వాయుపురాణమ్

బ్రహ్మహత్యా తు యైశ్చీర్ణా చరణాచ్చరకాః స్మృతాః । వైశమ్పాయనశిష్యాస్తే చరకాః సముదాహృతాః ।। ౬౧.

బ్రాహ్మణ హత్యకు ప్రాయశ్చిత్తంగా చరించేవారు చరకులు అని పిలవబడతారు. వైశంపాయనుని శిష్యులే చరకులు అని ప్రసిద్ధి.

ఇత్యేతే చరకాః ప్రోక్తా వాజినస్తాన్నిబోధత। యాజ్ఞవల్క్యస్య శిష్యాస్తే కణ్వవైధేయశాలినః ।। ౬౧.

ఇలా చరకుల గురించి చెప్పాను; ఇప్పుడు వాజినుల గురించి వినండి. వారు యాజ్ఞవల్క్యుని శిష్యులు — కన్వుడు, వైదేహుడు, శాలినుడు.

మధ్యన్దినశ్చ శాపేయీ విదిగ్ధశ్చాప్య ఉద్దలః। తామ్రాయణశ్చ వాత్స్యశ్చ తథా గాలవశైశిరీ। ఆటవీ చ తథా పర్ణీ వీరణీ సపరాయణః ।। ౬౧.

మధ్యందినుడు, శాపేయుడు, విదిగ్ధుడు, ఉద్దలుడు, తామ్రాయణుడు, వాత్స్యుడు, గాలవుడు, శైశిరుడు, ఆటవీ, పర్ణీ, వీరణీ, పరాయణుడు — వీరందరూ వాజినులుగా ప్రసిద్ధి.

ఇత్యేతే వాజినః ప్రోక్తా దశ పఞ్చ చ సంస్మృతాః। శతమేకాధికం కృత్స్నం యజుషాం వై వికల్పకాః ।। ౬౧.

ఇలా పదిహేను వాజినులు ప్రసిద్ధి. మొత్తం యజుర్వేద శాఖలు వంద ఒకటి ఉన్నాయి.

పుత్రమధ్యాపయామాస సుమన్తుమథ జైమినిః। సుమన్తుశ్చాపి సుత్వానం పుత్రమధ్యాపయత్ప్రభుః। సుకర్మాణం సుతం సుత్వా పుత్రమధ్యాపయత్ప్రభుః ।। ౬౧.

తర్వాత జైమినీ తన కుమారుడు సుమంతునికి విద్య బోధించాడు. సుమంతుడు తన కుమారుడికి కూడా బోధించాడు. సుకర్మా తన కుమారుడికి కూడా విద్యను బోధించాడు.

స సహస్రమధీత్యాశు సుకర్మాప్యథ సంహితాః। ప్రోవాచాథ సహస్రస్య సుకర్మా సూర్యవర్చసః ।। ౬౧.

సుకర్మా అనే ఋషి వేగంగా వెయ్యి సంహితలను నేర్చుకుని, ఆ వెయ్యి సంహితలను సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ బోధించాడు.

అనధ్యాయేష్వధీయానాంస్తాఞ్జఘాన శతక్రతుః। ప్రాయోపవేశమకరోత్తతోఽసౌ శిష్యకారణాత్ ।। ౬౧.

కొంతమంది నిషిద్ధకాలంలో చదువుతుండగా, ఇంద్రుడు వారిని సంహరించాడు. అప్పుడు తన శిష్యుల కోసం సుకర్మా ఉపవాసదీక్షకు దిగాడు.

క్రుద్ధం దృష్ట్వా తతః శక్రో వరమస్మై దదౌ పునః। భావినౌ తే మహావీర్యౌ శిష్యావనలవర్చసౌ ।। ౬౧.

అతని కోపాన్ని చూసిన ఇంద్రుడు మళ్లీ వరమిచ్చాడు: 'నీకు ఇద్దరు శక్తివంతులైన, అగ్నిలా తేజస్సుతో ఉన్న శిష్యులు జన్మిస్తారు.'

అధీయానౌ మహాప్రాజ్ఞౌ సహస్రం సహితావుభౌ। ఏతౌ సురౌ మహాభాగౌ మా క్రుధ్య ద్విజసత్తమ ।। ౬౧.

'ఈ ఇద్దరూ గొప్ప జ్ఞానులు, కలిసే చదువుతారు. వీరిద్దరూ వెయ్యి సంహితలను నేర్చుకుంటారు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, వీరు దైవికులు, వీరిపై కోపపడవద్దు.'

ఇత్యుక్త్వా వాసవః శ్రీమాన్సుకర్మాణం యశస్వినమ్। శాన్తక్రోధం ద్విజం దృష్ట్వా తత్రైవాన్తరధీయత ।। ౬౧.

ఇలా చెప్పి, మహిమాన్వితుడైన ఇంద్రుడు, ప్రసిద్ధుడైన సుకర్మా కోపాన్ని వదిలినట్టు చూసి, అక్కడే అంతర్ధానమయ్యాడు.

