వాయుపురాణమ్

న శక్యమానుపూర్వ్యేణ తేషాం వక్తుం సవిస్తరాన్ । అనాదిత్వాచ్చ కాలస్య అసఙ్ఖ్యానాచ్చ సర్వశః। మన్వన్తరాణ్యతీతాని యాని కల్పైః పురా సహ ।। ౬౧.

కాలానికి ఆది లేకపోవడం, అన్నీ లెక్కించలేనివి కావడం వల్ల వాటిని క్రమంగా, పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు. పూర్వ కాలపు మానవంతరాలు, కల్పాలు అన్నీ గడిచిపోయాయి.

పితృభిర్మునిభిర్దేవైః సార్ద్ధం సప్తార్షిభిశ్చ వై। కాలేన ప్రతిసృష్టానాం యుగానాఞ్చ నివర్తనమ్ ।। ౬౧.

పితృదేవతలు, మునులు, దేవతలు, సప్తర్షులతో కలిసి, కాలం సృష్టించిన యుగాలు తిరిగి వస్తుంటాయి.

ఏతేన క్రమయోగేన కల్పమన్వన్తరాణి తు। సప్రజాని వ్యతీతాని శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౬౧.

ఈ క్రమ పద్ధతిలో కల్పాలు, మానవంతరాలు, వాటి సృష్టులతో కలిసి వందల, వేల సంఖ్యలో గడిచిపోయాయి.

మన్వన్తరాన్తే సంహారః సంహారాన్తే చ సమ్భవః। దేవతానామృషీణాఞ్చ మనోః పితృగణస్య చ ।। ౬౧.

ఒక మన్వంతరాంతంలో ప్రపంచం లయమవుతుంది. ఆ లయానంతరం మళ్లీ దేవతలు, ఋషులు, మనువు, పితృగణాలు పునఃసృష్టి అవుతారు.

న శక్యమానుపూర్వ్యేణ వక్తుం వర్షశతైరపి। విస్తరస్తు నిసర్గస్య సంహారస్య చ సర్వశః। మన్వన్తరస్య సంఖ్యాం తు మానుషేణ నిబోధత ।। ౬౧.

సృష్టి, లయాల వివరాన్ని వరుసగా వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు. కానీ మనుషులకు తెలిసినట్లు మన్వంతర కాలాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.

దేవతానామృషీణాఞ్చ సఙ్ఖ్యానార్థనిశారదైః। త్రింశత్కోట్యస్తు సంపూర్ణాః సఙ్ఖ్యాతాః సఙ్ఖ్యయా ద్విజైః ।। ౬౧.

పండితులు లెక్కలలో నిపుణులై, దేవతలు మరియు ఋషుల మొత్తం సంఖ్యను మూడు కోట్లుగా ఖచ్చితంగా నిర్ణయించారు.

సప్తషష్టిస్తథాన్యాని నియుతాని చ సఙ్ఖ్యయా। వింశతిశ్చ సహస్రాణి కాలోఽయం సోధికాన్ వినా ।। ౬౧.

ఇంకా అరవైఏడు నియుతాలు, ఇరవై వేల సంఖ్యలు కలిపి, భాగాలు తప్పించి, ఇదే ఆ కాల పరిమాణం.

మన్వన్తరస్య సఙ్ఖ్యైషా మానుషేణ ప్రకీర్తితా। వత్సరేణైవ దివ్యేన ప్రవక్ష్యామ్యన్తరమ్మనోః ।। ౬౧.

ఇది మనుషుల లెక్క ప్రకారం ఒక మన్వంతర కాలం. ఇప్పుడు దైవ సంవత్సరాల ప్రకారం మనువుల మధ్య అంతరాన్ని చెబుతాను.

అష్టౌ శతసహస్రాణి దివ్యయా సఙ్ఖ్యయా స్మృతమ్। ద్విపఞ్చాశత్తథాన్యాని సహస్రాణ్యధికాని తు ।। ౬౧.

దైవ లెక్కన ఎనిమిది లక్షలు, వాటికి యాభై రెండు వేల సంఖ్యలు కలిపి గుర్తించబడింది.

చతుర్ద్దశగుణో హ్యేష కాల ఆహూతసంప్లవః। పూర్ణం యుగసహస్రం స్యాత్తదహర్బ్రహ్మణః స్మృతమ్ ।। ౬౧.

ఈ కాలం, ప్రళయంగా పిలవబడేది, పద్నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ. పూర్తిగా వెయ్యి యుగాలు కలిపి ఒక బ్రహ్మదినంగా చెప్పబడింది.

