంతవరకు పుట్టుకొస్తారు.

మన్వన్తరే తు సమ్పూర్ణే యద్యన్యద్వై కలౌ యుగే। సమ్పద్యతే కృతం తేషు కలిశిష్టేషు వై తదా ।। ౬౧.

ఒక మన్వంతరం పూర్తయిన తర్వాత, కలియుగంలో మిగిలినవి, అవన్నీ గత యుగాల్లో చేయబడిన వాటి అవశేషాలుగా భావించబడతాయి.

యథా కృతస్య సన్తానః కలిపూర్వః స్మృతో బుధైః। తథా మన్వన్తరాన్తేషు ఆదిర్మన్వన్తరస్య చ ।। ౬౧.

కృతయుగంలో చేసినవారి సంతానం కలియుగానికి ముందు ఉన్నదిగా జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు. అలాగే, ప్రతి మన్వంతరం చివరలో కొత్త మన్వంతరం మొదలు కూడా అలాగే భావించబడుతుంది.

క్షీణే మన్వన్తరే పూర్వే ప్రవృత్తే చాపరే పునః। ముఖే కృతయుగస్యాథ తేషాం శిష్టాస్తు యే తదా ।। ౬౧.

మునుపటి మన్వంతరం ముగిసి, కొత్తది ప్రారంభమైనప్పుడు, కృతయుగం ఆరంభంలో మునుపటి వారు మిగిలి ఉంటే, వారిని ఆ యుగానికి మిగిలినవారిగా పరిగణిస్తారు.

స్ప్తర్షయో మనుశ్చైవ కాలావేక్షాస్తు యే స్థితాః। మన్వన్తరం ప్రతీక్షన్తే క్షీయన్తే తపసి స్థితాః ।। ౬౧.

సప్తర్షులు, మనువు మరియు కాలాన్ని గమనిస్తూ నిలిచినవారు, తదుపరి మన్వంతరాన్ని ఎదురుచూస్తూ, తపస్సులో నిలిచి ఉంటారు.

మన్వన్తరవ్యవస్థార్థం సన్తత్యర్థఞ్చ సర్వశః। పూర్వవత్ సమ్ప్రవర్త్తన్తే ప్రవృత్తే వృష్టిసర్జ్జనే ।। ౬౧.

మన్వంతరం స్థాపన కోసం, సంతానం కొనసాగించేందుకు, వర్షాలు మొదలైన వెంటనే, మునుపటిలాగే అన్నీ తిరిగి ప్రారంభమవుతాయి.

ద్వన్ద్వేషు సమ్ప్రవృత్తేషు ఉత్పన్నాస్వౌషధీషు చ। ప్రజాసు చ నికేతాసు సంస్థితాసు క్వచిత్ క్వచిత్ ।। ౬౧.

ద్వంద్వాలు ఏర్పడినప్పుడు, ఔషధాలు పుట్టినప్పుడు, జీవులు తమ తమ నివాసాల్లో స్థిరపడినప్పుడు, ప్రతి చోట జీవనం తిరిగి ప్రారంభమవుతుంది.

వార్త్తాయాన్తు ప్రవృత్తాయాం సద్ధర్మే ఋషిభావితే । నిరానన్దే గతే లోకే నష్టే స్థావరజఙ్గమే ।। ౬౧.

జీవికా మార్గాలు తిరిగి ప్రారంభమైనప్పుడు, ఋషులు సద్ధర్మాన్ని పెంపొందించినప్పుడు, లోకం ఆనందం లేకుండా, స్థావరజంగమాలు నశించినప్పుడు,

అగ్రామనగరే చైవ వర్ణాశ్రమవివర్జితే। పూర్వమన్వన్తరే శిష్టే యే భవన్తీహ ధార్మికాః । సప్తర్షయో మనుశ్చైవ సన్తానార్థం వ్యవస్తితాః ।। ౬౧.

గ్రామాలు, నగరాల్లో వర్ణాశ్రమాలు లేకుండా, మునుపటి మన్వంతరంలో మిగిలిన ధార్మికులు, సప్తర్షులు, మనువు, సంతానం కోసం అక్కడ ఉంటారు.

ప్రజార్థం తపతాం తేషాం తపః పరమదుశ్చరమ్। ఉత్పద్యన్తీహ సర్వేషాం నిధనేష్విహ సర్వశః ।। ౬౧.

సంతానం కోసం తపస్సు చేసే వారు అత్యంత కఠినమైన తపస్సు చేస్తారు. వారివల్ల, సమస్త జీవులు ప్రళయ సమయంలో పుడతారు.

దేవాసురాః పితృగణా మునయో మనవస్తథా। సర్పా భూతాః పిశాచాశ్చ గన్ధర్వా యక్షరాక్షసాః ।। ౬౧.