తస్య శిష్యో భవేద్ధీమాన్పౌష్యఞ్జీ ద్విజసత్తమాః। హిరణ్యనాభః కౌశిక్యౌ ద్వితీయోఽభూన్నరాధిపః ।। ౬౧.

బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, అతని శిష్యుల్లో ఒకడు ధీమంతుడైన పౌష్యంజి, మరొకడు రాజకుమారుడైన హిరణ్యనాభ కౌశిక్యుడు.

అధ్యాపయత్తు పౌష్యఞ్జీ సహస్రార్ద్ధన్తు సంహితాః। తేనాన్యోదీచ్యసామాన్యాః శిష్యాః పౌష్యఞ్జినః శుభాః ।। ౬౧.

పౌష్యంజి వెయ్యిలో సగం సంహితలను బోధించాడు. అందువల్ల ఉత్తర దేశానికి చెందిన సామవేద పాఠకులు పౌష్యంజి శిష్యులుగా ప్రసిద్ధికెక్కారు.

శతాని పఞ్చ కౌశిక్యః సంహితానాఞ్చ వీర్యవాన్। శిష్యా హిరణ్యనాభస్య స్మృతాస్తే ప్రాచ్యసామగాః ।। ౬౧.

వీర్యవంతుడైన కౌశిక్యుడు ఐదు వందల సంహితలను బోధించాడు. హిరణ్యనాభుని శిష్యులు ప్రాచ్య సామగులు అని గుర్తించబడ్డారు.

లోకాక్షీ కుథుమిశ్చైవ కుశీతీ లాఙ్గలిస్తథా। పౌష్యఞ్జిశిష్యాశ్చత్వారస్తేషాం భేదాన్నిబోధత ।। ౬౧.

లోకాక్షి, కుథుమి, కుశీతీ, లాంగలి — వీరు నలుగురు పౌష్యంజి శిష్యులు. ఇప్పుడు వీరి శాఖలను వినండి.

రాణాయనీయః స హి తణ్డిపుత్రస్తస్మాదన్యో మూలచారీ సువిద్వాన్। సకతిపుత్రః సహసాత్యపుత్ర ఏతాన్ భేదాన్ విత్త లోకాక్షిణస్తు ।। ౬౧.

తండిపుత్రుడైన రాణాయణీయుడు, మూడవడు మూలచారి, సకతిపుత్రుడు, సహసాత్యపుత్రుడు — వీరే లోకాక్షి శాఖలు.

త్రయస్తు కుథుమేః పుత్రా ఔరసో రసపాసరః। భాగవిత్తిశ్చ తేజస్వీ త్రివిధాః కౌథుమాః స్మృతాః ।। ౬౧.

కుథుమికి జన్మించిన ముగ్గురు కుమారులు: రసపాసరుడు, భాగవిత్తి, తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. వీరిని కౌథుముల మూడు శాఖలు అని అంటారు.

శౌరిద్యుః శ్రృఙ్గిపుత్రశ్చద్వావేతౌ చరితవ్రతౌ। రాణాయనీయః సౌమిత్రిః సామవేదవిశారదౌ ।। ౬౧.

శౌరిద్యుః, శృంగిపుత్రుడు — వీరిద్దరూ సద్చర్యలో నిలబడినవారు. రాణాయణీయుడు, సౌమిత్రి కుమారుడు — వీరంతా సామవేద నిపుణులు.

ప్రోవాచ సంహితాస్తిస్రః శ్రృఙ్గిపుత్రో మహాతపాః। చైలః ప్రాచీనయోగశ్చ సురాలశ్చ ద్విజోత్తమాః ।। ౬౧.

శృంగిపుత్రుడు, మహాతపస్వి, మూడు సంహితలను బోధించాడు: చైల, ప్రాచీనయోగ, సురాల. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా, వీరు.

ప్రోవాచ సంహితాః షట్తు పారాశర్యస్తు కౌథుమః। ఆసురాయణవైశాఖ్యౌ వేదవృద్ధపరాయణౌ ।। ౬౧.

కౌథుముడు అయిన పారాశర్యుడు ఆరు సంహితలను బోధించాడు: ఆసురాయణ, వైశాఖ్య — వీరిద్దరూ వేదపండితులు.

ప్రాచీనయోగపుత్రశ్చ బుద్ధిమాంశ్చ పతఞ్జలిః। కౌథుమస్య తు భేదాస్తే పారాశర్యస్య షట్ స్మృతాః। లాఙ్గలిః శాలిహోత్రశ్చ షట్ షట్ ప్రోవాచ సంహితాః ।। ౬౧.

ప్రాచీనయోగపుత్రుడు, జ్ఞానవంతుడైన పతంజలి — వీరు కౌథుమ శాఖలు. పారాశర్యునికి ఆరు శాఖలు గుర్తించబడ్డాయి. లాంగలి, శాలిహోత్రుడు ఒక్కొక్కరూ ఆరు సంహితలను బోధించారు.

