వాయుపురాణమ్

ఋషయస్త్వేకతః సర్వే యాజ్ఞవల్క్యస్తథైకతః। సర్వే తే మునయస్తేన యాజ్ఞవల్క్యేన ధీమతా । ఏకైకశస్తతః పృష్టా నైవోత్తరమథావ్రువన్ ।। ౬౦.

అందరు ఋషులు ఒకవైపు, యాజ్ఞవల్క్యుడు ఒక్కడే మరోవైపు నిలబడ్డారు. యాజ్ఞవల్క్యుడు ఒక్కొక్కరిని అడిగినప్పుడు, ఆ మునులు ఎవ్వరూ సమాధానం చెప్పలేకపోయారు.

తాన్విజిత్య మునీన్ సర్వాన్ బ్రహ్మరాశిర్మహాద్యుతిః। శాకల్యమితి హోవాచ వాదకర్త్తారమఞ్జసా ।। ౬౦.

అందరు మునులను ఓడించిన అనంతరం, ప్రకాశవంతమైన బ్రహ్మర్షి, వాదంలో పాల్గొన్న శాకల్యుని నేరుగా ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.

శాకల్య వద వక్తవ్యం కిం ధ్యాయన్నవతిష్టసే। పూర్ణస్త్వం జడమానేన వాతాధ్మాతో యథా దృతిః ।। ౬౦.

శాకల్యా, చెప్పవలసినది చెప్పు. ఏమిటి, నీవు ఆలోచనలో మునిగిపోయి నిలబడి ఉన్నావు? నీకు అహంకారం ఎక్కువై, గాలి నిండిన బుడగలా ఉప్పొంగిపోతున్నావు.

ఏవం స ధర్షితస్తేన రోషాత్తామ్రాస్యలోచనః। ప్రోవాచ యాజ్ఞవల్క్యం తం పురుషం మునిసన్నిధౌ ।। ౬౦.

అతని మాటలతో అవమానానికి గురైన శాకల్యుడు, కోపంతో ముఖం, కళ్లూ ఎర్రబడిపోయి, మునుల సమక్షంలో యాజ్ఞవల్క్యునితో ఇలా అన్నాడు.

త్వమస్మాంస్తృణవత్త్యక్త్వా తథైవేమాన్ ద్విజోత్తమాన్। విద్యాధనం మహాసారం స్వయంగ్రాహం జిఘృక్షసి ।। ౬౦.

నీవు మమ్మల్ని గడ్డి ముక్కలుగా చూసి, ఈ ఉత్తమ ద్విజులను కూడా అలాగే తక్కువగా భావిస్తున్నావు. విద్యా సంపదను, గొప్ప బహుమతిని నీవే స్వంతం చేసుకోవాలని చూస్తున్నావు.

శాకల్యేనైవనుక్తః స్యాద్యాజ్ఞవల్క్యః సమబ్రవీత్। బ్రహ్మిష్ఠానాం బలం విద్ధి విద్యాతత్త్వార్థదర్శనమ్ ।। ౬౦.

శాకల్యుడు ఇలా అన్నప్పుడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు సమాధానంగా ఇలా చెప్పాడు: బ్రహ్మవేత్తల బలం, విద్య యొక్క నిజమైన అర్థాన్ని తెలుసుకోవడంలోనే ఉంది.

కామశ్చార్థేన సమ్బద్ధస్తేనార్థం కామయామహే । కామప్రశ్రధనా విప్రాః కామప్రశ్రాన్వదామహే ।। ౬౦.

కామం ధనంతో కలిసిపోతుంది. అందుకే మనం ధనాన్ని కోరుకుంటాము. బ్రాహ్మణులారా, మనం ఫలప్రాప్తి కోరికను అనుసరించి మాట్లాడుతున్నాము.

పణశ్చైషోఽస్య రాజర్షేస్తస్మాన్నీతం ధనం మయా। ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య శాకల్యః క్రోధమూర్చ్ఛితః। యాజ్ఞవల్క్యమథోవాచ కామప్రశ్రార్థమద్వచః ।। ౬౦.

ఈ రాజర్షికి ఇదే పణం. అందుకే నేను ఆ ధనాన్ని తీసుకున్నాను. ఈ మాటలు విని, శాకల్యుడు కోపంతో ఉలిక్కిపడి, యాజ్ఞవల్క్యునితో ఫలప్రాప్తి గురించి ఇలా అన్నాడు.

బ్రూహీదానీం మయోద్దిష్టాన్ కామప్రశ్రాన్ యథార్థతః। తతః సమభవద్వాదస్తయోర్బ్రహ్మవిదోర్మహాన్ ।। ౬౦.

ఇప్పుడు నేను అడిగిన ఫలప్రశ్నలకు నీవు నిజంగా సమాధానం చెప్పు. అప్పుడు ఆ ఇద్దరు బ్రహ్మవేత్తల మధ్య గొప్ప వాదం మొదలైంది.

