వాయుపురాణమ్

ఏవమావర్త్తమానాస్తే ద్వాపరేషు పునః పునః। కల్పానాం భాష్యవిద్యానాం నానాశాస్త్రకృతః క్షయే ।। ౬౧.

ఇలా వారు ప్రతి ద్వాపరయుగంలో, కల్పాంతంలో, భిన్నమైన శాస్త్రాలు, వ్యాఖ్యానాలు రచిస్తూ తిరిగి తిరిగి జన్మిస్తారు.

భవిష్యే ద్వాపరే చైవ ద్రోణిర్ద్వైపాయనః పునః । వేదవ్యాసో హ్యతీతేఽస్మిన్ భవితా సుమహాతపాః ।। ౬౧.

భవిష్యత్తులో ద్వాపరయుగంలో ద్రోణుడు, ద్వైపాయనుడు మళ్లీ జన్మిస్తారు; గతంలో ఉన్న వేదవ్యాసుడు గొప్ప తపస్సుతో జన్మిస్తాడు.

భవిష్యన్తి భవిష్యేషు శాఖాప్రణయనాని తు। తస్మై తద్బ్రహ్మణా బ్రహ్మతపసా ప్రాప్తమవ్యయమ్ ।। ౬౧.

భవిష్యత్తులో కొత్త వేదశాఖలు ఏర్పడతాయి; ఆ అక్షయమైన జ్ఞానం బ్రహ్మతపస్సుతో పొందినవానికి అప్పగించబడింది.

తపసా కర్మ సమ్ప్రాప్తం కర్మణా హి తతో యశః। యశసా ప్రాప్య సత్యం హి సత్యేనాప్తో హి చావ్యయః ।। ౬౧.

తపస్సుతో కర్మ సిద్ధిస్తుంది; కర్మతో పేరొస్తుంది; పేరుతో సత్యాన్ని చేరుతారు; సత్యంతో అక్షయాన్ని పొందుతారు.

అవ్యయాదమృతం శుక్రమమృతాత్ సర్వమేవ హి। ధ్రువమేకాక్షరమిదం స్వాత్మన్యేవ వ్యవస్థితమ్। బృహత్త్వాద్బృంహణాచ్చైవ తద్బ్రహ్మేత్యభిధీయతే ।। ౬౧.

అక్షయమైనదానిలోంచే అమృతం, అమృతంలోంచే అన్నీ వస్తాయి; ఈ మారని, ఒక్క అక్షరం మనలోనే స్థిరంగా ఉంది; దాని మహిమ, విస్తరణ వల్ల దాన్ని బ్రహ్మం అంటారు.

ప్రణవావ స్థితం భూయో భూర్భువఃస్వరితి స్మృతమ్। ఋగ్యజుః సామాథర్వరూపిణే బ్రహ్మణే నమః ।। ౬౧.

ప్రణవంగా నిలిచినదీ, భూః, భువః, స్వః అని గుర్తించబడినదీ అదే; ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వవేద రూపమైన బ్రహ్మానికి నమస్కారం.

జగతః ప్రలయోత్పత్తౌ యత్తత్కారణసంజ్ఞితమ్। మహతః పరమం గుహ్యం తస్మై సుబ్రహ్మణే నమః ।। ౬౧.

ప్రపంచం లయ, సృష్టి సమయంలో కారణంగా పిలవబడేది, మహత్తుని మించిన పరమ రహస్యమైనది, ఆ సుబ్రహ్మానికి నా నమస్కారం.

అగాధాపరమక్షయ్యం జగత్సమ్మోహనాలయమ్। సప్రకాశప్రవృత్తిభ్యాం పురుషార్థప్రయోజనమ్ ।। ౬౧.

అది లోతులేని, అపారమైన, నశించని, ప్రపంచాన్ని మాయలో పడేసే నివాసస్థలం; ప్రకాశమయమైన, అప్రకాశమయమైన క్రియ ద్వారా మనుషుల లక్ష్యానికి కారణం.

సాఙ్ఖ్యజ్ఞానవతాం నిష్ఠా గతిః సఙ్గదమాత్మనః। యత్తదవ్యక్తమమృతం ప్రకృతిబ్రహ్మ శాశ్వతమ్ ।। ౬౧.

సాంక్య జ్ఞానం ఉన్నవారికి అది పరమ స్థానం, ఆత్మకు దారి చూపే మార్గం; అది కనిపించని, అమరమైన, ప్రకృతి బ్రహ్మం, శాశ్వతమైనది.

ప్రధానమాత్మయోనిశ్చ గుహ్యం సత్త్వఞ్చ శబ్ద్యతే। అవిభాగస్తథా శుక్రమక్షరం బహు వాచకమ్। పరమబ్రహ్మణే తస్మై నిత్యమేవ నమో నమః ।। ౬౧.