భాలుకిః కామహానిశ్చ జైమినిర్లోమగాయినః। కణ్డశ్చ కోలహశ్చైవ షడేతే లాఙ్గలాః స్మృతాః। ఏతే లాఙ్గలినః శిష్యాః సంహితా యైః ప్రసాధితాః ।। ౬౧.

భాలుకి, కామహాని, జైమిని, లోమగాయినుడు, కండ, కొలహ — వీరు ఆరు లాంగలులు. వీరే లాంగలి శిష్యులు, వీరే సంహితలను స్థాపించారు.

తతో హిరణ్యనాభస్య కృతశిష్యో నృపాత్మజః । సోఽకరోచ్చ చతుర్వింశత్సంహితా ద్విపదాం వరః । ప్రోవాచ చైవ శిష్యేభ్యో యేభ్యస్తాంశ్చ నిబోధత ।। ౬౧.

ఆ తరువాత హిరణ్యనాభుని కుమారుడైన కృతుడు, రాజకుమారుడు, ఇరవై నాలుగు సంహితలను రచించాడు. వాటిని తన శిష్యులకు బోధించాడు. ఇప్పుడు వారి పేర్లు వినండి.

రాడశ్చ మహవీర్యశ్చ పఞ్చమో వాహనస్తథా। తాలకః పాణ్డకశ్చైష కాలికో రాజికస్తథా। గౌతమశ్చాజబస్తశ్చ సోమరాజాపతత్తతః ।। ౬౧.

రాడ, మహావీర్యుడు, పంచముడు, వాహనుడు, తాలకుడు, పాండకుడు, కాలిక, రాజిక, గౌతముడు, అజబస్తుడు, సోమరాజ — వీరే అతని శిష్యులు.

పృష్ఠగ్నః పరికృష్టశ్చ ఉలూఖలక ఏవ చ। యవీయసశ్చ వైశాలో అంగులీయశ్చ కౌశికః ।। ౬౧.

పృష్ఠఘ్నుడు, పరికృష్టుడు, ఉలూఖలకుడు, యవీయసుడు, వైశాలుడు, అంగులీయుడు, కౌశికుడు—ఇవాళ్లు.

సాలిమఞ్జరిసత్యశ్చ కాపీయః కానికశ్చ యః। పరాశరశ్చ ధర్మాత్మా ఇతి క్రాన్తాస్తు సామగాః ।। ౬౧.

సాలిమంజరిసత్యుడు, కాపీయుడు, కానికుడు, ధర్మాత్ముడైన పరాశరుడు—ఇవాళ్లే సమగులు, వారు లోకాన్ని విడిచిపోయారు.

సామగానాన్తు సర్వేషాం శ్రేష్ఠౌ ద్వౌ తు ప్రకీర్త్తితౌ। పౌష్యఞ్జిశ్చ కృతిశ్చైవ సంహితానాం వికల్పకౌ ।। ౬౧.

అందరు సమగుల్లో, ఇద్దరు ముఖ్యులు అని చెప్పబడతారు—పౌష్యంజి, కృతిలు. వీరు సంహితలను క్రమబద్ధీకరించినవారు.

అథర్వాణం ద్విధా కృత్వా సుమన్తురదదద్ ద్విజాః । కబన్ధాయ పునః కృత్స్రం స చ విద్యాద్యథాక్రమమ్ ।। ౬౧.

సుమంతుడు అథర్వవేదాన్ని రెండు భాగాలుగా చేసి, ద్విజులకు ఇచ్చాడు. తరువాత, మొత్తం వేదాన్ని క్రమంగా విద్యతో కలిపి కబంధుడికి ఇచ్చాడు.

కబన్ధస్తు ద్విదా కృత్వా పథ్యాయైకం పునర్దదౌ। ద్వితీయం వేదస్పర్శాయ స చతుర్ద్ధాకరోత్ పునః ।। ౬౧.

కబంధుడు ఆ వేదాన్ని మళ్లీ రెండు భాగాలుగా చేసి, ఒక భాగాన్ని పథ్యుడికి ఇచ్చాడు. రెండవ భాగాన్ని వేదపఠనార్థంగా మళ్లీ నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు.

మోదో బ్రహ్మబలశ్చైవ పిప్పలాదస్తథైవ చ। శౌకాయనిశ్చ ధర్మజ్ఞశ్చతుర్థస్తపనః స్మృతః।? వేదస్పర్శస్య చత్వారః శిష్యాస్త్వేతే దృఢవ్రతాః ।। ౬౧.

మోడుడు, బ్రహ్మబలుడు, పిప్పలాదుడు, ధర్మజ్ఞుడైన శౌకాయనుడు, నాలుగవవాడు తపనుడు—ఇవారు వేదస్పర్శుడి నిబద్ధమైన శిష్యులు.