వాయుపురాణమ్

వసిష్ఠశ్చైవ శక్తిశ్చ తథైవ చ పరాశరః। చతుర్థ ఇన్ద్రప్రమతిః పఞ్చమస్తు భరద్వసుః ।। ౫౯.

వశిష్ఠుడు, శక్తి, పరాశరుడు, నాలుగవవాడు ఇంద్రప్రమతి, ఐదవవాడు భారద్వసు.

షష్ఠస్తు మైత్రావరుణాః కుణ్డినః సప్తమస్తథా। సుద్యుమ్నశ్చాష్టమశ్చైవ నవమోఽథ బృహస్పతిః। దశమస్తు భరద్వాజౌ మన్త్రబ్రాహ్మణకారకాః ।। ౫౯.

ఆరవవాడు మైత్రావరుణుడు, ఏడవవాడు కుండినుడు, ఎనిమిదవవాడు సుద్యుమ్నుడు, తొమ్మిదవవాడు బృహస్పతి, పదవవారు ఇద్దరు భారద్వాజులు, వీరు మంత్ర బ్రాహ్మణ రచయితలు.

ఏతే చైవ హి కర్తారో విధర్మధ్వంసకారిణః। లక్షణం బ్రహ్మణశ్చైతద్విహితం సర్వశాఖినామ్ ।। ౫౯.

వీరు వేర్వేరు సిద్ధాంతాలను స్థాపించి, తొలగించిన రచయితలు. బ్రహ్మ స్వరూప లక్షణం అన్ని శాఖలకు ఇలా నిర్ణయించబడింది.

హేతుర్హితేః స్మృతో ధాతోర్యన్నిహన్త్యుదితమ్పరైః। అథ వార్థపరి ప్రాప్తేర్హినోతేర్గతికర్మణః ।। ౫౯.

హితానికి కారణం ధాతువు అని చెప్పబడింది, అది ఇతరులు చెప్పిన దాన్ని తొలగిస్తుంది. లేదా అర్థాన్ని పొందడానికై, 'హిను' అనే క్రియ వదిలివేయడాన్ని సూచిస్తుంది.

తథా నిర్వచనం బ్రూయాద్వాక్యార్థస్యావధారణమ్ । నిన్దాం తామాహురాచార్యా యద్దోషన్నిన్ద్యతే వచః ।। ౫౯.

అలాగే, వాక్యార్థాన్ని నిర్ధారించడమే నిర్వచనం అని చెప్పాలి. దోషం వల్ల నిందించబడే మాటను ఉపాధ్యాయులు నింద అని అంటారు.

ప్రషూర్వాచ్ఛంసతేర్ధాతోః ప్రశసాం గుణవత్తయా। ఇదన్త్విదమిదం నేదమిత్యనిశ్చిత్య సంశయః ।। ౫౯.

'ప్రశూ' అనే ధాతువు నుండి, ప్రశంస గుణంతో కూడినదిగా చెప్పబడింది. 'ఇది ఇదేనా, కాదు' అని స్పష్టత లేకపోతే, దానిని సందేహం అంటారు.

ఇదమేవ విధాతవ్యమిత్యయం విధిరుచ్యతే । అన్యస్యాన్యస్య చోక్తత్వాద్‌బుధైః పరకృతిః స్మృతా ।। ౫౯.

'ఇదే చేయాలి' అని చెప్పడాన్ని విధి అంటారు. మరొకదాని గురించి చెప్పబడితే, దాన్ని జ్ఞానులు పరకృతి అంటారు.

యో హ్యత్యన్తతరోక్తశ్చ పురాకల్పః స ఉచ్యతే। పురావిక్రాన్తవాచిత్వాత్ పురాకల్పస్య కల్పనా ।। ౫౯.

ఎక్కువగా పురాతనమని చెప్పబడినదాన్ని 'పూర్వ కల్పం' అంటారు. ఎందుకంటే అది ముందుగా జరిగినదిగా చెప్పబడింది. అందుకే పూర్వ కల్పం అనే భావన ఏర్పడింది.

మన్త్రబ్రాహ్మణకల్పైస్తు నిగమైః శుద్ధవిస్తరైః । అనిశ్చిత్య కృతామాహుర్వ్యవధారణకల్పనామ్ ।। ౫౯.

మంత్రాలు, బ్రాహ్మణ కల్పాలు, విశదమైన వేదాల ద్వారా, ఖచ్చితంగా నిర్ణయించకుండా, వారు పరిమితుల ఏర్పాటును వివరించారు.

యథా హీదం తథా తద్వై ఇదం వాపి తథైవ తత్। ఇత్యేష హ్యుపదేశోఽయం దశమో బ్రాహ్మణస్య తు ।। ౫౯.

