వాయుపురాణమ్

శ్రితా దక్షిణపన్థానం యే శ్మశానాని భేజిరే। యుగే యుగే తు తాః శాఖా వ్యస్యన్తే తైః పునః పునః ।। ౬౧.

దక్షిణ మార్గాన్ని అనుసరించి శ్మశానాల్లోకి వెళ్లినవారు, ప్రతి యుగంలో వారి శాఖలు మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించబడతాయి.

ద్వాపరేష్వివ సర్వేషు సంహితాశ్చ శ్రుతర్షిభిః। తేషాం గోత్రేష్విమాః శాఖా భవన్తీహ పునః పునః। తాః శాఖాస్తత్ర కర్త్తారో భవన్తీహ యుగక్షయాత్ ।। ౬౧.

ప్రతి ద్వాపరయుగంలో శ్రుతర్షుల సంహితలు, వారి వంశాల్లో ఈ శాఖలు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుకొస్తాయి. ఆ శాఖలకు కర్తలు కూడా ప్రతి యుగాంతంలో ఇక్కడ జన్మిస్తారు.

ఏవమేవ తు విజ్ఞేయం వ్యతీతానాగతేష్విహ। మన్వన్తరేషు సర్వేషు శాఖాప్రణయనాని వై ।। ౬౧.

ఇలానే, గత, భవిష్యత్ మానవంతరాల్లో కూడా శాఖలు సృష్టించబడతాయని తెలుసుకోవాలి.

అతీతేషు అతీతాని వర్త్తన్తే సామ్ప్రతేషు చ। భవిష్యాణి చ యాని స్యుర్వర్ణ్యన్తేఽనాగతేష్వపి ।। ౬౧.

గతంలో ఉన్నవి గతంలోనే ఉంటాయి, ప్రస్తుతంలో కూడా ఉంటాయి. భవిష్యత్తులో ఉండేవి కూడా ముందే వివరించబడతాయి.

పూర్వేణ పశ్చిమం జ్ఞేయం వర్త్తమానేన చోభయమ్। ఏతేన క్రమయోగేన మన్వన్తరవినిశ్చయః ।। ౬౧.

ముందున్నదాని ద్వారా తరువాతదాన్ని, ప్రస్తుతదాని ద్వారా రెండింటినీ తెలుసుకోవచ్చు. ఈ క్రమ పద్ధతిలో మానవంతరాల నిర్ణయం జరుగుతుంది.

ఏవం దేవాశ్చ పితర ఋషయో మనవశ్చ యే। మన్త్రైః సహోర్ద్ధ్వం గచ్ఛన్తి హ్యావర్త్తన్తే చ తైః సహ ।। ౬౧.

ఇలానే దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువులు, మంత్రాలతో కలిసి పైకి వెళ్ళి, మళ్లీ తిరిగి వస్తారు.

జనలోకాత్సురాః సర్వే పశుకల్పాత్పునః పునః। పర్యాప్తకాలే సమ్ప్రాప్తే సమ్భూతా నైవ నస్య (?) తు ।। ౬౧.

జనలోకంలో ఉన్న దేవతలు, పశుకల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ, సమయానికి వచ్చినప్పుడు జన్మిస్తారు, కానీ నశించరు.

అవశ్యమ్భావినార్థేన సమ్బధ్యన్తే తదా తు తే। తతస్తే దోషవజ్జన్మ పశ్యన్తే రాగపూర్వకమ్ ।। ౬౧.

అప్పుడు తప్పనిసరిగా జరగాల్సింది వారిని బంధిస్తుంది. అప్పుడప్పుడు జన్మలో దోషాన్ని చూసి, మోహంతో దాన్ని అనుభవిస్తారు.

నివర్త్తతే తదా వృత్తిస్తేషామాదోషదర్శనాత్ । ఏవం దేవ యుగానీహ దశకృత్వా నివర్త్తతే ।। ౬౧.

అప్పుడు వారికి లోపం కనిపించకపోవడం వల్ల వారి ప్రవర్తన ఆగిపోతుంది. ఇలానే ఇక్కడ దేవతల యుగం పది సార్లు ముగుస్తుంది.

జనలోకాత్తపోలోకం గచ్ఛన్తీహానివర్త్తనమ్। ఏవం దేవయుగానీహ వ్యతీతాని సహస్రశః। నిధనం బ్రహ్మలోకే వై గతాని మునిభిస్సహ ।। ౬౧.

జనలోకంనుంచి తపోలోకానికి వెళ్ళి, తిరిగి రాకుండా పోతారు. ఇక్కడ దేవతల యుగాలు వేల సంఖ్యలో గడిచిపోయి, మునులతో కలిసి బ్రహ్మలోకంలో అంతమవుతాయి.