అది ప్రధానమైనది, స్వయంభూతి, రహస్య స్వరూపం, సత్త్వం అని పిలవబడుతుంది; అది విభజనలేని, పవిత్రమైన, అక్షరమైన, అనేక పేర్లతో ప్రసిద్ధమైనది; ఆ పరబ్రహ్మానికి ఎప్పుడూ నమస్కారం.

కృతే పునః క్రియా నాస్తి కుత ఏవాకృతక్రియా। సకృదేవ కృతం సర్వం యద్వై లోకే కృతాకృతమ్ ।। ౬౧.

కృతయుగంలో క్రియ ఉండదు, మరి చేయని క్రియ ఎలా ఉంటుంది? లోకంలో ఏది జరిగినా, జరగనిదైనా, ఒక్కసారే పూర్తవుతుంది.

శ్రోతవ్యం వై శ్రుతం వాపి తథైవాసాధుసాధుతా। జ్ఞాతవ్యఞ్చాథ మన్తవ్యం స్ప్రష్టవ్యం భోజ్యమేవ చ। ద్రష్టవ్యఞ్చాథ శ్రోతవ్యం జ్ఞాతవ్యం వాథ కిఞ్చన ।। ౬౧.

వినవలసినది, వినినది, మంచిదైనా చెడైనా, తెలుసుకోవలసినది, ఆలోచించవలసినది, తాకవలసినది, తినవలసినది, చూడవలసినది, వినవలసినది, తెలుసుకోవలసినది —

దర్శితం యదనేనైవ జ్ఞానం తద్వై సురర్షిణామ్ । యద్వై దర్శితవానేష కస్తదన్వేష్టుమర్హతి । సర్వాణి సర్వాన్సర్వాంశ్చ భగవానేవ సోఽబ్రవీత్ ।। ౬౧.

ఈయన చూపిన జ్ఞానం దేవ ఋషులదే; ఆయన ఏమి చూపాడో, దానిని మరెవరు వెతకగలరు? భగవంతుడే అన్నీ, అన్ని జీవులను, అన్ని రూపాలను చెప్పాడు.

యదా యత్క్రియతే యేన తదా తత్సోఽభిమన్యతే। యేనేదం క్రియతే పూర్వం తదన్యేన విభావితమ్ ।। ౬౧.

ఎప్పుడైనా ఎవరు ఏదైనా చేస్తే, అప్పుడది తనదే అని భావిస్తారు; కానీ ముందుగా జరిగినది మరొకరితో ఏర్పడింది.

యదా తు క్రియతే కిఞ్చిత్కేనచిద్వాఙ్మయం క్వచిత్। తేనైవ తత్కృతం పూర్వం కర్త్తౄణాం ప్రతిభాతి వై ।। ౬౧.

ఎవరైనా ఎక్కడైనా ఏదైనా మాట్లాడినా, చేసినా, అది తామే ముందే చేసినట్టు ఆ కర్తలకు అనిపిస్తుంది.

విరక్తఞ్చాతిరిక్తఞ్చ జ్ఞానాజ్ఞానే ప్రియాప్రియే। ధర్మాధర్మౌ సుఖం దుఃఖం మృత్యుశ్చామృతమేవ చ। ఊర్ద్ధ్వన్తిర్యగధోభాగస్తస్యైవాదృష్టకారణమ్ ।। ౬౧.

విరక్తత, అధికత, జ్ఞానం, అజ్ఞానం, ఇష్టమైనది, ఇష్టంకాని, ధర్మం, అధర్మం, సుఖం, దుఃఖం, మరణం, అమృతం, పైభాగం, అడ్డుగా, కింద భాగం—ఇవి అన్నీ అతనికి కనిపించని కారణాల వల్ల కలుగుతాయి.

స్వాయమ్భువోఽథ జ్యేష్ఠస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। ప్రత్యేకవిద్యమ్భవతి త్రేతాస్విహ పునః పునః ।। ౬౧.

స్వాయంభువుడి కాలంలో, పెద్దవాడైన పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ కాలంలో, త్రేతాయుగంలో ప్రతి ఒక్కరికీ జ్ఞానం మళ్లీ మళ్లీ ఉద్భవిస్తుంది.

వ్యస్యతే హ్యేకవిద్యన్తద్ద్వాపరేషు పునః పునః । బ్రహ్మా చైతదువాచాదౌ తస్మిన్ వైవస్వతేఽన్తరే ।। ౬౧.

ఒకే జ్ఞానం ద్వాపరయుగాల్లో మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించబడుతుంది. వైవస్వత మానవంతర ప్రారంభంలో బ్రహ్మ ఇదే విషయాన్ని చెప్పారు.

ఆవర్త్తమానా ఋషయో యుగాఖ్యాసు పునః పునః। కుర్వన్తి సంహితా హ్యేతే జాయమానాః పరస్పరమ్ ।। ౬౧.