సాగ్రం ప్రశ్నసహస్రన్తు శాకల్యస్తముచూచుదత్। యాజ్ఞవల్క్యోఽబ్రవీత్సర్వాన్ ఋషీణాం శ్రృణ్వతాం తదా ।। ౬౦.

శాకల్యుడు, భాగాలతో కలిపి వెయ్యి ప్రశ్నలు అడిగాడు. యాజ్ఞవల్క్యుడు, అందరు మునులు వినగా, వాటన్నింటికీ సమాధానం చెప్పాడు.

శాకల్యే చాపి నిర్వాదే యాజ్ఞవల్క్యస్తమబ్రవీత్ । ప్రశ్రమేకం మమాపి త్వం వద శాకల్య కామికమ్। శాపః పణోఽస్య వాదస్య అబ్రువన్ మృత్యుమావ్రజేత్ ।। ౬౦.

శాకల్యుడు వాదంలో ఓడినప్పుడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు ఇలా అన్నాడు: శాకల్యా, ఇప్పుడు నీవు నా ఒక కామప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పాలి. ఈ వాదానికి పణం శాపమే; ఓడితే మరణం వస్తుంది అని అంటారు.

అథ సన్నోదితం ప్రశ్రం యాజ్ఞవల్క్యేన ధీమతా । శాకల్యస్తమవిజ్ఞాయ సద్యో మృత్యుమవాప్నుయాత్ ।। ౬౦.

అప్పుడు, ధీరుడైన యాజ్ఞవల్క్యుడు అడిగిన ప్రశ్నకు శాకల్యుడు సమాధానం చెప్పలేక, వెంటనే మరణించాడు.

ఏవం మృతః స శాకల్యః ప్రశ్రవ్యాఖ్యానపీడితః। ఏవం వాదశ్చ సుమహానాసీత్తేషాం ధనార్థిభిః। ఋషీణాం మునిభిః సార్ద్ధం యాజ్ఞవల్క్యస్య చైవ హి ।। ౬౦.

అలా ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పలేక బాధపడి శాకల్యుడు మరణించాడు. ధనాన్ని కోరిన వారితో పాటు మునులు, యాజ్ఞవల్క్యునితో కలిసి, అక్కడ గొప్ప వాదం జరిగింది.

సర్వైః పృష్టాంస్తు సమ్ప్రశ్రాన్ శతశోఽథ సహస్రశః। వ్యాఖ్యాయ వై మునే తేషాం ప్రశ్రసారం మహాగతిః ।। ౬౦.

అందరూ వందలు, వేల ప్రశ్నలు అడిగితే, ఆ ముని వాటన్నింటికీ సమాధానం చెప్పి, ప్రశ్నల సారాన్ని తెలుసుకున్నాడు.

యాజ్ఞవల్క్యో ధనం గృహ్య యశో విఖ్యాప్య చాత్మనః। జగామ వై గృహం స్వస్థః శిష్యైః పరివృతో వశీ ।। ౬౦.

యాజ్ఞవల్క్యుడు ధనాన్ని తీసుకుని, తన కీర్తిని ప్రఖ్యాతం చేసి, శిష్యులతో కూడి, మనస్సు నిశ్చలంగా ఇంటికి వెళ్ళాడు.

దేవమిత్రస్తు శాకల్యో మహాత్మా ద్విజసత్తమః। చకార సంహితాః పఞ్చబుద్ధిమాన్ పదవిత్తమః ।। ౬౦.

దేవమిత్రుడు శాకల్యుడు, మహాత్ముడైన ఉత్తమ ద్విజుడు, ఐదు సంహితలను రచించాడు. అతడు పదాల్లో నిపుణుడు, జ్ఞానవంతుడు.

తచ్ఛిష్యా అభవన్ పఞ్చ ముద్ఘలో గోలకస్తథా। ఖాలీయశ్చ తథా మత్స్వః శైశిరేయస్తు పఞ్చమః ।। ౬౦.

అతని ఐదు శిష్యులు: ముద్గలుడు, గోలకుడు, ఖాలీయుడు, మత్స్వుడు, ఐదవవాడు శైశిరేయుడు.

ప్రోవాచ సంహితాస్తిస్రః శాకపూర్ణరథీతరః। నిరుక్తఞ్చ పునశ్చక్రే చతుర్థం ద్విజసత్తమః ।। ౬౦.

శాకపూర్ణరథితరుడు మూడు సంహితలను రచించాడు. మళ్లీ, నాల్గవదిగా నిరుక్తాన్ని కూడా చేశాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా.

తస్య శిష్యాస్తు చత్వారః కేతవో దాలకిస్తథా। ధర్మశర్మా దేవశర్మా సర్వే వ్రతధరా ద్విజాః ।। ౬౦.

అతని నలుగురు శిష్యులు: కేతవుడు, దాలకుడు, ధర్మశర్మ, దేవశర్మ. వీరందరూ వ్రతాన్ని పాటించే ద్విజులు.

శాకల్యే తు మృతే సర్వే బ్రహ్మఘ్నాస్తే బభూవిరే। తదా చిన్తాం పరాం ప్రాప్య గతాస్తే బ్రహ్మణోఽన్తికమ్ ।। ౬౦.