న శక్యమానుపూర్వ్యేణ తేషాం వక్తుం సవిస్తరాన్ । అనాదిత్వాచ్చ కాలస్య అసఙ్ఖ్యానాచ్చ సర్వశః। మన్వన్తరాణ్యతీతాని యాని కల్పైః పురా సహ ।। ౬౧.

కాలానికి ఆది లేకపోవడం, అన్నీ లెక్కించలేనివి కావడం వల్ల వాటిని క్రమంగా, పూర్తిగా వివరించడం సాధ్యం కాదు. పూర్వ కాలపు మానవంతరాలు, కల్పాలు అన్నీ గడిచిపోయాయి.

పితృభిర్మునిభిర్దేవైః సార్ద్ధం సప్తార్షిభిశ్చ వై। కాలేన ప్రతిసృష్టానాం యుగానాఞ్చ నివర్తనమ్ ।। ౬౧.

పితృదేవతలు, మునులు, దేవతలు, సప్తర్షులతో కలిసి, కాలం సృష్టించిన యుగాలు తిరిగి వస్తుంటాయి.

ఏతేన క్రమయోగేన కల్పమన్వన్తరాణి తు। సప్రజాని వ్యతీతాని శతశోఽథ సహస్రశః ।। ౬౧.

ఈ క్రమ పద్ధతిలో కల్పాలు, మానవంతరాలు, వాటి సృష్టులతో కలిసి వందల, వేల సంఖ్యలో గడిచిపోయాయి.

మన్వన్తరాన్తే సంహారః సంహారాన్తే చ సమ్భవః। దేవతానామృషీణాఞ్చ మనోః పితృగణస్య చ ।। ౬౧.

ఒక మన్వంతరాంతంలో ప్రపంచం లయమవుతుంది. ఆ లయానంతరం మళ్లీ దేవతలు, ఋషులు, మనువు, పితృగణాలు పునఃసృష్టి అవుతారు.

న శక్యమానుపూర్వ్యేణ వక్తుం వర్షశతైరపి। విస్తరస్తు నిసర్గస్య సంహారస్య చ సర్వశః। మన్వన్తరస్య సంఖ్యాం తు మానుషేణ నిబోధత ।। ౬౧.

సృష్టి, లయాల వివరాన్ని వరుసగా వందల సంవత్సరాలు చెప్పినా పూర్తిగా వివరించలేరు. కానీ మనుషులకు తెలిసినట్లు మన్వంతర కాలాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.

దేవతానామృషీణాఞ్చ సఙ్ఖ్యానార్థనిశారదైః। త్రింశత్కోట్యస్తు సంపూర్ణాః సఙ్ఖ్యాతాః సఙ్ఖ్యయా ద్విజైః ।। ౬౧.

పండితులు లెక్కలలో నిపుణులై, దేవతలు మరియు ఋషుల మొత్తం సంఖ్యను మూడు కోట్లుగా ఖచ్చితంగా నిర్ణయించారు.

సప్తషష్టిస్తథాన్యాని నియుతాని చ సఙ్ఖ్యయా। వింశతిశ్చ సహస్రాణి కాలోఽయం సోధికాన్ వినా ।। ౬౧.

ఇంకా అరవైఏడు నియుతాలు, ఇరవై వేల సంఖ్యలు కలిపి, భాగాలు తప్పించి, ఇదే ఆ కాల పరిమాణం.

మన్వన్తరస్య సఙ్ఖ్యైషా మానుషేణ ప్రకీర్తితా। వత్సరేణైవ దివ్యేన ప్రవక్ష్యామ్యన్తరమ్మనోః ।। ౬౧.

ఇది మనుషుల లెక్క ప్రకారం ఒక మన్వంతర కాలం. ఇప్పుడు దైవ సంవత్సరాల ప్రకారం మనువుల మధ్య అంతరాన్ని చెబుతాను.

అష్టౌ శతసహస్రాణి దివ్యయా సఙ్ఖ్యయా స్మృతమ్। ద్విపఞ్చాశత్తథాన్యాని సహస్రాణ్యధికాని తు ।। ౬౧.

దైవ లెక్కన ఎనిమిది లక్షలు, వాటికి యాభై రెండు వేల సంఖ్యలు కలిపి గుర్తించబడింది.

చతుర్ద్దశగుణో హ్యేష కాల ఆహూతసంప్లవః। పూర్ణం యుగసహస్రం స్యాత్తదహర్బ్రహ్మణః స్మృతమ్ ।। ౬౧.

ఈ కాలం, ప్రళయంగా పిలవబడేది, పద్నాలుగు రెట్లు ఎక్కువ. పూర్తిగా వెయ్యి యుగాలు కలిపి ఒక బ్రహ్మదినంగా చెప్పబడింది.

