వాయుపురాణమ్

ఇత్యేతద్బ్రాహ్మణస్యాదౌ విహితం లక్షణం బుధః । తస్య తద్వృత్తిరుద్దిష్టా వ్యాఖ్యాప్యనుపదం ద్విజైః ।। ౫౯.

ఇలా, ప్రారంభంలో బ్రాహ్మణుని లక్షణాన్ని జ్ఞానులు నిర్ణయించారు. అతని ప్రవర్తనను ద్విజులు ఒక్కొక్కదాన్ని వివరించాలి.

మన్త్రాణాం కల్పనం చైవ విధిదృష్టేషు కర్మసు। మన్త్రో మన్త్రయతేర్ధాతోర్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మణోఽవనాత్ ।। ౫౯.

విధిగా చెప్పిన కర్మల్లో మంత్రాల ఏర్పాటే ఉంటుంది. 'మంత్రం' అనే పదం 'మన్త్రయ' అనే ధాతువులోనుంచి వచ్చింది, 'బ్రాహ్మణుడు' అంటే బ్రహ్మను కాపాడేవాడు.

అల్పాక్షరమసన్దిగ్ధం సారవద్విశ్వతోముఖమ్। అస్తోభమనవద్యఞ్చ సూత్రం సూత్రవిదో విదుః ।। ౫౯.

సూత్రాలను బాగా తెలిసినవారు, తక్కువ అక్షరాలతో, సందేహం లేకుండా, సారాంశంతో, అన్ని వైపులా వర్తించేలా, పునరావృతం లేకుండా, లోపం లేకుండా ఉండే దానినే సూత్రం అంటారు.

ఋషయస్తద్వచః శ్రుత్వా సూతమాహుః సుదుస్తరమ్। కథం వేదా పురా వ్యస్తాస్తన్నో బ్రూహి మహామతే ।। ౬౦.

ఆ మాటలు విని ఋషులు సూతుడిని అడిగారు: 'ఇది దాటి పోవడం చాలా కష్టం. వేదాలు పూర్వం ఎలా విభజించబడ్డాయో చెప్పు, మహామతివంతుడా.'

ద్వాపరే తు పరావృత్తే మనోః స్వాయమ్భువేఽన్తరే । బ్రహ్మా మనుమువాచేదం తద్వదిష్యే మహామతే ।। ౬౦.

ద్వాపరయుగం ముగిసినప్పుడు, స్వాయంభువ మనువు కాలంలో, బ్రహ్మా మనువుకు ఇలా చెప్పాడు. అదే నేను చెప్పబోతున్నాను, మహామతివంతుడా.

పరివృత్తే యుగే తాత స్వల్పవీర్యా ద్విజాతయః। సంవృత్తాం యుగ దోషేణ సర్వే చైవ యథాక్రమమ్ ।। ౬౦.

యుగం మారినప్పుడు, ప్రియమైనవాడా, ద్విజులు బలహీనులయ్యారు. యుగ దోషం వల్ల అందరూ ఒక్కొక్కరుగా బలహీనమయ్యారు.

భ్రశ్యమానం యుగవశాదల్పశిష్టం హి దృశ్యతే। దశసాహస్రభాగేన హ్యవశిష్టం కృతాదిదమ్ ।। ౬౦.

యుగ ప్రభావంతో మిగిలింది చాలా తక్కువగా కనిపిస్తుంది. కృతయుగం మొదలుకొని, మొత్తం వేదంలో పది వేలవ భాగం మాత్రమే మిగిలింది.

వీర్యం తేజో బలం వాక్యం సర్వఞ్చైవ ప్రణశ్యతి। వేదవేదా హి కార్యాః స్యుర్మాభూద్వేదవినాశనమ్ ।। ౬౦.

బలం, తేజస్సు, శక్తి, మాట, అన్నీ నశించిపోతాయి. వేదాలు తప్పక కాపాడాలి; వేదాలు నశించకూడదు.

వేదే నాశమనుప్రాప్తే యజ్ఞో నాశం గమిష్యతి। యత్రే నష్టే దేవనాశస్తతః సర్వం ప్రణశ్యతి ।। ౬౦.

వేదం నశించినప్పుడు, యజ్ఞం కూడా నశిస్తుంది. యజ్ఞం పోయినప్పుడు దేవతలు నశిస్తారు; అప్పుడు అన్నీ నశించిపోతాయి.

ఆద్యో వేదశ్చతుష్పాదః శతసాహస్రసంజ్ఞితః। పునర్దశగుణః కృత్స్నో యజ్ఞో వై సర్వకామధుక్ ।। ౬౦.

మొదటి వేదం నాలుగు భాగాలతో, లక్ష శ్లోకాలుగా ఉండేది. సంపూర్ణ యజ్ఞం దానికి పది రెట్లు ఎక్కువగా ఉండేది, అది అన్నీ ఇస్తుంది.

ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా మనుర్లోకహితే రతః। వేదమేకం చతుష్పాదం చతుర్ధా వ్యభజత్ప్రభుః ।। ౬౦.

ఇలా చెప్పిన తరువాత, 'అలా జరుగనీ' అని సమ్మతించి, లోక హితాన్ని కోరుతూ మనువు, నాలుగు భాగాలుగా ఉన్న వేదాన్ని నాలుగా విభజించాడు.

బ్రహ్మణో వచనాత్తాత లోకానాం హితకామ్యయా। తదిదం వర్త్తమానేన యుష్మాకం వేదకల్పనమ్ ।। ౬౦.

బ్రహ్మా ఆజ్ఞతో, లోక హితాన్ని కోరుతూ, ఈ వేద వ్యవస్థ ఇప్పుడు మీకు వచ్చింది.

మన్వన్తరేణ వక్ష్యామి వ్యతీతానాం ప్రకల్పనమ్। ప్రత్యక్షేణ పరోక్షం వై తన్నిబోధత సత్తమాః ।। ౬౦.

ప్రతి మన్వంతరంలో గత వ్యవస్థను నేను వివరించబోతున్నాను. అది ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఉందని మీరు తెలుసుకోండి, ఉత్తములారా.

అస్మిన్ యుగే కృతో వ్యాసః పారాశర్యః పరన్తపః। ద్వైపాయన ఇతి ఖ్యాతో విష్ణోరంశః ప్రకీర్తితః ।। ౬౦.

ఈ యుగంలో వేదాన్ని విభజించినవాడు పరాశరుని కుమారుడు వ్యాసుడు. ఆయన ద్వైపాయనుడు అని ప్రసిద్ధి, విష్ణువు యొక్క అంసంగా చెప్పబడతాడు.

బ్రహ్మణా చోదితః సోఽస్మిన్ వేదం వ్యస్తుం ప్రచక్రమే। అథ శిష్యాన్ స జగ్రాహ చతురో వేదకారణాత్ ।। ౬౦.

బ్రహ్మా ప్రేరణతో, ఆయన ఈ యుగంలో వేదాన్ని విభజించటం ప్రారంభించాడు. తరువాత, వేదం కోసం నలుగురు శిష్యులను తీసుకున్నాడు.

జైమినిఞ్చ సుమన్తుఞ్చ వైశమ్పాయనమేవ చ। పైలన్తేషాం చతుర్థన్తు పఞ్చమం లోమహర్షణమ్ ।। ౬౦.

జైమినిని, సుమంతుని, వైశంపాయనుడిని, నాలుగవవాడిగా పైలుడిని, ఐదవవాడిగా లోమహర్షణుడిని పేర్కొన్నారు.

ఋగ్వేదశ్రావకం పైలఞ్జగ్రాహ విధివద్ ద్విజమ్ । యజుర్వేదప్రవక్తారం వైశమ్పాయనమేవ చ ।। ౬౦.

పైలుడు, యోగ్యుడైన ద్విజుడు, ఋగ్వేదాన్ని చదివే బాధ్యతను స్వీకరించాడు. వైశంపాయనుడు యజుర్వేదాన్ని వివరించే బాధ్యతను పొందాడు.

జైమినిం సామవేదార్థశ్రావకం సోఽన్వపద్యత। తథైవాథర్వవేదస్య సుమన్తుమృషిసత్తమమ్ ।। ౬౦.

జైమినికి సామవేదార్థాన్ని చదివే బాధ్యత వచ్చింది. అలాగే, ఉత్తమ మునిగా పేరుగాంచిన సుమంతునికి అథర్వవేదాన్ని చదివే బాధ్యత దక్కింది.

ఇతిహాసపురాణస్య వక్తారం సమ్యగేవ హి। మాఞ్చైవ ప్రతిజగ్రాహ భగవానీశ్వరః ప్రభుః ।। ౬౦.

ఇతిహాస, పురాణాలను సరిగ్గా చెప్పే వాడిగా కూడా భగవంతుడైన ఈశ్వరుడు నన్ను అంగీకరించాడు.

ఏక ఆసీద్యజుర్వేదస్తఞ్చతుర్ద్ధా వ్యకల్పయత్। చతుర్హోత్రమభూత్తస్మింస్తేన యజ్ఞమకల్పయత్ ।। ౬౦.

అప్పట్లో యజుర్వేదం ఒక్కటే ఉండేది. దాన్ని ఆయన నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు. అందులో నాలుగు హోతృవర్గాలు ఏర్పడ్డాయి. వాటి ద్వారా యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.

ఆధ్వర్యవం యజుర్భిస్తు ఋగ్భిర్హోత్రం తథైవ చ। ఉద్గాత్రం సామభిశ్వక్రే బ్రహ్మత్వఞ్చాప్యథర్వభిః। బ్రహ్మత్వమకరోద్యజ్ఞే వేదేనాథర్వణేన తు ।। ౬౦.

