వాయుపురాణమ్

ఏతాన్ భావానధీయానా యే చైతే ఋషయో మతాః। సప్తైతే సప్తభిశ్చైవ గుణైః సప్తర్షయః స్మృతాః ।। ౬౧.

ఈ లక్షణాలను అధ్యయనం చేసే వారు, ఋషులుగా పరిగణించబడేవారు — వీరు ఏడుగురు, ఏడు గుణాలతో కూడిన సప్తర్షులుగా గుర్తించబడతారు.

దీర్ఘాయుషో మన్త్రకృత ఈశ్వరా దివ్యచక్షుషః। బుద్ధాః ప్రత్యక్షధర్మాణో గోత్రప్రవర్తకాశ్చ యే ।। ౬౧.

దీర్ఘాయువు కలవారు, మంత్రకర్తలు, ఇశ్వరులు, దివ్య దృష్టి కలవారు, బోధితులు, ప్రత్యక్ష ధర్మాన్ని అనుసరించేవారు, వంశ స్థాపకులు — వీరే.

షట్కర్మాభిరతా నిత్యం శాలినో గృహమేధినః। తుల్యైర్వ్యవహరన్తి స్మ అదృష్టైః కర్మహేతుభిః ।। ౬౧.

ఎప్పుడూ ఆరు కర్మల్లో నిమగ్నంగా ఉండేవారు, నియమంగా జీవించేవారు, గృహస్థులు, సమానులతో వ్యవహరించేవారు, దృష్టికి కనిపించని కర్మఫలాల వల్ల ప్రవర్తించేవారు.

అగ్రామ్యైర్వర్త్తయన్తి స్మ రసైశ్చైవ స్వయంకృతైః। కుటుమ్బిన ఋద్విమన్తో బాహ్యాన్తరనివాసినః ।। ౬౧.

అగ్రామ్యమైన, స్వయంగా తయారు చేసుకున్న ఆహారాలతో జీవించేవారు, కుటుంబస్తులు, ధనవంతులు, బయట, లోపల నివసించేవారు.

కృతాదిషు యుగాఖ్యేషు సర్వేష్వేవ పునః పునః। వర్ణాశ్రమవ్యవస్థానం క్రియన్తే ప్రథమన్తు వై ।। ౬౧.

కృతయుగం మొదలైన ప్రతి యుగంలో, మళ్లీ మళ్లీ, వర్ణాశ్రమ వ్యవస్థను మొదట స్థాపించేవారు.

ప్రాప్తై త్రేతాయుగముఖే పునః సప్తర్షయస్త్విహ। ప్రవర్త్తయన్తి యే వర్ణానాశ్రమాంశ్చైవ సర్వశః। తేషామేవాన్వయే వీరా ఉత్పద్యన్తే పునః పునః ।। ౬౧.

త్రేతాయుగ ప్రారంభంలో, ఇక్కడ సప్తర్షులు మళ్లీ వర్ణాలు, ఆశ్రమాలను స్థాపిస్తారు. వారి వంశంలో వీరులు పునఃపునః జన్మిస్తారు.

జాయమానే పితా పుత్రే పుత్రః పితరి చైవ హి। ఏవం సమేత్యావిచ్ఛేదాద్వర్త్తయన్త్యాయుగక్షయాత్। అష్టాశీతిసహస్రాణి ప్రోక్తాని గృహమేధినామ్ ।। ౬౧.

కుమారుడు పుట్టినప్పుడు తండ్రి కుమారునిలో ఉంటాడు, కుమారుడు తండ్రిలోనూ ఉంటాడు. ఇలా అఖండ పరంపరగా యుగాంతం వరకు కొనసాగుతారు. ఎనభై నాలుగు వేల మంది గృహస్థులు ఉన్నారని చెప్పబడింది.

అర్యమ్ణో దక్షిణా యే తు పితృయాణం సమాశ్రితాః। దారాగ్నిహోత్రిణస్తే వై యే ప్రజాహేతవః స్మృతాః ।। ౬౧.

అర్యమణుని దక్షిణ దారిలోని వారు, పితృయాణాన్ని ఆశ్రయించినవారు, సంతానానికి కారణమవుతారని చెప్పబడినవారు, అగ్నిహోత్ర యజ్ఞం చేసే వారి భార్యలే.

గృహమేధినాఞ్చ సంఖ్యేయాః శ్మశానాన్యాశ్రయన్తి తే। అష్టాశీతిసహస్రాణి నిహితా ఉత్తరాయణే ।। ౬౧.

గృహస్థులకు లెక్కించాల్సిన శ్మశానాలు ఎనభై నాలుగు వేలుగా ఉత్తరాయణ మార్గంలో స్థితిచేసి ఉన్నాయి.

యే శ్రూయన్తే దివం ప్రాప్తా ఋషయో హ్యూర్ద్వరేతసః। మన్త్రబ్రాహ్మణకర్త్తారో జాయన్తే హ యుగక్షయే ।। ౬౧.