తత్ర సర్వాణి భూతాని దగ్ధాన్యాదిత్యరశ్మిభిః। బ్రహ్మాణమగ్రతః కృత్వా సహ దేవర్షిదానవైః। ప్రవిశన్తి సురశ్రేష్ఠం దేవదేవం మహేశ్వరమ్ ।। ౬౧.

ఆ సమయంలో సూర్యకిరణాల వల్ల అన్ని ప్రాణులు దహించబడతాయి. బ్రహ్మను ముందుగా ఉంచుకొని, దేవతలు, ఋషులు, దానవులతో కలిసి, అందరూ పరమేశ్వరుడైన మహేశ్వరునిలో లీనమవుతారు.

స స్రష్టా సర్వభూతాని కల్పాదిషు పునః పునః। ఇత్యేష స్థితికాలో వై మనోర్దేవర్షిభిః సహ ।। ౬౧.

ఆ సృష్టికర్త ప్రతి కల్ప ప్రారంభంలో మళ్లీ మళ్లీ అన్ని ప్రాణులను సృష్టిస్తాడు. ఇదే మనువు, దేవతలు, ఋషులతో కూడిన వారి స్థితికాలం.

సర్వమన్వన్తరాణాం వై ప్రతిసన్ధిం నిబోధత। యుగాఖ్యా యా సముద్దిష్టా ప్రాగేవాస్మిన్ మయా తవ ।। ౬౧.

ప్రతి మన్వంతరాల అనుసంధానాన్ని తెలుసుకో. నేను నీకు ముందుగా వివరించిన యుగాల లెక్కన ఇదంతా జరుగుతుంది.

కృతత్రేతాది సంయుక్తం చతుర్యుగమితి స్మృతమ్। తదేకసప్తతిగుణం పరివృత్తం తు సాధికమ్। మనోరేకమధీకారం ప్రోవాచ భగవాన్ ప్రభుః ।। ౬౧.

కృత, త్రేత మొదలైన నాలుగు యుగాలు కలిపి ఒక చతుర్యుగం అంటారు. దానికి డబ్బై ఒకటి సార్లు, కొద్దిగా ఎక్కువగా, కలిపి ఒక మనువు కాలంగా భగవంతుడు ప్రకటించాడు.

ఏవం మన్వన్తరాణాం తు సర్వేషామేవ లక్షణమ్। అతీతానాగతానాం వై వర్త్తమానేన కీర్త్తితమ్ ।। ౬౧.

ఇలా గత, భవిష్యత్, ప్రస్తుత మన్వంతరాల లక్షణం వివరించబడింది.

ఇత్యేష కీర్త్తితః సర్గా మనోః స్వాయమ్భువస్య హ। ప్రతి సన్ధిన్తు వక్ష్యామి తస్య వై చాపరస్య తు ।। ౬౧.

ఇలా స్వాయంభువ మనువు సృష్టి వివరించబడింది. ఇప్పుడు దాని అనుసంధానం, తదుపరి మన్వంతరాన్ని కూడా చెబుతాను.

మన్వన్తరం యథా పూర్వమృషిభిర్దైవతైః సహ। అవశ్యమ్భావినార్థేన యథా తద్వై నివర్త్తతే ।। ౬౧.

మునుపటి మన్వంతరంలో ఋషులు, దేవతలతో కలసి జరిగినట్లే, నిర్ణీత కాలం వచ్చినప్పుడు అది ముగుస్తుంది.

అస్మిన్ మన్వన్తరే పూర్వం త్రైలోక్యస్యేశ్వరాస్తు యే। సప్తర్షయశ్చ దేవాస్తే పితరో మనవస్తథా। మన్వన్తరస్య కాలే తు సమ్పూర్ణే సాధకాస్తథా ।। ౬౧.

ఈ మన్వంతరంలో ముందుగా ఉన్న త్రిలೋಕాధిపతులు, సప్తర్షులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, మనువులు, మన్వంతర కాలం పూర్తయ్యే సరికి తమ తమ పాత్రలను నెరవేర్చుతారు.

క్షీణాధికారాః సంవృత్తా బుద్ధ్వా పర్యాయమాత్మనః। మహర్లోకాయ తే సర్వే ఉన్ముఖా దధిరే గతిమ్ ।। ౬౧.

వారు తమ అధికారాన్ని ముగించుకుని, తమ కాలం పూర్తయినదని తెలుసుకొని, అందరూ మహర్లోకాన్ని ఆశిస్తూ అక్కడికి ప్రయాణిస్తారు.

తతో మన్వన్తరే తస్మిన్ ప్రక్షీణా దేవతాస్తు తాః। సమ్పూర్ణే స్థితికాలే తు తిష్ఠన్త్యేకం కృతం యుగమ్ ।। ౬౧.