యజుర్వేద మంత్రాలతో ఆధ్యర్యువుని, ఋగ్వేద మంత్రాలతో హోతృవుని, సామవేద మంత్రాలతో ఉద్గాత్రుని, అథర్వవేద మంత్రాలతో బ్రహ్మను ఏర్పరిచాడు. యజ్ఞంలో బ్రహ్మ స్థానాన్ని అథర్వవేదంతో స్థాపించాడు.

తతః సఋచముద్ధృత్య ఋగ్వేదం సమకల్ప యత్। హోతృకం కల్ప్యతే తేన యజ్ఞవాహం జగద్ధితమ్ ।। ౬౦.

తర్వాత ఋక్సులను తీసుకుని ఋగ్వేదాన్ని సక్రమంగా ఏర్పరిచాడు. దాని ద్వారా హోతృవుని స్థానం ఏర్పడింది. ఈ హోతృవు యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి లోకానికి మేలుచేస్తాడు.

సామభిః సామవేదఞ్చ తేనోద్గాత్రమరోచయత్ । రాజ్ఞస్త్వథర్వవేదేన సర్వకర్మాణ్యకారయత్ ।। ౬౦.

సామవేద మంత్రాలతో సామవేదాన్ని ఏర్పరిచి, ఉద్గాత్రుని నియమించాడు. రాజుకు సంబంధించిన అన్ని కర్మలను అథర్వవేదంతో చేయించాడు.

ఆఖ్యానైశ్చాప్యుపాఖ్యానైర్గాథాభిః కులకర్మభిః। పురాణసంహితాశ్చక్రే పురాణార్థవిశారదః ।। ౬౦.

కథలు, ఉపకథలు, గీతలు, కుటుంబ కర్మలతో పురాణార్థాన్ని బాగా తెలిసినవాడు పురాణ సంగ్రహాలను రచించాడు.

యచ్ఛిష్టన్తు యజుర్వేదే తేన యజ్ఞమథాయుజత్। యుఞ్జానః స యజుర్వేదే ఇతి శాస్త్రవినిశ్చయః ।। ౬౦.

యజుర్వేదంలో మిగిలినదానితో కూడా యజ్ఞాన్ని మరింతగా కలిపాడు. యజుర్వేదాన్ని ఇలా ఉపయోగించే వాడు శాస్త్రబద్ధంగా స్థిరపడతాడు.

పదానాముద్ధృతత్వాచ్చ యజూంషి విషమాణి వై । స తేనోద్ధృతవీర్యస్తు ఋత్విగ్భిర్వేదపారగైః। ప్రయుజ్యతే హ్యశ్వమేధస్తేన వా యుజ్యతే తు సః ।। ౬౦.

పదాలను తీసివేయడం వల్ల యజుర్వేద మంత్రాలు కొంత అసమానంగా ఉన్నాయి. ఆ తీసిన శక్తితో కూడిన వాడిని, వేదపారంగతులు అయిన ఋత్వికులు యజ్ఞంలో నియమిస్తారు. అశ్వమేధాన్ని కూడా ఆయన ద్వారానే నిర్వహిస్తారు.

ఋచో గృహీత్వా పైలస్తు వ్యభజత్తద్ విధా పునః । ద్విష్కృత్వా సంయుగే చైవ శిష్యాభ్యామదదత్ప్రభుః ।। ౬౦.

పైలుడు ఋక్సులను తీసుకుని, నియమానుసారం మళ్లీ విభజించాడు. రెండు భాగాలుగా చేసి తన ఇద్దరు శిష్యులకు ఇచ్చాడు.

ఇన్ద్రప్రమతయే చైకాం ద్వితీయాం బాష్కలాయ చ। చతస్రః సంహితాః కృత్వా బాష్కలిర్ద్విజసత్తమః। శిష్యానధ్యాపయామాస శుశ్రూషాభిరతాన్ హితాన్ ।। ౬౦.

ఒక భాగాన్ని ఇంద్రప్రమతికి, రెండవదాన్ని బాష్కలునికి ఇచ్చాడు. ద్విజశ్రేష్ఠుడైన బాష్కలుడు నాలుగు సంహితలను తయారు చేసి, వినడానికి ఆసక్తిగా ఉన్న శిష్యులకు బోధించాడు.

బోధన్తు ప్రథమాం శాఖాం ద్వితీయామగ్నిమాఠరమ్। పారాశరం తృతీయాన్తు యాజ్ఞవల్క్యామథాపరామ్ ।। ౬౦.

మొదటి శాఖ బోధ, రెండవది అగ్నిమాఠర, మూడవది పారాశర, నాల్గవది యాజ్ఞవల్క్య అని ఉన్నాయి.