దివిలోకి చేరినట్లు వినిపించే ఋషులు, బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించినవారు, మంత్రాలు, బ్రాహ్మణ గ్రంథాలను సృష్టించినవారు, ప్రతి యుగాంతంలో జన్మిస్తారు.

ఏవమావర్త్తమానాస్తే ద్వాపరేషు పునః పునః। కల్పానాం భాష్యవిద్యానాం నానాశాస్త్రకృతః క్షయే ।। ౬౧.

ఇలా వారు ప్రతి ద్వాపరయుగంలో, కల్పాంతంలో, భిన్నమైన శాస్త్రాలు, వ్యాఖ్యానాలు రచిస్తూ తిరిగి తిరిగి జన్మిస్తారు.

భవిష్యే ద్వాపరే చైవ ద్రోణిర్ద్వైపాయనః పునః । వేదవ్యాసో హ్యతీతేఽస్మిన్ భవితా సుమహాతపాః ।। ౬౧.

భవిష్యత్తులో ద్వాపరయుగంలో ద్రోణుడు, ద్వైపాయనుడు మళ్లీ జన్మిస్తారు; గతంలో ఉన్న వేదవ్యాసుడు గొప్ప తపస్సుతో జన్మిస్తాడు.

భవిష్యన్తి భవిష్యేషు శాఖాప్రణయనాని తు। తస్మై తద్బ్రహ్మణా బ్రహ్మతపసా ప్రాప్తమవ్యయమ్ ।। ౬౧.

భవిష్యత్తులో కొత్త వేదశాఖలు ఏర్పడతాయి; ఆ అక్షయమైన జ్ఞానం బ్రహ్మతపస్సుతో పొందినవానికి అప్పగించబడింది.

తపసా కర్మ సమ్ప్రాప్తం కర్మణా హి తతో యశః। యశసా ప్రాప్య సత్యం హి సత్యేనాప్తో హి చావ్యయః ।। ౬౧.

తపస్సుతో కర్మ సిద్ధిస్తుంది; కర్మతో పేరొస్తుంది; పేరుతో సత్యాన్ని చేరుతారు; సత్యంతో అక్షయాన్ని పొందుతారు.

అవ్యయాదమృతం శుక్రమమృతాత్ సర్వమేవ హి। ధ్రువమేకాక్షరమిదం స్వాత్మన్యేవ వ్యవస్థితమ్। బృహత్త్వాద్బృంహణాచ్చైవ తద్బ్రహ్మేత్యభిధీయతే ।। ౬౧.

అక్షయమైనదానిలోంచే అమృతం, అమృతంలోంచే అన్నీ వస్తాయి; ఈ మారని, ఒక్క అక్షరం మనలోనే స్థిరంగా ఉంది; దాని మహిమ, విస్తరణ వల్ల దాన్ని బ్రహ్మం అంటారు.

ప్రణవావ స్థితం భూయో భూర్భువఃస్వరితి స్మృతమ్। ఋగ్యజుః సామాథర్వరూపిణే బ్రహ్మణే నమః ।। ౬౧.

ప్రణవంగా నిలిచినదీ, భూః, భువః, స్వః అని గుర్తించబడినదీ అదే; ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద, అథర్వవేద రూపమైన బ్రహ్మానికి నమస్కారం.

జగతః ప్రలయోత్పత్తౌ యత్తత్కారణసంజ్ఞితమ్। మహతః పరమం గుహ్యం తస్మై సుబ్రహ్మణే నమః ।। ౬౧.

ప్రపంచం లయ, సృష్టి సమయంలో కారణంగా పిలవబడేది, మహత్తుని మించిన పరమ రహస్యమైనది, ఆ సుబ్రహ్మానికి నా నమస్కారం.

అగాధాపరమక్షయ్యం జగత్సమ్మోహనాలయమ్। సప్రకాశప్రవృత్తిభ్యాం పురుషార్థప్రయోజనమ్ ।। ౬౧.

అది లోతులేని, అపారమైన, నశించని, ప్రపంచాన్ని మాయలో పడేసే నివాసస్థలం; ప్రకాశమయమైన, అప్రకాశమయమైన క్రియ ద్వారా మనుషుల లక్ష్యానికి కారణం.

సాఙ్ఖ్యజ్ఞానవతాం నిష్ఠా గతిః సఙ్గదమాత్మనః। యత్తదవ్యక్తమమృతం ప్రకృతిబ్రహ్మ శాశ్వతమ్ ।। ౬౧.

సాంక్య జ్ఞానం ఉన్నవారికి అది పరమ స్థానం, ఆత్మకు దారి చూపే మార్గం; అది కనిపించని, అమరమైన, ప్రకృతి బ్రహ్మం, శాశ్వతమైనది.

ప్రధానమాత్మయోనిశ్చ గుహ్యం సత్త్వఞ్చ శబ్ద్యతే। అవిభాగస్తథా శుక్రమక్షరం బహు వాచకమ్। పరమబ్రహ్మణే తస్మై నిత్యమేవ నమో నమః ।। ౬౧.