ఇది ఎలా ఉందో, అదీ అలాగే ఉంటుంది; ఇది కూడా అలాగే ఉంటుంది — ఇదే బ్రాహ్మణునికి పదవ ఉపదేశం.

ఇత్యేతద్బ్రాహ్మణస్యాదౌ విహితం లక్షణం బుధః । తస్య తద్వృత్తిరుద్దిష్టా వ్యాఖ్యాప్యనుపదం ద్విజైః ।। ౫౯.

ఇలా, ప్రారంభంలో బ్రాహ్మణుని లక్షణాన్ని జ్ఞానులు నిర్ణయించారు. అతని ప్రవర్తనను ద్విజులు ఒక్కొక్కదాన్ని వివరించాలి.

మన్త్రాణాం కల్పనం చైవ విధిదృష్టేషు కర్మసు। మన్త్రో మన్త్రయతేర్ధాతోర్బ్రాహ్మణో బ్రహ్మణోఽవనాత్ ।। ౫౯.

విధిగా చెప్పిన కర్మల్లో మంత్రాల ఏర్పాటే ఉంటుంది. 'మంత్రం' అనే పదం 'మన్త్రయ' అనే ధాతువులోనుంచి వచ్చింది, 'బ్రాహ్మణుడు' అంటే బ్రహ్మను కాపాడేవాడు.

అల్పాక్షరమసన్దిగ్ధం సారవద్విశ్వతోముఖమ్। అస్తోభమనవద్యఞ్చ సూత్రం సూత్రవిదో విదుః ।। ౫౯.

సూత్రాలను బాగా తెలిసినవారు, తక్కువ అక్షరాలతో, సందేహం లేకుండా, సారాంశంతో, అన్ని వైపులా వర్తించేలా, పునరావృతం లేకుండా, లోపం లేకుండా ఉండే దానినే సూత్రం అంటారు.

ఋషయస్తద్వచః శ్రుత్వా సూతమాహుః సుదుస్తరమ్। కథం వేదా పురా వ్యస్తాస్తన్నో బ్రూహి మహామతే ।। ౬౦.

ఆ మాటలు విని ఋషులు సూతుడిని అడిగారు: 'ఇది దాటి పోవడం చాలా కష్టం. వేదాలు పూర్వం ఎలా విభజించబడ్డాయో చెప్పు, మహామతివంతుడా.'

ద్వాపరే తు పరావృత్తే మనోః స్వాయమ్భువేఽన్తరే । బ్రహ్మా మనుమువాచేదం తద్వదిష్యే మహామతే ।। ౬౦.

ద్వాపరయుగం ముగిసినప్పుడు, స్వాయంభువ మనువు కాలంలో, బ్రహ్మా మనువుకు ఇలా చెప్పాడు. అదే నేను చెప్పబోతున్నాను, మహామతివంతుడా.

పరివృత్తే యుగే తాత స్వల్పవీర్యా ద్విజాతయః। సంవృత్తాం యుగ దోషేణ సర్వే చైవ యథాక్రమమ్ ।। ౬౦.

యుగం మారినప్పుడు, ప్రియమైనవాడా, ద్విజులు బలహీనులయ్యారు. యుగ దోషం వల్ల అందరూ ఒక్కొక్కరుగా బలహీనమయ్యారు.

భ్రశ్యమానం యుగవశాదల్పశిష్టం హి దృశ్యతే। దశసాహస్రభాగేన హ్యవశిష్టం కృతాదిదమ్ ।। ౬౦.

యుగ ప్రభావంతో మిగిలింది చాలా తక్కువగా కనిపిస్తుంది. కృతయుగం మొదలుకొని, మొత్తం వేదంలో పది వేలవ భాగం మాత్రమే మిగిలింది.

వీర్యం తేజో బలం వాక్యం సర్వఞ్చైవ ప్రణశ్యతి। వేదవేదా హి కార్యాః స్యుర్మాభూద్వేదవినాశనమ్ ।। ౬౦.

బలం, తేజస్సు, శక్తి, మాట, అన్నీ నశించిపోతాయి. వేదాలు తప్పక కాపాడాలి; వేదాలు నశించకూడదు.

వేదే నాశమనుప్రాప్తే యజ్ఞో నాశం గమిష్యతి। యత్రే నష్టే దేవనాశస్తతః సర్వం ప్రణశ్యతి ।। ౬౦.

వేదం నశించినప్పుడు, యజ్ఞం కూడా నశిస్తుంది. యజ్ఞం పోయినప్పుడు దేవతలు నశిస్తారు; అప్పుడు అన్నీ నశించిపోతాయి.

