వాయుపురాణమ్

త్రయస్తస్యాభవఞ్ఛిష్యా మహాత్మానో గుణాన్వితాః। ధీమాన్నన్దాయనీయశ్చ పన్నగారిశ్చ బుద్ధిమాన్। తృతీయశ్చార్యవస్తే చ తపసా శంసితవ్రతాః ।। ౬౧.

ఆయనకు ముగ్గురు శిష్యులు పుట్టారు. వారు మహాత్ములు, మంచి లక్షణాలతో ఉన్నవారు. ధీమంతుడు నందాయనీయం, బుద్ధిమంతుడు పన్నగారి, మూడవవాడు ఆర్యవస్తుడు, వీరంతా తపస్సుతో వ్రతంలో స్థిరులయ్యారు.

వీతరాగా మహాతేజాః సంహితాజ్ఞానపారగాః। ఇత్యేతే బహ్వృచాః ప్రోక్తాః సంహితా యైః ప్రవర్త్తితాః ।। ౬౧.

వారు రాగరహితులు, మహాతేజస్సుతో, సంహితా జ్ఞానంలో నిపుణులు. ఈ బహ్వృచులు సంహితలను స్థాపించారు.

వైశమ్పాయనగోత్రోఽసౌ యజుర్వేదం వ్యకల్పయత్। షడశీతిశ్చ తస్యాపి సంహితానాం వికల్పకాః ।। ౬౧.

వైశంపాయన గోత్రానికి చెందినవాడు యజుర్వేదాన్ని ఏర్పరిచాడు. అతనికి ఎనభై ఆరు మంది సంహితా కర్తలు ఉన్నారు.

శిష్యేభ్యః ప్రదదౌ తాశ్చ జగృహుస్తే విధానతః। ఏకస్తత్ర పరిత్యక్తో యాజ్ఞవల్క్యో మహాతపాః। షడశీతిశ్చ తస్యాపి సంహితానాం వికల్పకాః ।। ౬౧.

ఆ సంహితలను శిష్యులకు ఇచ్చాడు. వారు నియమంగా స్వీకరించారు. ఒకరు మిగిలిపోయాడు, అతడే మహాతపస్వి యాజ్ఞవల్క్యుడు. అతనికీ ఎనభై ఆరు మంది సంహితా కర్తలు ఉన్నారు.

సర్వేషామేవ తేషాం వై త్రిధా భేదాః ప్రకీర్త్తితాః। త్రిధా భేదాస్తు తే ప్రోక్తా భేదేఽస్మిన్నవమే శుభే ।। ౬౧.

వారందరికీ మూడు విధాలుగా భేదాలు చెప్పబడ్డాయి. ఈ తొమ్మిదవ పవిత్ర విభాగంలో మూడు రకాలుగా విభజన ఉంది.

ఉదీచ్యా మధ్యదేశాశ్చ ప్రాచ్యాశ్చైవ పృథగ్విధాః। శ్యామాయనిరుదీచ్యానాం ప్రధానః సమ్బభూవ హ ।। ౬౧.

ఉత్తర, మధ్య, తూర్పు ప్రాంతాలకు వేర్వేరు లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఉత్తర ప్రాంతీయులలో శ్యామాయని ప్రధానుడు అయ్యాడు.

మధ్య దేశప్రతిష్ఠానామారుణిః ప్రథమః స్తుతః। ఆలమ్బిరాదిః ప్రాచ్యానాన్త్రయోదశ్యాదయస్తు తే ।। ౬౧.

మధ్యదేశంలో స్థాపితులలో ఆరుణి ప్రముఖునిగా ప్రశంసించబడ్డాడు. తూర్పువారిలో ఆలంబిరుడు మొదలైన పదమూడు మంది నాయకులుగా ఉన్నారు.

ఇత్యేతే చరకాః ప్రోక్తాః సంహితావాదినో ద్విజాః। ఋషయ స్తద్వచః శ్రుత్వా సూతం జిజ్ఞాసవోఽబ్రువన్ ।। ౬౧.

ఇలా సంహితను వివరించే చరకులు ఎవరో చెప్పాను, ద్విజులారా. ఆ మహర్షులు ఈ మాటలు విని, సూతుడిని ఆసక్తిగా అడిగారు.

చరకాధ్వర్యవః కేన కారణం బ్రూహి తత్త్వతః। కిఞ్చీర్ణం కస్య హేతోశ్చ వాచకత్వఞ్చ భేజిరే। ఇత్యుక్తః ప్రాహ తేషాం స చరకత్వమభూద్యథా ।। ౬౧.

చరకులు ఎలా అధ్వర్యువులు అయ్యారు, నిజంగా ఏ కారణమో చెప్పు. ఎవరు ఏమి చేసారు, ఏ కారణంతో ఆ పేరు వచ్చిందో వివరించు అని అడిగినప్పుడు, ఆయన వారికి చరకులుగా ఎందుకు పిలవబడతారో వివరించాడు.