దేవతలు, అసురులు, పితృగణాలు, మునులు, మనువులు, పాములు, భూతాలు, పిశాచులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు — వీరందరూ ఇందులో ఉంటారు.

తతస్తేషాం తు యే శిష్టా శిష్టాచారాన్ ప్రచక్షతే । సప్తర్షయో మనుశ్చైవ ఆదౌ మన్వన్తరస్య హ। ప్రారమ్భన్తే చ కర్మాణి మనుష్యా దైవతైః సహ ।। ౬౧.

వారిలో మిగిలినవారు, మిగిలినవారి ఆచారాన్ని పాటిస్తూ, సప్తర్షులు, మనువు, మన్వంతరం ప్రారంభంలో, మానవులు, దేవతలతో కలిసి తమ కార్యాలను ప్రారంభిస్తారు.

మన్వన్తరాదౌ ప్రాగేవ త్రేతాయుగముఖే తతః । పూర్వం దేవాస్తతస్తే వై స్థితే ధర్మే తు సర్వశః ।। ౬౧.

మన్వంతరం ప్రారంభంలో, తర్వాత త్రేతాయుగం మొదట, పూర్వ దేవతలు, ధర్మాన్ని సంపూర్ణంగా నిలిపి ఉంచుతారు.

ఋషీణాం బ్రహ్మచర్యేణ గత్వాఽఽనృణ్యన్తు వై తతః। పితౄణాం ప్రజయా చైవ దేవానామిజ్యయా తథా ।। ౬౧.

ఋషులు బ్రహ్మచర్యంతో ఋణముక్తి పొందుతారు; పితృదేవతలు సంతానంతో; దేవతలు పూజతో ఋణం తీరుస్తారు.

శతం వర్షసహస్రాణి ధర్మే వర్ణాత్మకే స్థితాః। త్రయీం వార్త్తాం దణ్డనీతిం ధర్మాన్ వర్ణాశ్రమాంస్తథా। స్థాపయిత్వాశ్రమాంశ్చైవ స్వర్గాయ దధిరే మతీః ।। ౬౧.

వారు వంద వేల సంవత్సరాలు వర్ణధర్మంలో స్థిరంగా ఉంటారు. త్రయీ విద్య, జీవిక, శాసనం, ధర్మం, వర్ణాశ్రమాలను స్థాపించి, ఆశ్రమాలను ఏర్పాటుచేసి, స్వర్గాన్ని కోరుకుంటారు.

పూర్వం దేవేషు తేష్వేవ స్వర్గాయ ప్రముఖేషు చ। పూర్వం దేవాస్తతస్తే వై స్థితా ధర్మేణ కృత్స్నశః ।। ౬౧.

మునుపు దేవతల్లో, స్వర్గానికి వెళ్ళే వారిలో, పూర్వ దేవతలు ధర్మాన్ని పూర్తిగా పాటిస్తూ ఉండేవారు.

మన్వన్తరే పరావృత్తే స్థానాన్యుత్సృజ్య సర్వశః। మన్త్రైః సహోర్ధ్వఙ్గచ్ఛన్తి మహర్లోకమనామయమ్ ।। ౬౧.

మన్వంతరం ముగిసినప్పుడు, వారు తమ స్థానాలను వదిలి, మంత్రాలతో కలసి, మహర్లోకానికి ఎక్కిపోతారు.

వినివృత్తవికారాస్తే మానసీం సిద్ధిమాస్థితాః। అవేక్షమాణా వశినస్తిష్ఠన్త్యాభూతసంప్లవమ్ ।। ౬౧.

అన్ని మార్పులనుండి విముక్తులై, మానసిక సిద్ధిలో నిలిచి, ఆత్మనిగ్రహంతో, భూతాల లయాన్ని గమనిస్తూ ఉంటారు.

తతస్తేషు వ్యతీతేషు సర్వేష్వేతేషు సర్వదా। శూన్యేషు దేవస్థానేషు త్రైలోక్యే తేషు సర్వశః। ఉపస్థితా ఇహైవాన్యే దేవా యే స్వర్గవాసినః ।। ౬౧.

అవి అన్నీ గడిచిపోయిన తర్వాత, దేవతల స్థలాలు ఖాళీగా ఉన్నప్పుడు, మూడు లోకాలలో, ఇతర స్వర్గవాసి దేవతలు ఇక్కడికి వస్తారు.

తతస్తే తపసా యుక్తా స్థానాన్యాపూరయన్తి వై। సత్యైన బ్రహ్మచర్యేణ శ్రుతేన చ సమన్వితాః ।। ౬౧.

అప్పుడు వారు తపస్సుతో, సత్యం, బ్రహ్మచర్యం, విద్యతో కూడి, ఆ స్థానాలను నింపుతారు.