అది ప్రధానమైనది, స్వయంభూతి, రహస్య స్వరూపం, సత్త్వం అని పిలవబడుతుంది; అది విభజనలేని, పవిత్రమైన, అక్షరమైన, అనేక పేర్లతో ప్రసిద్ధమైనది; ఆ పరబ్రహ్మానికి ఎప్పుడూ నమస్కారం.

కృతే పునః క్రియా నాస్తి కుత ఏవాకృతక్రియా। సకృదేవ కృతం సర్వం యద్వై లోకే కృతాకృతమ్ ।। ౬౧.

కృతయుగంలో క్రియ ఉండదు, మరి చేయని క్రియ ఎలా ఉంటుంది? లోకంలో ఏది జరిగినా, జరగనిదైనా, ఒక్కసారే పూర్తవుతుంది.

శ్రోతవ్యం వై శ్రుతం వాపి తథైవాసాధుసాధుతా। జ్ఞాతవ్యఞ్చాథ మన్తవ్యం స్ప్రష్టవ్యం భోజ్యమేవ చ। ద్రష్టవ్యఞ్చాథ శ్రోతవ్యం జ్ఞాతవ్యం వాథ కిఞ్చన ।। ౬౧.

వినవలసినది, వినినది, మంచిదైనా చెడైనా, తెలుసుకోవలసినది, ఆలోచించవలసినది, తాకవలసినది, తినవలసినది, చూడవలసినది, వినవలసినది, తెలుసుకోవలసినది —

దర్శితం యదనేనైవ జ్ఞానం తద్వై సురర్షిణామ్ । యద్వై దర్శితవానేష కస్తదన్వేష్టుమర్హతి । సర్వాణి సర్వాన్సర్వాంశ్చ భగవానేవ సోఽబ్రవీత్ ।। ౬౧.

ఈయన చూపిన జ్ఞానం దేవ ఋషులదే; ఆయన ఏమి చూపాడో, దానిని మరెవరు వెతకగలరు? భగవంతుడే అన్నీ, అన్ని జీవులను, అన్ని రూపాలను చెప్పాడు.

యదా యత్క్రియతే యేన తదా తత్సోఽభిమన్యతే। యేనేదం క్రియతే పూర్వం తదన్యేన విభావితమ్ ।। ౬౧.

ఎప్పుడైనా ఎవరు ఏదైనా చేస్తే, అప్పుడది తనదే అని భావిస్తారు; కానీ ముందుగా జరిగినది మరొకరితో ఏర్పడింది.

యదా తు క్రియతే కిఞ్చిత్కేనచిద్వాఙ్మయం క్వచిత్। తేనైవ తత్కృతం పూర్వం కర్త్తౄణాం ప్రతిభాతి వై ।। ౬౧.

ఎవరైనా ఎక్కడైనా ఏదైనా మాట్లాడినా, చేసినా, అది తామే ముందే చేసినట్టు ఆ కర్తలకు అనిపిస్తుంది.

విరక్తఞ్చాతిరిక్తఞ్చ జ్ఞానాజ్ఞానే ప్రియాప్రియే। ధర్మాధర్మౌ సుఖం దుఃఖం మృత్యుశ్చామృతమేవ చ। ఊర్ద్ధ్వన్తిర్యగధోభాగస్తస్యైవాదృష్టకారణమ్ ।। ౬౧.

విరక్తత, అధికత, జ్ఞానం, అజ్ఞానం, ఇష్టమైనది, ఇష్టంకాని, ధర్మం, అధర్మం, సుఖం, దుఃఖం, మరణం, అమృతం, పైభాగం, అడ్డుగా, కింద భాగం—ఇవి అన్నీ అతనికి కనిపించని కారణాల వల్ల కలుగుతాయి.

స్వాయమ్భువోఽథ జ్యేష్ఠస్య బ్రహ్మణః పరమేష్ఠినః। ప్రత్యేకవిద్యమ్భవతి త్రేతాస్విహ పునః పునః ।। ౬౧.

స్వాయంభువుడి కాలంలో, పెద్దవాడైన పరమేశ్వరుడైన బ్రహ్మ కాలంలో, త్రేతాయుగంలో ప్రతి ఒక్కరికీ జ్ఞానం మళ్లీ మళ్లీ ఉద్భవిస్తుంది.

వ్యస్యతే హ్యేకవిద్యన్తద్ద్వాపరేషు పునః పునః । బ్రహ్మా చైతదువాచాదౌ తస్మిన్ వైవస్వతేఽన్తరే ।। ౬౧.

ఒకే జ్ఞానం ద్వాపరయుగాల్లో మళ్లీ మళ్లీ విస్తరించబడుతుంది. వైవస్వత మానవంతర ప్రారంభంలో బ్రహ్మ ఇదే విషయాన్ని చెప్పారు.

ఆవర్త్తమానా ఋషయో యుగాఖ్యాసు పునః పునః। కుర్వన్తి సంహితా హ్యేతే జాయమానాః పరస్పరమ్ ।। ౬౧.

యుగమనే చక్రంలో మళ్లీ మళ్లీ తిరుగుతూ, ఋషులు పరస్పరం పుట్టుకొంటూ ఈ సంహితలను రచిస్తారు.