కార్యమాసీదృషీణాఞ్చ కిఞ్చిద్బ్రాహ్మణసత్తమాః। మేరుపృష్ఠం సమాసాద్య తైస్తదా త్వితి మన్త్రితమ్ ।। ౬౧.

ఆ గొప్ప బ్రాహ్మణులకు ఒక పని ఉండేది. వారు మెరు పర్వత శిఖరానికి చేరుకొని, అందరూ కలిసి ఆ విషయంపై ఆలోచించారు.

యో నోఽత్ర సప్తరాత్రేణ నాగచ్ఛేద్ ద్విజసత్తమాః। స కుర్యాద్బ్రహ్మవధ్యాం వై సమయో నః ప్రకీర్తితః ।। ౬౧.

"మనం లోపల ఏ బ్రాహ్మణుడు ఏడు రాత్రుల్లో ఇక్కడికి రాకపోతే, అతడిని బ్రాహ్మణ హంతకుడిగా పరిగణించాలి — ఇదే మన ఒప్పందం" అని వారు నిర్ణయించుకున్నారు.

తతస్తే సగణాః సర్వే వైశమ్పాయన వర్జితాః। ప్రయయుః సప్తరాత్రేణ యత్ర సన్ధిః కృతోఽభవత్ ।। ౬౧.

అప్పుడా అందరూ తమ తమ శిష్యులతో కలిసి, వైశంపాయనుడిని మినహాయించి, ఆ సమావేశం జరిగిన చోటికి ఏడు రాత్రుల్లో వెళ్లిపోయారు.

బ్రాహ్మణానాన్తు వచనాద్‌బ్రహ్మవధ్యాఞ్చకార సః । శిష్యానథ సమానీయ స వైశణ్పాయనోఽబ్రవీత్ ।। ౬౧.

బ్రాహ్మణుల మాట వల్ల, వైశంపాయనుడు బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని పొందాడు. తరువాత, ఆయన తన శిష్యులను పిలిపించి ఇలా అన్నాడు.

బ్రహ్మవద్యాఞ్చరధ్వం వై మత్కృతే ద్విజసత్తమాః। సర్వే యూయం సమాగమ్య బ్రూత మే తద్ధితం వచః ।। ౬౧.

"బ్రాహ్మణ హత్యకు ప్రాయశ్చిత్తం నా కోసం మీరు చేయండి, మహాబ్రాహ్మణులారా. మీరు అందరూ కలిసి నాకు శ్రేయస్కరమైన మార్గాన్ని చెప్పండి" అని అన్నాడు.

అహమేవ చరిష్యామి తిష్ఠన్తు మునయస్త్విమే। బలఞ్చోత్థాపయిష్యామి తపసా స్వేన భావితః ।। ౬౧.

"నేనే ఆ ప్రాయశ్చిత్తాన్ని చేస్తాను; ఈ మునులు ఇక్కడే ఉండాలి. నా తపస్సుతో నేను శక్తిని పెంచుతాను" అని అన్నాడు.

ఏవముక్తస్తతః క్రుద్ధో యాజ్ఞవల్క్యమథాబ్రవీత్ । ఉవాచ యత్త్వయాధీతం సర్వం ప్రత్యర్పయస్వ మే ।। ౬౧.

అలా చెప్పిన తరువాత, యాజ్ఞవల్క్యుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు: "నువ్వు నన్ను దగ్గర నేర్చుకున్నది అంతా తిరిగి నాకు ఇవ్వు" అని.

ఏవముక్తః స రూపాణి యజూంషి ప్రదదౌ గురోః। రుధిరేణ తథాక్తాని ఛర్దిత్వా బ్రహ్మవిత్తమః ।। ౬౧.

అలా చెప్పిన తరువాత, అతడు తన గురువుకి యజుర్వేద మంత్రాలను రక్తంతో కలిపి వాంతి చేసి తిరిగి ఇచ్చాడు, బ్రహ్మవేత్తలారా.

తతః స ధ్యానమాస్థాయ సూర్యమారాధయద్ ద్విజాః । సూర్యబ్రహ్మ యదుచ్ఛిన్నం ఖం గత్వా ప్రతితిష్ఠతి ।। ౬౧.

తర్వాత, యాజ్ఞవల్క్యుడు ధ్యానంలో మునిగి, సూర్యునిని ఆరాధించాడు, ద్విజులారా. అప్పటికి కోల్పోయిన యజుర్వేద భాగం ఆకాశంలోకి వెళ్లి అక్కడ నిలిచిపోయింది.

తతో యాని గతాన్యూర్ద్ధ్వం యజూంష్యాదిత్యమణ్డలమ్। తాని తస్మై దదౌ తుష్టః సూర్యో వై బ్రహ్మరీతయే। అశ్వ రూపాయ మార్తణ్డో యాజ్ఞవల్క్యాయ ధీమతే ।। ౬౧.

తర్వాత, ఆ యజుర్వేద మంత్రాలు సూర్య మండలంలోకి వెళ్లినవి, సూర్యుడు బ్రహ్మహితార్థంగా సంతోషించి, అశ్వరూపంలో ఉన్న యాజ్ఞవల్క్యునికి వాటిని ప్రసాదించాడు.