సప్తర్షీణం మనోశ్చైవ దేవానాం పితృభిః సహ। నిధనానీహ పూర్వేషామాదినా చ భవిష్యతా ।। ౬౧.

ఏడు ఋషులు, మనువు, దేవతలు, పితృదేవతలతో కలసి, ఇక్కడ పూర్వకాల ముగింపులు, భవిష్యత్తు ఆరంభాలు అవుతాయి.

తేషామత్యన్తవిచ్ఛేద ఇహ మన్వన్తరక్షయాత్। ఏవం పూర్వానుపూర్వ్యేణ స్థితిరేషానవస్థితా। మన్వన్తరేషు సర్వేషు యావదాభూతసంప్లవమ్ ।। ౬౧.

వారికి మన్వంతరాంతంలో పూర్తిగా విరామం కలుగుతుంది. ఇలా వరుసగా, ఈ స్థితి మన్వంతరాలన్నింటిలో, మహాప్రళయం వచ్చే వరకు, నిలుస్తూ ఉంటుంది.

ఏవం మన్వన్తరాణాన్తు ప్రతిసన్ధానలక్షణమ్। అతీతానాగతానాన్తు ప్రోక్తం స్వాయమ్భువేన తు ।। ౬౧.

ఇలా గత, భవిష్యత్తు మన్వంతరాల మధ్య సంబంధ లక్షణాన్ని స్వాయంభువుడు వివరించాడు.

మన్వన్తరేష్వతీతేషు భవిష్యాణాం తు సాధనమ్ । ఏవమత్యన్తవిచ్ఛిన్నం భవత్యాభూతసంప్లవాత్ ।। ౬౧.

గత మన్వంతరాల్లో, భవిష్యత్తులో వచ్చే వారికి మార్గం, మహాప్రళయం వల్ల పూర్తిగా ఆగిపోతుంది.

మన్వన్తరాణాం పరివర్త్తనాని ఏకాన్తతస్తాని మహర్గతాని। మహర్జనఞ్చైవ జనన్తపశ్చ ఏకాన్తగాని స్మ భవన్తి సత్యే ।। ౬౧.

మన్వంతరాల పరివర్తనాలు పూర్తిగా మహర్లోకానికి చేరుతాయి. మహర్లోకం, జనలోకం, తపోలోకం అన్నీ చివరికి సత్యలోకంలో కలిసిపోతాయి.

తద్భావినాం తత్ర తు దర్శనేన నానాత్వదృష్టేన చ ప్రత్యయేన। సత్యే స్థితానీహ తదా తు తాని ప్రప్తే వికారే ప్రతిసర్గకాలే ।। ౬౧.

అక్కడ భవిష్యత్తులో ఉండవలసినవారు, వివిధ దృష్టికోణాలతో నమ్మకంతో, సత్యలోకంలో స్థిరంగా ఉంటారు. మార్పు వచ్చినప్పుడు, సృష్టికాలంలో, వారు వెళ్లిపోతారు.

మన్వన్తరాణాం పరివర్త్తనాని ముఞ్చన్తి సత్యన్తు తతోఽపరాన్తే। తతోఽభియోగాద్విషమప్రమాణం విశన్తి నారాయణమేవ దేవమ్ ।। ౬౧.

మన్వంతరాల పరివర్తనాలు సత్యలోకాంతంలో విడిపోతాయి. తరువాత, ప్రయత్నంతో, అవి అపరిమితమైన నారాయణుని లోనికి చేరుతాయి.

మన్వన్తరాణాం పరివర్త్తనేషు చిరప్రవృత్తేషు నిధిస్వభావాత్। క్షణం రసం తిష్ఠతి జీవలోకః క్షయోదయాభ్యాం పరివన్దమానః ।। ౬౧.

మన్వంతరాల పరివర్తనలు చాలా కాలం కొనసాగినప్పుడు, వాటి నిల్వ స్వభావం వల్ల, జీవ లోకం క్షణం పాటు నిలుస్తుంది; అది క్షయం, ఉత్థానం రెండింటిలోనూ ప్రశంసించబడుతుంది.

ఇత్యుత్తరాణ్యేవమృషిస్తుతానాం ధర్మాత్మనాం దివ్యదృశాం మనూనామ్। వాయుప్రణీతాన్యుపలభ్య దృశ్యం దివ్యౌజసా వ్యాససమాసయోగైః ।। ౬౧.

ఇలా, ధర్మబుద్ధి కలిగిన ఋషులు స్తుతించిన, దివ్య దృష్టి కలిగిన మనువులను, వాయువు రచించినవిగా, వ్యాసుడు సంక్షిప్తంగా వివరించినవిగా తెలుసుకోవాలి.