శాకల్యుడు మరణించిన తర్వాత, అందరూ బ్రాహ్మణహంతకులయ్యారు. అప్పుడు వారు గొప్ప ఆందోళనతో బ్రహ్మదేవుని దగ్గరకు వెళ్లారు.

తాన్ జ్ఞాత్వా చేతసా బ్రహ్మా ప్రేషితః పవనఃపురే। తత్ర గచ్ఛత యూయం వఃసద్యః పాపం ప్రణశ్యతి ।। ౬౦.

వారిని మనసులో తెలుసుకున్న బ్రహ్మదేవుడు, "మీరు వాయుపురానికి వెళ్లండి, అక్కడికి వెళ్ళగానే మీ పాపం వెంటనే పోతుంది" అని పంపించాడు.

ద్వాదశార్కం నమస్కృత్యా తథా వై వాలుకేశ్వరమ్ । ఏకాదశ తథా రుద్రాన్ వాయుపుత్రం విశేషతః। కుణ్డే చతుష్టయే స్నాత్వా బ్రహ్మహత్యాం తరిష్యథ ।। ౬౦.

పన్నెండు సూర్యులను, అలాగే వాలుకేశ్వరుని, పదకొండు రుద్రులను, ముఖ్యంగా వాయుపుత్రుడిని పూజించి, నాలుగు కుండాలలో స్నానం చేస్తే బ్రాహ్మణహత్య పాపం తీరిపోతుంది.

సర్వే శీఘ్రతరా భూత్వా తత్పురం సముపాగతాః। స్నానం కృతం విధానేన దేవానాం దర్శనం కృతమ్ ।। ౬౦.

అందరూ త్వరగా ఆ నగరానికి చేరుకుని, విధిగా స్నానం చేసి, దేవతలను దర్శించారు.

ఉత్తరేశ్వరం నమస్కృత్య వాడవానాం ప్రసాదతః। సర్వే పాపవినిర్ముక్తా గతాస్తే సూర్యమణ్డలమ్ ।। ౬౦.

ఉత్తరేశ్వరుని పూజించి, వాడవల దయవల్ల అందరూ పాపాల నుంచి విముక్తులై, సూర్య మండలానికి వెళ్లారు.

తదా ప్రభృతి తత్తీర్థం జాతం పాతకనాశనమ్। వాయోః పురం పవిత్రఞ్చ వాయునా నిర్మితం పురా ।। ౬౦.

ఆ సమయం నుంచి ఆ తీర్థం పాపాలను నాశనం చేసే పవిత్ర స్థలంగా మారింది. వాయుపురం పవిత్రంగా, పవిత్రతతో వాయుదేవుడు పురాతన కాలంలో నిర్మించాడు.

అఞ్జనాగర్భసమ్భూతహనుమాన్పవనాత్మజః। యదా జాతో మహాదేవోహనుమాన్సత్యవిక్రమః। తదేవం నిర్మితం తీర్థం వాయునా బ్రహ్మయోనినా ।। ౬౦.

అంజనాదేవి గర్భంలో జన్మించిన వాయుపుత్రుడు హనుమంతుడు జన్మించినప్పుడు, మహావీరుడైన హనుమంతుడు పుట్టిన సందర్భంలో, అదే తీర్థాన్ని బ్రహ్మయోని అయిన వాయుదేవుడు నిర్మించాడు.

ఊర్వ్యాం జాతాస్తు యే శూద్రా బ్రాహ్మణానాం నివేదితాః। వృత్త్యర్థం బ్రహ్మయజ్ఞార్థం కరస్తేషు కృతో మహాన్ ।। ౬౦.

భూమిపై జన్మించిన శూద్రులు బ్రాహ్మణులకు జీవనోపాధి కోసం, బ్రహ్మయజ్ఞానికి సమర్పించబడ్డారు. వారిలో ఒక గొప్ప సహాయం ఏర్పడింది.

అనేన విధినా జాతం విప్రాణాం శాసనం మహత్ । గోఘ్నో వాపి కృతఘ్నో వా సురాపీ గురూతల్పగః। వాడాదిత్యం నమస్కృత్య సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే ।। ౬౦.

ఈ విధంగా బ్రాహ్మణులకు గొప్ప నియమం ఏర్పడింది. ఎవరైనా గోవును హత్య చేసినా, మనుష్యుని హత్య చేసినా, మద్యం సేవించినా, గురువు భార్యను ఆశించినా, వాడాదిత్యుని పూజిస్తే అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి కలుగుతుంది.

భారద్వాజో యాజ్ఞవల్క్యో గాలకిః సాలకిస్తథా। ధీమాన్ శతబలాకశ్చ నైగమశ్చ ద్విజోత్తమః ।। ౬౧.

భారద్వాజుడు, యాజ్ఞవల్క్యుడు, గాలకి, సాలకి, ధీమంతుడు శతబలాకుడు, ద్విజశ్రేష్ఠుడు నైగముడు.