యుగమనే చక్రంలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ, ఋషులు పరస్పరం పుట్టుకొంటూ ఈ సంహితలను రచిస్తారు.

అష్టాశీతిసహస్రాణి శ్రుతర్షీణాం స్మృతాని వై। తా ఏవ సంహితా హ్యేతే ఆవర్త్తన్తే పునః పునః ।। ౬౧.

ఎనభై ఎనిమిది వేల మంది శ్రుతర్షులు గుర్తించబడ్డారు. వీరి సంహితలు మళ్లీ మళ్లీ పునరావృతమవుతుంటాయి.

శ్రితా దక్షిణపన్థానం యే శ్మశానాని భేజిరే। యుగే యుగే తు తాః శాఖా వ్యస్యన్తే తైః పునః పునః ।। ౬౧.

దక్షిణ మార్గాన్ని అనుసరించి శ్మశానాల్లోకి వెళ్లినవారు, ప్రతి యుగంలో వారి శాఖలు మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించబడతాయి.

ద్వాపరేష్వివ సర్వేషు సంహితాశ్చ శ్రుతర్షిభిః। తేషాం గోత్రేష్విమాః శాఖా భవన్తీహ పునః పునః। తాః శాఖాస్తత్ర కర్త్తారో భవన్తీహ యుగక్షయాత్ ।। ౬౧.

ప్రతి ద్వాపరయుగంలో శ్రుతర్షుల సంహితలు, వారి వంశాల్లో ఈ శాఖలు మళ్లీ మళ్లీ పుట్టుకొస్తాయి. ఆ శాఖలకు కర్తలు కూడా ప్రతి యుగాంతంలో ఇక్కడ జన్మిస్తారు.

ఏవమేవ తు విజ్ఞేయం వ్యతీతానాగతేష్విహ। మన్వన్తరేషు సర్వేషు శాఖాప్రణయనాని వై ।। ౬౧.

ఇలానే, గత, భవిష్యత్ మానవంతరాల్లో కూడా శాఖలు సృష్టించబడతాయని తెలుసుకోవాలి.

అతీతేషు అతీతాని వర్త్తన్తే సామ్ప్రతేషు చ। భవిష్యాణి చ యాని స్యుర్వర్ణ్యన్తేఽనాగతేష్వపి ।। ౬౧.

గతంలో ఉన్నవి గతంలోనే ఉంటాయి, ప్రస్తుతంలో కూడా ఉంటాయి. భవిష్యత్తులో ఉండేవి కూడా ముందే వివరించబడతాయి.

పూర్వేణ పశ్చిమం జ్ఞేయం వర్త్తమానేన చోభయమ్। ఏతేన క్రమయోగేన మన్వన్తరవినిశ్చయః ।। ౬౧.

ముందున్నదాని ద్వారా తరువాతదాన్ని, ప్రస్తుతదాని ద్వారా రెండింటినీ తెలుసుకోవచ్చు. ఈ క్రమ పద్ధతిలో మానవంతరాల నిర్ణయం జరుగుతుంది.

ఏవం దేవాశ్చ పితర ఋషయో మనవశ్చ యే। మన్త్రైః సహోర్ద్ధ్వం గచ్ఛన్తి హ్యావర్త్తన్తే చ తైః సహ ।। ౬౧.

ఇలానే దేవతలు, పితృదేవతలు, ఋషులు, మనువులు, మంత్రాలతో కలిసి పైకి వెళ్ళి, మళ్లీ తిరిగి వస్తారు.

జనలోకాత్సురాః సర్వే పశుకల్పాత్పునః పునః। పర్యాప్తకాలే సమ్ప్రాప్తే సమ్భూతా నైవ నస్య (?) తు ।। ౬౧.

జనలోకంలో ఉన్న దేవతలు, పశుకల్పంలో మళ్లీ మళ్లీ, సమయానికి వచ్చినప్పుడు జన్మిస్తారు, కానీ నశించరు.

అవశ్యమ్భావినార్థేన సమ్బధ్యన్తే తదా తు తే। తతస్తే దోషవజ్జన్మ పశ్యన్తే రాగపూర్వకమ్ ।। ౬౧.

అప్పుడు తప్పనిసరిగా జరగాల్సింది వారిని బంధిస్తుంది. అప్పుడప్పుడు జన్మలో దోషాన్ని చూసి, మోహంతో దాన్ని అనుభవిస్తారు.

నివర్త్తతే తదా వృత్తిస్తేషామాదోషదర్శనాత్ । ఏవం దేవ యుగానీహ దశకృత్వా నివర్త్తతే ।। ౬౧.

అప్పుడు వారికి లోపం కనిపించకపోవడం వల్ల వారి ప్రవర్తన ఆగిపోతుంది. ఇలానే ఇక్కడ దేవతల యుగం పది సార్లు ముగుస్తుంది.