యజూంష్యధీయన్తే యాని బ్రాహ్మణా యేన కేన చ। అశ్వరూపాయ దత్తాని తతస్తే వాజినోఽభవన్ ।। ౬౧.

అశ్వరూపంలో యాజ్ఞవల్క్యునికి ఇచ్చిన ఆ యజుర్వేద మంత్రాలను ఎవరు అభ్యసిస్తారో, వారిని వాజినులు అని పిలుస్తారు.

బ్రహ్మహత్యా తు యైశ్చీర్ణా చరణాచ్చరకాః స్మృతాః । వైశమ్పాయనశిష్యాస్తే చరకాః సముదాహృతాః ।। ౬౧.

బ్రాహ్మణ హత్యకు ప్రాయశ్చిత్తంగా చరించేవారు చరకులు అని పిలవబడతారు. వైశంపాయనుని శిష్యులే చరకులు అని ప్రసిద్ధి.

ఇత్యేతే చరకాః ప్రోక్తా వాజినస్తాన్నిబోధత। యాజ్ఞవల్క్యస్య శిష్యాస్తే కణ్వవైధేయశాలినః ।। ౬౧.

ఇలా చరకుల గురించి చెప్పాను; ఇప్పుడు వాజినుల గురించి వినండి. వారు యాజ్ఞవల్క్యుని శిష్యులు — కన్వుడు, వైదేహుడు, శాలినుడు.

మధ్యన్దినశ్చ శాపేయీ విదిగ్ధశ్చాప్య ఉద్దలః। తామ్రాయణశ్చ వాత్స్యశ్చ తథా గాలవశైశిరీ। ఆటవీ చ తథా పర్ణీ వీరణీ సపరాయణః ।। ౬౧.

మధ్యందినుడు, శాపేయుడు, విదిగ్ధుడు, ఉద్దలుడు, తామ్రాయణుడు, వాత్స్యుడు, గాలవుడు, శైశిరుడు, ఆటవీ, పర్ణీ, వీరణీ, పరాయణుడు — వీరందరూ వాజినులుగా ప్రసిద్ధి.

ఇత్యేతే వాజినః ప్రోక్తా దశ పఞ్చ చ సంస్మృతాః। శతమేకాధికం కృత్స్నం యజుషాం వై వికల్పకాః ।। ౬౧.

ఇలా పదిహేను వాజినులు ప్రసిద్ధి. మొత్తం యజుర్వేద శాఖలు వంద ఒకటి ఉన్నాయి.

పుత్రమధ్యాపయామాస సుమన్తుమథ జైమినిః। సుమన్తుశ్చాపి సుత్వానం పుత్రమధ్యాపయత్ప్రభుః। సుకర్మాణం సుతం సుత్వా పుత్రమధ్యాపయత్ప్రభుః ।। ౬౧.

తర్వాత జైమినీ తన కుమారుడు సుమంతునికి విద్య బోధించాడు. సుమంతుడు తన కుమారుడికి కూడా బోధించాడు. సుకర్మా తన కుమారుడికి కూడా విద్యను బోధించాడు.

స సహస్రమధీత్యాశు సుకర్మాప్యథ సంహితాః। ప్రోవాచాథ సహస్రస్య సుకర్మా సూర్యవర్చసః ।। ౬౧.

సుకర్మా అనే ఋషి వేగంగా వెయ్యి సంహితలను నేర్చుకుని, ఆ వెయ్యి సంహితలను సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ బోధించాడు.

అనధ్యాయేష్వధీయానాంస్తాఞ్జఘాన శతక్రతుః। ప్రాయోపవేశమకరోత్తతోఽసౌ శిష్యకారణాత్ ।। ౬౧.

కొంతమంది నిషిద్ధకాలంలో చదువుతుండగా, ఇంద్రుడు వారిని సంహరించాడు. అప్పుడు తన శిష్యుల కోసం సుకర్మా ఉపవాసదీక్షకు దిగాడు.

క్రుద్ధం దృష్ట్వా తతః శక్రో వరమస్మై దదౌ పునః। భావినౌ తే మహావీర్యౌ శిష్యావనలవర్చసౌ ।। ౬౧.

అతని కోపాన్ని చూసిన ఇంద్రుడు మళ్లీ వరమిచ్చాడు: 'నీకు ఇద్దరు శక్తివంతులైన, అగ్నిలా తేజస్సుతో ఉన్న శిష్యులు జన్మిస్తారు.'

అధీయానౌ మహాప్రాజ్ఞౌ సహస్రం సహితావుభౌ। ఏతౌ సురౌ మహాభాగౌ మా క్రుధ్య ద్విజసత్తమ ।। ౬౧.

'ఈ ఇద్దరూ గొప్ప జ్ఞానులు, కలిసే చదువుతారు. వీరిద్దరూ వెయ్యి సంహితలను నేర్చుకుంటారు. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా, వీరు దైవికులు, వీరిపై కోపపడవద్దు.'