ఆ మన్వంతరంలో దేవతలు తగ్గిపోతారు. స్థితికాలం పూర్తయ్యాక వారు ఒక కృతయుగం పాటు మిగిలి ఉంటారు.

ఉత్పద్యన్తే భవిష్యాశ్చ యావన్మన్వన్తరేశ్వరాః। దేవతాః పితరశ్చైవ ఋషయో మనురేవ చ ।। ౬౧.

తరువాత కొత్త మన్వంతరాధిపతులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువు కూడా, మన్వంతర కాలం ఉన్నంతవరకు పుట్టుకొస్తారు.

మన్వన్తరే తు సమ్పూర్ణే యద్యన్యద్వై కలౌ యుగే। సమ్పద్యతే కృతం తేషు కలిశిష్టేషు వై తదా ।। ౬౧.

ఒక మన్వంతరం పూర్తయిన తర్వాత, కలియుగంలో మిగిలినవి, అవన్నీ గత యుగాల్లో చేయబడిన వాటి అవశేషాలుగా భావించబడతాయి.

యథా కృతస్య సన్తానః కలిపూర్వః స్మృతో బుధైః। తథా మన్వన్తరాన్తేషు ఆదిర్మన్వన్తరస్య చ ।। ౬౧.

కృతయుగంలో చేసినవారి సంతానం కలియుగానికి ముందు ఉన్నదిగా జ్ఞానులు గుర్తిస్తారు. అలాగే, ప్రతి మన్వంతరం చివరలో కొత్త మన్వంతరం మొదలు కూడా అలాగే భావించబడుతుంది.

క్షీణే మన్వన్తరే పూర్వే ప్రవృత్తే చాపరే పునః। ముఖే కృతయుగస్యాథ తేషాం శిష్టాస్తు యే తదా ।। ౬౧.

మునుపటి మన్వంతరం ముగిసి, కొత్తది ప్రారంభమైనప్పుడు, కృతయుగం ఆరంభంలో మునుపటి వారు మిగిలి ఉంటే, వారిని ఆ యుగానికి మిగిలినవారిగా పరిగణిస్తారు.

స్ప్తర్షయో మనుశ్చైవ కాలావేక్షాస్తు యే స్థితాః। మన్వన్తరం ప్రతీక్షన్తే క్షీయన్తే తపసి స్థితాః ।। ౬౧.

సప్తర్షులు, మనువు మరియు కాలాన్ని గమనిస్తూ నిలిచినవారు, తదుపరి మన్వంతరాన్ని ఎదురుచూస్తూ, తపస్సులో నిలిచి ఉంటారు.

మన్వన్తరవ్యవస్థార్థం సన్తత్యర్థఞ్చ సర్వశః। పూర్వవత్ సమ్ప్రవర్త్తన్తే ప్రవృత్తే వృష్టిసర్జ్జనే ।। ౬౧.

మన్వంతరం స్థాపన కోసం, సంతానం కొనసాగించేందుకు, వర్షాలు మొదలైన వెంటనే, మునుపటిలాగే అన్నీ తిరిగి ప్రారంభమవుతాయి.

ద్వన్ద్వేషు సమ్ప్రవృత్తేషు ఉత్పన్నాస్వౌషధీషు చ। ప్రజాసు చ నికేతాసు సంస్థితాసు క్వచిత్ క్వచిత్ ।। ౬౧.

ద్వంద్వాలు ఏర్పడినప్పుడు, ఔషధాలు పుట్టినప్పుడు, జీవులు తమ తమ నివాసాల్లో స్థిరపడినప్పుడు, ప్రతి చోట జీవనం తిరిగి ప్రారంభమవుతుంది.

వార్త్తాయాన్తు ప్రవృత్తాయాం సద్ధర్మే ఋషిభావితే । నిరానన్దే గతే లోకే నష్టే స్థావరజఙ్గమే ।। ౬౧.

జీవికా మార్గాలు తిరిగి ప్రారంభమైనప్పుడు, ఋషులు సద్ధర్మాన్ని పెంపొందించినప్పుడు, లోకం ఆనందం లేకుండా, స్థావరజంగమాలు నశించినప్పుడు,

అగ్రామనగరే చైవ వర్ణాశ్రమవివర్జితే। పూర్వమన్వన్తరే శిష్టే యే భవన్తీహ ధార్మికాః । సప్తర్షయో మనుశ్చైవ సన్తానార్థం వ్యవస్తితాః ।। ౬౧.

గ్రామాలు, నగరాల్లో వర్ణాశ్రమాలు లేకుండా, మునుపటి మన్వంతరంలో మిగిలిన ధార్మికులు, సప్తర్షులు, మనువు, సంతానం కోసం అక్కడ ఉంటారు.