ఆద్యో వేదశ్చతుష్పాదః శతసాహస్రసంజ్ఞితః। పునర్దశగుణః కృత్స్నో యజ్ఞో వై సర్వకామధుక్ ।। ౬౦.

మొదటి వేదం నాలుగు భాగాలతో, లక్ష శ్లోకాలుగా ఉండేది. సంపూర్ణ యజ్ఞం దానికి పది రెట్లు ఎక్కువగా ఉండేది, అది అన్నీ ఇస్తుంది.

ఏవముక్తస్తథేత్యుక్త్వా మనుర్లోకహితే రతః। వేదమేకం చతుష్పాదం చతుర్ధా వ్యభజత్ప్రభుః ।। ౬౦.

ఇలా చెప్పిన తరువాత, 'అలా జరుగనీ' అని సమ్మతించి, లోక హితాన్ని కోరుతూ మనువు, నాలుగు భాగాలుగా ఉన్న వేదాన్ని నాలుగా విభజించాడు.

బ్రహ్మణో వచనాత్తాత లోకానాం హితకామ్యయా। తదిదం వర్త్తమానేన యుష్మాకం వేదకల్పనమ్ ।। ౬౦.

బ్రహ్మా ఆజ్ఞతో, లోక హితాన్ని కోరుతూ, ఈ వేద వ్యవస్థ ఇప్పుడు మీకు వచ్చింది.

మన్వన్తరేణ వక్ష్యామి వ్యతీతానాం ప్రకల్పనమ్। ప్రత్యక్షేణ పరోక్షం వై తన్నిబోధత సత్తమాః ।। ౬౦.

ప్రతి మన్వంతరంలో గత వ్యవస్థను నేను వివరించబోతున్నాను. అది ప్రత్యక్షంగా, పరోక్షంగా ఉందని మీరు తెలుసుకోండి, ఉత్తములారా.

అస్మిన్ యుగే కృతో వ్యాసః పారాశర్యః పరన్తపః। ద్వైపాయన ఇతి ఖ్యాతో విష్ణోరంశః ప్రకీర్తితః ।। ౬౦.

ఈ యుగంలో వేదాన్ని విభజించినవాడు పరాశరుని కుమారుడు వ్యాసుడు. ఆయన ద్వైపాయనుడు అని ప్రసిద్ధి, విష్ణువు యొక్క అంసంగా చెప్పబడతాడు.

బ్రహ్మణా చోదితః సోఽస్మిన్ వేదం వ్యస్తుం ప్రచక్రమే। అథ శిష్యాన్ స జగ్రాహ చతురో వేదకారణాత్ ।। ౬౦.

బ్రహ్మా ప్రేరణతో, ఆయన ఈ యుగంలో వేదాన్ని విభజించటం ప్రారంభించాడు. తరువాత, వేదం కోసం నలుగురు శిష్యులను తీసుకున్నాడు.

జైమినిఞ్చ సుమన్తుఞ్చ వైశమ్పాయనమేవ చ। పైలన్తేషాం చతుర్థన్తు పఞ్చమం లోమహర్షణమ్ ।। ౬౦.

జైమినిని, సుమంతుని, వైశంపాయనుడిని, నాలుగవవాడిగా పైలుడిని, ఐదవవాడిగా లోమహర్షణుడిని పేర్కొన్నారు.

ఋగ్వేదశ్రావకం పైలఞ్జగ్రాహ విధివద్ ద్విజమ్ । యజుర్వేదప్రవక్తారం వైశమ్పాయనమేవ చ ।। ౬౦.

పైలుడు, యోగ్యుడైన ద్విజుడు, ఋగ్వేదాన్ని చదివే బాధ్యతను స్వీకరించాడు. వైశంపాయనుడు యజుర్వేదాన్ని వివరించే బాధ్యతను పొందాడు.

జైమినిం సామవేదార్థశ్రావకం సోఽన్వపద్యత। తథైవాథర్వవేదస్య సుమన్తుమృషిసత్తమమ్ ।। ౬౦.

జైమినికి సామవేదార్థాన్ని చదివే బాధ్యత వచ్చింది. అలాగే, ఉత్తమ మునిగా పేరుగాంచిన సుమంతునికి అథర్వవేదాన్ని చదివే బాధ్యత దక్కింది.

ఇతిహాసపురాణస్య వక్తారం సమ్యగేవ హి। మాఞ్చైవ ప్రతిజగ్రాహ భగవానీశ్వరః ప్రభుః ।। ౬౦.

ఇతిహాస, పురాణాలను సరిగ్గా చెప్పే వాడిగా కూడా భగవంతుడైన ఈశ్వరుడు నన్ను అంగీకరించాడు.