తత్ర సర్వాణి భూతాని దగ్ధాన్యాదిత్యరశ్మిభిః। బ్రహ్మాణమగ్రతః కృత్వా సహ దేవర్షిదానవైః। ప్రవిశన్తి సురశ్రేష్ఠం దేవదేవం మహేశ్వరమ్ ।। ౬౧.

ఆ సమయంలో సూర్యకిరణాల వల్ల అన్ని ప్రాణులు దహించబడతాయి. బ్రహ్మను ముందుగా ఉంచుకొని, దేవతలు, ఋషులు, దానవులతో కలిసి, అందరూ పరమేశ్వరుడైన మహేశ్వరునిలో లీనమవుతారు.

స స్రష్టా సర్వభూతాని కల్పాదిషు పునః పునః। ఇత్యేష స్థితికాలో వై మనోర్దేవర్షిభిః సహ ।। ౬౧.

ఆ సృష్టికర్త ప్రతి కల్ప ప్రారంభంలో మళ్లీ మళ్లీ అన్ని ప్రాణులను సృష్టిస్తాడు. ఇదే మనువు, దేవతలు, ఋషులతో కూడిన వారి స్థితికాలం.

సర్వమన్వన్తరాణాం వై ప్రతిసన్ధిం నిబోధత। యుగాఖ్యా యా సముద్దిష్టా ప్రాగేవాస్మిన్ మయా తవ ।। ౬౧.

ప్రతి మన్వంతరాల అనుసంధానాన్ని తెలుసుకో. నేను నీకు ముందుగా వివరించిన యుగాల లెక్కన ఇదంతా జరుగుతుంది.

కృతత్రేతాది సంయుక్తం చతుర్యుగమితి స్మృతమ్। తదేకసప్తతిగుణం పరివృత్తం తు సాధికమ్। మనోరేకమధీకారం ప్రోవాచ భగవాన్ ప్రభుః ।। ౬౧.

కృత, త్రేత మొదలైన నాలుగు యుగాలు కలిపి ఒక చతుర్యుగం అంటారు. దానికి డబ్బై ఒకటి సార్లు, కొద్దిగా ఎక్కువగా, కలిపి ఒక మనువు కాలంగా భగవంతుడు ప్రకటించాడు.

ఏవం మన్వన్తరాణాం తు సర్వేషామేవ లక్షణమ్। అతీతానాగతానాం వై వర్త్తమానేన కీర్త్తితమ్ ।। ౬౧.

ఇలా గత, భవిష్యత్, ప్రస్తుత మన్వంతరాల లక్షణం వివరించబడింది.

ఇత్యేష కీర్త్తితః సర్గా మనోః స్వాయమ్భువస్య హ। ప్రతి సన్ధిన్తు వక్ష్యామి తస్య వై చాపరస్య తు ।। ౬౧.

ఇలా స్వాయంభువ మనువు సృష్టి వివరించబడింది. ఇప్పుడు దాని అనుసంధానం, తదుపరి మన్వంతరాన్ని కూడా చెబుతాను.

మన్వన్తరం యథా పూర్వమృషిభిర్దైవతైః సహ। అవశ్యమ్భావినార్థేన యథా తద్వై నివర్త్తతే ।। ౬౧.

మునుపటి మన్వంతరంలో ఋషులు, దేవతలతో కలసి జరిగినట్లే, నిర్ణీత కాలం వచ్చినప్పుడు అది ముగుస్తుంది.

అస్మిన్ మన్వన్తరే పూర్వం త్రైలోక్యస్యేశ్వరాస్తు యే। సప్తర్షయశ్చ దేవాస్తే పితరో మనవస్తథా। మన్వన్తరస్య కాలే తు సమ్పూర్ణే సాధకాస్తథా ।। ౬౧.

ఈ మన్వంతరంలో ముందుగా ఉన్న త్రిలೋಕాధిపతులు, సప్తర్షులు, దేవతలు, పితృదేవతలు, మనువులు, మన్వంతర కాలం పూర్తయ్యే సరికి తమ తమ పాత్రలను నెరవేర్చుతారు.

క్షీణాధికారాః సంవృత్తా బుద్ధ్వా పర్యాయమాత్మనః। మహర్లోకాయ తే సర్వే ఉన్ముఖా దధిరే గతిమ్ ।। ౬౧.

వారు తమ అధికారాన్ని ముగించుకుని, తమ కాలం పూర్తయినదని తెలుసుకొని, అందరూ మహర్లోకాన్ని ఆశిస్తూ అక్కడికి ప్రయాణిస్తారు.